Wykuli w skale mroczną kryptę dla elity. Prawda o dwunastu rycerzach szefa SS przeraża
Zamek Wewelsburg w Westfalii to renesansowa budowla, która na zawsze zapisała się w historii jako jeden z najbardziej mrocznych symboli III Rzeszy. To właśnie tutaj Heinrich Himmler planował stworzyć centrum ideologicznego szkolenia SS, a później – „Centrum Świata” dla przyszłego tysiącletniego imperium. Jego historia to opowieść o ludzkiej megalomanii, pseudonauce i okrucieństwie.
- Architektoniczna perła w sercu Westfalii
- W rękach nazistów
- Dwunastu rycerzy Himmlera
- „Centrum Świata”
- Darmowa siła robocza
- Powojenne losy
- Atrakcja turystyczna
- Bibliografia
Architektoniczna perła w sercu Westfalii
Pierwsze budowle na wzgórzu Wewelsburg powstały już w IX wieku – warownia Wifilisburg broniła okolicę przed najazdami Węgrów. Obecny kształt zamku pochodzi z lat 1603-1609, kiedy książę-biskup Paderborn Dietrich von Fürstenberg podjął decyzję o przebudowie istniejących fortyfikacji.
W czasie wojny trzydziestoletniej zamek był wielokrotnie zdobywany, a w 1646 roku szwedzkie wojska doszczętnie go zniszczyły. Odbudowa trwała kilkadziesiąt lat. W kolejnych stuleciach obiekt popadał w ruinę, by w 1802 roku przejść na własność państwa pruskiego. W 1924 roku stał się własnością powiatu Büren, który przekształcił go w centrum kulturalne z muzeum i schroniskiem młodzieżowym.
W rękach nazistów
Po dojściu nazistów do władzy Heinrich Himmler intensywnie poszukiwał odpowiedniego miejsca na szkolenie kadr SS. Pierwsza wizyta na zamku 3 listopada 1933 roku przesądziła o jego losach – Reichsführer-SS od razu dostrzegł potencjał budowli. Po trudnych negocjacjach zawarto stuletnią dzierżawę za symboliczną opłatą jednej marki Rzeszy. Oficjalne przejęcie zamku nastąpiło 22 września 1934 roku.
Himmler zakazał wstępu bez specjalnego pozwolenia, a w 1939 roku zabronił publikowania jakichkolwiek informacji o zamku, otaczając go aurą tajemnicy. Początkowo obiekt miał pełnić funkcję szkoły dla kadry kierowniczej SS, koncentrując się na germańskiej prehistorii, badaniach nad historią ludów aryjskich i genealogii. Z czasem jednak charakter działalności zamku uległ zmianie – skupiono się w nim na pseudonauce i okultystycznych rytuałach.
Dwunastu rycerzy Himmlera
Najbardziej tajemniczym elementem zamku jest północna wieża, w której powstały dwa pomieszczenia o niezwykłej symbolice. Na parterze znajduje się Obergruppenführersaal – Sala Generałów SS, otoczona dwunastoma kolumnami. W centrum posadzki umieszczono ciemnozielone koło słoneczne – dziś znane jako „Czarne Słońce”, symbol chętnie wykorzystywany przez środowiska neonazistowskie. Liczba wspomnianych kolumn odpowiadała liczbie głównych departamentów SS oraz nawiązywała do rycerzy Okrągłego Stołu króla Artura.
W podziemiach wieży znajduje się krypta – pomieszczenie wykute w skale na wzór mykeńskich grobowców. Wokół okrągłej komory ustawiono dwanaście cokołów, a w centralnym punkcie zamontowano rurę gazową do planowanego wiecznego ognia. Prawdopodobnie miejsce to miało służyć kultowi przodków. Generał SS Karl Wolff wspominał później, że pomieszczenia te były częścią mistycznego zamysłu Himmlera. Do dziś nie wiadomo jednak, czy kiedykolwiek zostały użyte.
