Pamiętasz wieczorynki z PRL-u? Te bajki oglądały całe pokolenia Polaków
Dziś trudno wyobrazić sobie dzień bez Internetu – wystarczy kilka kliknięć, by włączyć dzieciom ulubioną bajkę na YouTubie, na laptopie czy tablecie. A kiedyś? W PRL-u nie było nieskończonego wyboru ani setek kanałów. Bajki pojawiały się rzadko, a dzieci odliczały minuty do 19:00, bo właśnie wtedy zaczynała się legendarna „Wieczorynka”. Które animacje potrafiły wtedy zaczarować cały dom, czego uczyły i dlaczego do dziś wywołują uśmiech? Za chwilę wrócimy do 10 kultowych bajek z tamtych lat – niektóre pamiętasz na pewno, inne mogą cię zaskoczyć.
- Bajki z PRL, które wciąż pamiętamy
- Kultowe bajki PRL: Uszatek i Bolek i Lolek
- Bibliografia: książki o PRL
Bajki z PRL, które wciąż pamiętamy
1. Gumisie (1985)
Gumisie należały do ostatnich bajek pokazywanych jeszcze w realiach PRL-u. Ten animowany serial Gumisie to dzieło słynnego studia Walt Disney. Rodzice i dziadkowie, a także wielu z nas, do dziś pamiętają emocje, gdy z zapartym tchem śledziliśmy bohaterów Gumisiów – wyglądających jak urocze, pluszowe niedźwiadki z Gumisiowej Doliny.
Gumisie raz po raz wpadały w wir niezwykłych zdarzeń osadzonych w średniowiecznym świecie. Obok niedźwiadków na ekranie pojawiały się także smoki, olbrzymy i rycerze, a każdy odcinek potrafił zaskoczyć czymś nowym. W Polsce serial emitowano na TVP1. I chyba nie było dziecka, które nie marzyło, by poznać przepis na sok z gumijagód.
2. Reksio (1967)
Reksio to nasza rodzima animacja, zrealizowana według scenariusza Lechosława Marszałka. Opowiada o pogodnym piesku o imieniu Reksio, który niemal w każdym odcinku trafia na kolejną niezwykłą przygodę. Często towarzyszy mu właściciel oraz cała gromadka innych zwierząt. Co ciekawe, pierwowzorem rysunkowego Reksia była suczka Trola – ukochany pupil scenarzysty.
Znakiem rozpoznawczym serialu była czołówka z informacjami o produkcji, obok których przewijał się Reksio – a na końcu intro przybijał stemple na filmowej taśmie. Autorem kultowej muzyki do serii był Zenon Kowalowski. Pojedynczy odcinek trwał najczęściej około 10 minut.
3. Przygody misia Colargola (1968)
Rodzice i dziadkowie z pewnością świetnie kojarzą polsko-francuski, lalkowy serial animowany zatytułowany Przygody misia Colargola. Powstał w łódzkiej wytwórni Se-ma-for we współpracy z francuskim studiem animacji Procidis. Główną postacią jest oczywiście Miś Colargol, który w każdym epizodzie przeżywał zupełnie inną, wciągającą historię.
Za scenografię odpowiadał Tadeusz Wilkosz, będący jednocześnie współautorem scenariusza i kierownikiem artystycznym produkcji. Colargol podbił serca dzieci nie tylko w PRL-u, ale również w wielu krajach Europy.
4. Rozbójnik Rumcajs (1967)
To jedna z najgłośniejszych bajek czasów PRL-u. Czechosłowacką animację dla dzieci napisał Vaclav Ctvrtek. Rozbójnik Rumcajs doczekał się 39 odcinków, a później historia była kontynuowana jako Cypisek – syn rozbójnika Rumcajsa.
Ci, którzy dorastali w PRL-u, doskonale pamiętają opowieść o perypetiach Rumcajsa i jego rodziny – z żoną Hanką oraz synem Cypiskiem na pierwszym planie. Wspomnienie zabawnych starć Rumcajsa z księciem panem z Jiczyna do dziś potrafi wywołać prawdziwe wzruszenie.
5. Opowiadania Muminków (1977)
To polski serial animowany zrealizowany przez łódzkie studio Se-ma-for – to samo, które odpowiadało za produkcję Przygód misia Colargola. Scenariusz do Muminków przygotowali Maria Kossakowska i Lucjan Dembiński, inspirując się książkami Tove Janssona. Tajemnicze istoty zwane Muminkami do dziś mają w Polsce ogromne grono wiernych fanów i wciąż budzą sentyment.
Pokolenie PRL-u z rozrzewnieniem wspomina przygody bohaterów: Muminka, jego rodziców, Małej Mi, Włóczykija, Ryjka oraz Panny Migotki i Migotka. Z pewnością nikt nie zapomniał też o Buce – wielkiej, purpurowej postaci przypominającej ducha, która niejednemu młodemu widzowi potrafiła porządnie podnieść ciśnienie.
