Jak narodziła się legenda piątku 13-tego? Musimy cofnąć się do mrocznego średniowiecza
Piątek trzynastego od pokoleń ma opinię daty, która potrafi pokrzyżować plany — jakby lepiej było odłożyć ważne decyzje, zrezygnować z wyjazdów i uważniej patrzeć pod nogi. Tylko czy to faktycznie „pechowy dzień”, czy raczej sprytnie utrwalony mit? Za tą przesądną aurą stoją zaskakujące wątki z historii, religii i popkultury. Istnieje kilka hipotez, które krok po kroku wyjaśniają, skąd wzięła się zła sława piątku trzynastego — a niektóre z nich mogą cię naprawdę zdziwić.
- Dlaczego liczba 13 uchodzi za pechową
- Klątwa templariuszy i piątek 13.
- Skąd strach przed piątkiem trzynastego
Dlaczego liczba 13 uchodzi za pechową
Liczba 13 od stuleci budziła lęk i podejrzliwość. W numerologii bywa łączona z chaosem oraz brakiem równowagi, bo pojawia się tuż po „idealnej” dwunastce (12 miesięcy w roku, 12 znaków zodiaku). Sama 12 ma też mocne symboliczne zaplecze: to wynik mnożenia 3x4, a obie liczby są ważne w tradycji (Trójca Święta, cztery pory roku, cztery strony świata). Trzynastka miała więc uchodzić za jej całkowite przeciwieństwo.
W tradycji chrześcijańskiej pech trzynastki tłumaczono również Ostatnią Wieczerzą. Przy stole miało zasiąść 13 osób – Jezus Chrystus i jego apostołowie. Z czasem właśnie stąd liczba 13 zaczęła kojarzyć się ze zdradą, nieszczęściem i wyrządzoną krzywdą.
W wielu krajach do dziś unika się tej liczby: część hoteli pomija pokój nr 13, a w samolotach nieraz nie ma trzynastego rzędu lub miejsca, żeby pasażerowie nie czuli niepokoju jeszcze przed startem. Co ciekawe, we Włoszech za feralny uchodzi raczej piątek siedemnastego. W starożytnym Rzymie 17 zapisywano jako XVII, a po przestawieniu liter powstawało łacińskie „VIXI” – „żyłem”, czyli coś zakończonego, co mogło przywodzić na myśl śmierć.
Poznaj inne staropolskie zwyczaje i przekonania tutaj
Klątwa templariuszy i piątek 13.
Jedna z najczęściej przywoływanych teorii wyjaśniających złą sławę piątku trzynastego prowadzi do wydarzeń z XIV wieku. W piątek, 13 października 1307 roku, król Francji Filip IV rozkazał zatrzymać członków zakonu templariuszy. Oskarżono ich o herezję oraz inne ciężkie przestępstwa, a następnie poddawano przesłuchaniom z użyciem tortur i wydawano wyroki śmierci.
Według legendy wielki mistrz zakonu, Jacques de Molay, tuż przed egzekucją miał rzucić klątwę na króla oraz papieża Klemensa V, zapowiadając, że wkrótce podzielą jego los. Historia mówi, że przepowiednia się spełniła — obaj zmarli niedługo później. To właśnie od tych dramatycznych wydarzeń wielu ludzi zaczęło łączyć piątek trzynastego z dniem, który przynosi pecha.
Skąd strach przed piątkiem trzynastego
W chrześcijańskiej tradycji piątek od dawna uchodzi za dzień niosący złą wróżbę, bo właśnie wtedy doszło do ukrzyżowania Jezusa Chrystusa. Wierzono, że dzieci przychodzące na świat w piątek będą miały w życiu wyjątkowego pecha i rzadko spotka je coś dobrego. Jeszcze w średniowieczu starano się nie podejmować kluczowych decyzji w ten dzień tygodnia; mówiono też, że w piątek lepiej nie przeprowadzać się do nowego miejsca ani nie wyruszać w daleką podróż.
Do tego dochodzi symbolika Ostatniej Wieczerzy: przy stole zasiadło 13 osób – Jezus oraz dwunastu apostołów, a trzynastym miał być Judasz, uznawany za zdrajcę. Zestawienie „feralnego” piątku z liczbą 13 sprawiło, że w wielu krajach chrześcijańskich z czasem zaczęto szczególnie obawiać się piątków trzynastego.
Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Pi%C4%85tek_trzynastego_(przes%C4%85d)
https://edukacja.dziennik.pl/aktualnosci/artykuly/9689249,pechowy-piatek-trzynastego-wiemy-co-dzis-sie-wydarzy-i-dlaczego-moze.html