Niezwykłe znalezisko archeologów w centrum Warszawy. "To fragment dawnego świata"
W samym sercu Warszawy, tuż przed planowaną odbudową Pałacu Saskiego i Pałacu Brühla, archeolodzy znów trafili na ślady przeszłości. Z ziemi zaczęły wyłaniać się przedmioty, które pamiętają tętniące życiem, przedwojenne miasto. Co dokładnie odnaleziono i jaką historię może ujawnić to miejsce, gdy odsłoni się kolejne warstwy?
- Archeolodzy odkrywają tajemnice placu Piłsudskiego
- Archeolodzy wracają pod Pałac Brühla
- Przedwojenne skarby spod placu Piłsudskiego
- Odbudowa Pałacu Saskiego: co dalej?
Archeolodzy odkrywają tajemnice placu Piłsudskiego
W samym sercu Warszawy toczą się prace, które dla archeologów przypominają prawdziwą wyprawę w przeszłość. Zanim ruszy odbudowa Pałacu Saskiego i Pałacu Brühla, specjaliści krok po kroku badają, co skrywa ziemia w rejonie placu Piłsudskiego. O tym, jak mają wyglądać plany przywrócenia tych zabytków, pisaliśmy tutaj.
Właśnie w tym miejscu przez stulecia stały jedne z najbardziej reprezentacyjnych gmachów stolicy. Pałac Brühla wyrósł tu jeszcze w XVII wieku z inicjatywy Jerzego Ossolińskiego, a w kolejnych epokach na stałe wpisał się w panoramę miasta i jego oficjalny charakter.
Losy tej przestrzeni dramatycznie zmieniły się w 1944 roku. Po klęsce powstania warszawskiego Niemcy wysadzili pałace, a wielki fragment dawnej zabudowy dosłownie zniknął z miejskiej mapy. Dziś planuje się ich odbudowę, jednak zanim pojawią się fundamenty nowych konstrukcji, archeolodzy muszą ustalić, co przetrwało pod powierzchnią — i jakie ślady dawnej Warszawy wciąż czekają na odkrycie.
Archeolodzy wracają pod Pałac Brühla
Wykopaliska prowadzone są na terenie o powierzchni około 8150 metrów kwadratowych. To szczególnie istotne, bo po raz pierwszy od zakończenia II wojny światowej badania w tym miejscu mają aż tak dużą skalę.
Zespół archeologów działa tam, gdzie niegdyś stały oficyny, kordegardy oraz kamienice przy ulicach Fredry i Wierzbowej. Teraz prace wchodzą w następny etap i obejmą kolejne części dawnego założenia – między innymi obszar głównego korpusu Pałacu Brühla, miejsce po modernistycznym pawilonie Becka, a także przyległy do niego ogród.
Zanim jednak badacze sięgną po łopaty, kielnie i pędzle, teren najpierw kontrolują saperzy. W samym centrum Warszawy wciąż można natrafić na wojenne pozostałości, dlatego kwestie bezpieczeństwa traktowane są tu jako bezwzględny priorytet.
Przedwojenne skarby spod placu Piłsudskiego
Pierwsze dni prac badawczych od razu przyniosły intrygujące rezultaty. W jednym z narożników terenu, niedaleko placu Piłsudskiego, archeolodzy wydobyli kilka przedmiotów, które wyraźnie prowadzą do przedwojennej Warszawy.
Wśród znalezisk jest m.in. telefoniczna słuchawka marki Ericsson. Choć na pierwszy rzut oka może wyglądać jak zwykły element zużytego urządzenia, dla badaczy stanowi namacalny ślad codzienności sprzed niemal stu lat. Z ziemi wyjęto również szklaną butelkę z browaru Haberbusch i Schiele. To nie przypadkowa etykieta – na początku XX wieku był to największy browar w Warszawie i jeden z największych w całej Europie.
Do zestawu odkryć dołączyła także porcelanowa filiżanka z wytwórni Hutschenreuther. Ten bawarski zakład działał już od 1814 roku i zasłynął z eleganckiej porcelany, często zdobionej ręcznie. Teraz wszystkie wydobyte przedmioty trafiają do oczyszczenia i konserwacji. To właśnie takie z pozoru drobne rzeczy pozwalają archeologom krok po kroku odtworzyć obraz dawnej Warszawy.
Odbudowa Pałacu Saskiego: co dalej?
Prace archeologiczne mają potrwać przynajmniej do jesieni, a niewykluczone, że badacze pojawią się tu ponownie także w przyszłym roku. Dopiero gdy zakończą się wykopaliska i dokumentacja znalezisk, będzie można ruszyć z właściwą odbudową historycznych obiektów.
Na przygotowanie całego przedsięwzięcia przeznaczono już około 85 milionów złotych. Nadal nie wiadomo jednak, ile ostatecznie pochłonie rekonstrukcja Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla oraz sąsiednich kamienic.
Od samego początku projekt budzi silne emocje i wywołuje polityczne spory. Na starcie zakładano, że odbudowa dobiegnie końca w okolicach 2030 roku, lecz dziś coraz częściej pojawiają się głosy, że termin może się przesunąć.
Jedna kwestia pozostaje niezmienna: Grób Nieznanego Żołnierza – jedyny zachowany fragment dawnego Pałacu Saskiego – pozostanie dokładnie tam, gdzie jest. Projektanci muszą uwzględnić go w planach odbudowy przyszłej kolumnady.