Wiedział, jak zarobić na ludzkiej ciekawości. Dorobił się milionów na osobliwościach
Potrafił wmówić publiczności, że ogląda coś absolutnie wyjątkowego, nawet jeśli prawda wyglądała zupełnie inaczej. Organizował pokazy osobliwości, promował niezwykłych artystów i zamieniał każdą sensację w dochodowy interes. Phineas Taylor Barnum nie był zwykłym przedsiębiorcą. Rozumiał, że ludzie chętnie płacą za możliwość zobaczenia czegoś, o czym następnego dnia będą opowiadać znajomym.
- Chłopak z prowincji szybko zrozumiał, jak zarabiać na ludzkiej ciekawości
- Fałszywa syrena i chłopiec, który został generałem
- Zarobił fortunę na ludzkiej ciekawości
- Cyrk, który miał być największy na świecie
Chłopak z prowincji szybko zrozumiał, jak zarabiać na ludzkiej ciekawości
Phineas Taylor Barnum urodził się 5 lipca 1810 roku w Bethel w stanie Connecticut. Pochodził z niezamożnej rodziny, a jego dzieciństwo nie zapowiadało kariery jednego z najsłynniejszych amerykańskich showmanów XIX wieku. Od najmłodszych lat interesowały go jednak handel i zarabianie pieniędzy. Próbował różnych zajęć, pracował w sklepie, prowadził własne interesy, a przez pewien czas zajmował się także wydawaniem gazety.
W młodości przekonał się, że ludzie nie zawsze kupują to, czego rzeczywiście potrzebują. Często znacznie bardziej interesuje ich coś niezwykłego, tajemniczego lub budzącego kontrowersje. Właśnie tę obserwację postanowił wykorzystać w działalności rozrywkowej.
W 1835 roku Barnum zainteresował się historią Joice Heth, starszej czarnoskórej kobiety, którą przedstawiał jako 161-letnią opiekunkę George'a Washingtona. Twierdził, że miała pamiętać dzieciństwo pierwszego prezydenta Stanów Zjednoczonych. Jej występy przyciągały tłumy, ponieważ publiczność chciała zobaczyć osobę rzekomo pamiętającą czasy narodzin amerykańskiej państwowości.
Barnum nie przejmował się szczególnie tym, że opowieść o jej wieku była niewiarygodna. Przeciwnie, umiejętnie podsycał zainteresowanie, a nawet dopuszczał do rozpowszechniania sprzecznych informacji. Najważniejsze było to, by ludzie kupowali bilety. Po śmierci Heth przeprowadzono publiczną sekcję zwłok, która wykazała, że kobieta miała około 80 lat, a nie ponad 160.
Fałszywa syrena i chłopiec, który został generałem
W 1841 roku Barnum przejął American Museum w Nowym Jorku. Rok później rozpoczął jego działalność na dużą skalę, tworząc miejsce, które szybko stało się jedną z największych atrakcji miasta. Nie przypominało ono tradycyjnego muzeum. Zwiedzający mogli oglądać wypchane zwierzęta, modele, osobliwości przyrodnicze, występy artystów i przedstawienia teatralne.
Barnum doskonale wiedział, jak przyciągać uwagę. Jedną z jego najsłynniejszych atrakcji była Feejee Mermaid, czyli rzekoma syrena z odległych mórz. W rzeczywistości eksponat był spreparowaną konstrukcją, powstałą z połączenia części różnych zwierząt. Wyglądał groteskowo, ale właśnie to wzbudzało zainteresowanie. Ludzie chcieli przekonać się na własne oczy, czy stworzenie rzeczywiście istnieje.
Innym wielkim sukcesem okazał się Charles Stratton, chłopiec o bardzo niskim wzroście, którego Barnum poznał w 1842 roku. Nadał mu pseudonim General Tom Thumb i stworzył wokół niego sceniczną postać. Przedstawiał go jako znacznie starszego, niż był w rzeczywistości, a występy przygotowywał tak, by podkreślić jego niezwykłość.
Tom Thumb wcielał się w różne postacie historyczne i fikcyjne, a jego pokazy szybko zdobyły popularność. Barnum zorganizował mu także podróże po Europie. Występy oglądała między innymi brytyjska królowa Wiktoria. Dla showmana był to ogromny sukces marketingowy.
Zarobił fortunę na ludzkiej ciekawości
Barnum potrafił wykorzystywać nie tylko sensację, ale również modę na kulturę wysoką. W 1850 roku sprowadził do Stanów Zjednoczonych szwedzką śpiewaczkę operową Jenny Lind, nazywaną Szwedzkim Słowikiem. Była już znana w Europie, a jej głos i reputacja wzbudzały ogromne zainteresowanie.
Showman przygotował kampanię reklamową na niespotykaną wówczas skalę. Jeszcze przed przyjazdem artystki amerykańskie gazety publikowały informacje o jej osobie, a publiczność zaczęła traktować jej występy jak wielkie wydarzenie towarzyskie. Barnum umiejętnie budował atmosferę oczekiwania, wykorzystując prasę i własne kontakty.
Pierwszy koncert odbył się we wrześniu 1850 roku w Nowym Jorku. Zainteresowanie było ogromne, a bilety sprzedawano za kwoty znacznie wyższe niż na zwykłe występy. Umowa przewidywała, że Lind otrzyma wynagrodzenie sięgające 150 tys. dolarów za całą trasę, przy czym showman ponosił również koszty organizacyjne.
Cyrk, który miał być największy na świecie
W 1865 roku American Museum spłonęło. Barnum nie zamierzał jednak rezygnować z działalności rozrywkowej. Próbował odbudować swoje przedsięwzięcia, a następnie coraz mocniej angażował się w organizowanie wielkich widowisk. W 1871 roku uruchomił objazdowy cyrk, który z czasem stał się podstawą jego największego przedsięwzięcia.
W 1881 roku połączył siły z Jamesem Baileyem, jednym ze swoich najważniejszych konkurentów. Tak powstał Barnum & Bailey Circus, reklamowany jako największe widowisko na świecie. Ogromne namioty, liczne zwierzęta, akrobaci i występy artystów przyciągały publiczność w kolejnych miastach.
Barnum zmarł 7 kwietnia 1891 roku. Pozostawił po sobie ogromne przedsiębiorstwo i sposób prowadzenia reklamy, który na długo zmienił amerykańską rozrywkę. Jego metody budziły kontrowersje, szczególnie tam, gdzie sensacja była ważniejsza od prawdy, a ludzie stawali się elementem widowiska. Jedno jest jednak pewne: Barnum doskonale rozumiał mechanizm, który do dziś napędza przemysł rozrywkowy – ludzie chcą zobaczyć coś, czego nie widzieli nigdy wcześniej.
Źródła:
- https://kuglarstwo.pl/portal/pt-barnum
- https://biznes.interia.pl/gospodarka/news-skandalista-phineas-taylor-barnum,nId,3746539
- https://barnum-museum.org/about/pt-barnum