„Centrum Świata”
W miarę jak rosły wpływy Himmlera, poszerzały się również jego ekscentryczne wizje. W 1941 roku architekci zaczęli określać kompleks mianem „Centrum Świata”. Plany zakładały stworzenie monumentalnego założenia o średnicy 860 metrów, z zamkiem jako centralnym punktem. Miał powstać gigantyczny mur z osiemnastoma wieżami. Zaplanowano budowę osady SS, dróg, willi dla oficerów, koszar, a nawet lotniska.
Całe okoliczne wsie miały zniknąć, a dolina zostać zalana. Szacowany koszt inwestycji wynosił 250 milionów marek Rzeszy. W 1943 roku wstrzymano jednak wszystkie prace budowlane. Himmler zdążył umieścić w zachodniej wieży tajny sejf, którego zawartość do dziś pozostaje nieznana. W 1938 roku rozkazał też zwozić do zamku pierścienie Totenkopfring po zmarłych esesmanach – około 11,5 tysiąca pierścieni zaginęło po wojnie.
Darmowa siła robocza
Realizacja planów wymagała ogromnej liczby rąk do pracy. Początkowo wykorzystywano więźniów z Sachsenhausen, jednak w 1940 roku utworzono na miejscu „własny” obóz koncentracyjny Niederhagen. Mimo że był to jeden z najmniejszych obozów w systemie nazistowskim, jego historia jest równie tragiczna. Przeszło przez niego około 3900 więźniów, głównie jeńców radzieckich i robotników przymusowych.
W Niederhagen odnotowano największą koncentrację więźniów będących Świadkami Jehowy. Warunki były wyjątkowo ciężkie – 1285 osób zmarło z powodu tyfusu, a 56 stracono. W 1943 roku obóz rozwiązano, a więźniów przeniesiono do Buchenwaldu. Siedemnastu Żydów z pobliskiego Salzkotten po kryształowej nocy przetrzymywano w lochach zamku przed transportem do obozu.
Powojenne losy
W marcu 1945 roku, gdy wojska amerykańskie zbliżały się do Paderborn, Himmler wydał rozkaz zniszczenia zamku. Grupa piętnastu esesmanów podłożyła ładunki wybuchowe. Brak wystarczającej ilości materiałów wybuchowych sprawił jednak, że zniszczenia nie były tak rozległe, jak planowano. Amerykańscy żołnierze zajęli teren obiektu 2 kwietnia 1945 roku.
Według relacji okolicznych mieszkańców, budynek był wówczas otwarty dla szabrowników. To, co miało być miejscem kultu, stało się świadectwem upadku nazistowskich ambicji. Himmler popełnił samobójstwo miesiąc później. W latach 1948-1949 przeprowadzono prace renowacyjne, a w 1950 roku zamek otwarto jako muzeum i schronisko młodzieżowe.
Atrakcja turystyczna
Dziś Wewelsburg jest miejscem o podwójnym obliczu. W zachodnim skrzydle mieści się jedno z największych schronisk młodzieżowych w Niemczech. Skrzydła południowe i wschodnie zajmuje Muzeum Historyczne Księstwa Biskupiego Paderborn. W 1982 roku w dawnym budynku wartowni otwarto wystawę poświęconą historii zamku w latach 1933-1945, a w 2000 roku wzniesiono pomnik ku czci ofiar obozu Niederhagen.
W 2010 roku otwarto wystawę „Ideologia i terror SS”, prezentującą unikalne eksponaty – kalendarzyk Himmlera, fragmenty murów baraków czy odzież więźniarską. W sali Obergruppenführersaal pozostawiono symbol „Czarnego Słońca” – stał się przestrogą przed powielaniem zbrodniczych symboli. Zamek odwiedzają dziś turyści z całego świata, chcący poznać historię miejsca, które miało być sercem nazistowskiego imperium.
Bibliografia
- Goodrick-Clarke N., Okultystyczne korzenie nazizmu, Warszawa 2022.
- Witkowski I., Kronika hitlerowskich tajemnic, Warszawa 2008.
- https://www.wewelsburg.de/en/gedenkstaette-1933-1945/historischer-hintergrund.php