Kultowe bajki PRL: Uszatek i Bolek i Lolek
6. Dziwne przygody Koziołka Matołka (1969)
Jedną z jego największych wielbicielek była Babka ze Świata według Kiepskich, czyli Rozalia Kiepska. Ta polska animacja powstała w Studiu Miniatur Filmowych i była ekranizacją komiksu Kornela Makuszyńskiego oraz Mariana Walentynowicza. Pojedynczy odcinek trwał mniej więcej 10 minut.
Co sprawiało, że Koziołek Matołek rozśmieszał całe rodziny w PRL-u? Wciąż wypatrywał Pacanowa, a po drodze pakował się w kolejne zabawne tarapaty. Każdy epizod otwierał i zamykał rymowany wierszyk recytowany przez Wiesława Michnikowskiego. Dzieciaki z tamtych lat na pewno pamiętają charakterystyczną melodyjkę z czołówki i… beczenie Koziołka Matołka.
7. Miś Uszatek (1975)
Miś Uszatek należał do najchętniej oglądanych polskich bajek w czasach PRL. Losy sympatycznego misia z oklapniętym uszkiem śledziły w domach miliony widzów, nie chcąc uronić ani chwili z jego przygód. Najbliżej trzymali się go Zajączek, a także Prosiaczek.
Za realizację animowanego serialu odpowiadało łódzkie Studio Małych Form Filmowych Se-ma-for, pracujące na zlecenie Telewizji Polskiej. Głosu Uszatkowi użyczył Mieczysław Czechowicz. To właśnie przedszkolaki w PRL-u szczególnie szybko zakochały się w pluszowym bohaterze i błyskawicznie odnajdywały w nim kogoś „swojego”.
8. Przygody Bolka i Lolka (1972)
Bolek i Lolek to bohaterowie polskiej animacji stworzonej w Studiu Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej. Dwójka chłopców przeżywała pełne fantazji przygody, a od czasu do czasu dołączała do nich także koleżanka Tola.
Ich perypetie były odpowiedzią na rosnącą popularność telewizji w Polsce. Widzowie z zaciekawieniem obserwowali wyprawy piesze, rejsy statkiem oraz wycieczki samochodem czy rowerem. Wielu młodych marzyło, by być jak Bolek i Lolek — a najbardziej, by tak jak oni ruszać w świat i odkrywać kolejne miejsca.
9. Pomysłowy Dobromir (1973)
Pomysłowy Dobromir trafiał na ekrany jako Dobranocka w czasach PRL-u. Serial powstał w Studiu Miniatur Filmowych w Warszawie. Odcinek najczęściej trwał około 10 minut — podobnie jak inne animacje z tamtego okresu. Głównym bohaterem był oczywiście Dobromir, a towarzyszyli mu Dziadek i Ptaszek.
Akcja rozgrywała się na polskiej wsi. Dobromir w każdym odcinku próbował wymyślić sprytne urządzenie, które ułatwi wykonanie konkretnej czynności będącej tematem historii. Widzowie na pewno pamiętają nie tylko jego pomysły i wynalazki, ale też charakterystyczne „Juhu!”, które wykrzykiwał, gdy wpadł na rozwiązanie.
10. Wilk i Zając (1969)
W PRL-u ogromną popularnością cieszyła się również radziecka, a później rosyjska kreskówka Wilk i Zając. Gonitwy Wilka próbującego dopaść Zająca potrafiły rozbawić do łez i dorosłych, i dzieci siedzących przed telewizorami. Tym bardziej że Zając w zabawny sposób niemal zawsze wychodził cało z opresji.
Serial do dziś ma wiernych fanów, a w sieci bez trudu znaleźć można mnóstwo gadżetów związanych z Wilkiem i Zającem. Na aukcjach wciąż da się też wypatrzyć legendarną małą konsolę z grą „Ruskie jajko”, w której sterowało się Wilkiem i próbowało złapać jak najwięcej spadających jajek. Kto nie grał, ten ma czego żałować! A jeśli ktoś chce sprawdzić refleks bez polowania na dziś już bardzo drogą konsolę z czasów PRL-u, może pobrać „Ruskie jajko” w formie aplikacji na Androida.
Bibliografia: książki o PRL
- Eisler Jerzy: Dziedzictwo PRL. Co tak naprawdę zostało nam po tamtych czasach, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2016
- Żółtkowski Wiesław: Zrozumieć PRL, Wydawnictwo Muza S.A, Warszawa 2012
- Sitarski Piotr, Garda Maria B., Jajko Krzysztof: Nowe media w PRL, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2020