Przetrwały dwie wojny światowe i upadek cesarstwa. Z Luwru skradziono je w biały dzień
W październiku 2025 roku z Galerii Apolla w Luwrze zniknęły bez śladu klejnoty o niewyobrażalnej wartości. Przetrwały rewolucje, zawieruchę dwóch wojen światowych i upadki kolejnych reżimów — a jednak poległy w starciu z kimś, kto najwyraźniej wiedział dokładnie, po co przyszedł. To nie była zwykła biżuteria: całe zestawy należały do dwóch królowych i dwóch cesarzowych, a każdy z nich skrywa własną tajemnicę. Ich losy prowadzą przez intrygi, zdrady i momenty, które zmieniały bieg historii Francji… i daleko poza jej granicami.
- Sekret biżuterii królowej Hortensji
- Szafirowy diadem Marii Amelii Orleańskiej
- Biżuteria cesarzowych Marii Luizy i Eugenii
- Diament Regent: przeklęty klejnot Luwru
Sekret biżuterii królowej Hortensji
Hortensja de Beauharnais była córką cesarzowej Józefiny z jej pierwszego związku. Na początku nic nie zapowiadało, że los postawi ją na królewskim tronie. Jej ojciec, wicehrabia Aleksander de Beauharnais, odmówił uznania dziecka, zarzucając Józefinie niewierność. Od tego momentu małżonkowie żyli osobno. Dopiero dwanaście lat później, po tym jak wicehrabia zginął na gilotynie, Józefina poślubiła Napoleona Buonaparte (później Bonaparte) — wtedy jeszcze niezbyt znanego generała. Wraz z błyskawicznym awansem ojczyma rosła też pozycja Hortensji, choć przede wszystkim w granicach planów, które układali dla niej matka i nowy mąż. W 1801 roku Józefina wydała ją za Ludwika, młodszego brata Napoleona. Pięć lat później Ludwik otrzymał koronę Holandii — państwa stworzonego zgodnie z napoleońską wizją nowej Europy.
To właśnie wtedy miał powstać słynny komplet: tiara, naszyjnik i kolczyki. Do zestawu dołączono także dwie bransoletki, grzebień oraz dwie broszki (te ostatnie nigdy nie weszły do zbiorów Luwru). Biżuterię wyróżniały okazałe cejlońskie szafiry w naturalnej barwie, otoczone drobniejszymi diamentami w złotej oprawie. Pochodzenie parury królowej Hortensji wciąż pozostaje zagadką. Nie ustalono również, kto ją wykonał, choć niewykluczone, że powstała w Paryżu (Diadème de la parure…, Louvre Collection). Jedno jest natomiast pewne: Hortensja ją nosiła. Potwierdza to jej portret z 1810 roku — z czasu, gdy na stałe opuściła Holandię i od tego momentu żyła w separacji z mężem. (Durand W. i A., 1975: s. 217)
Szafirowy diadem Marii Amelii Orleańskiej
Po klęsce Napoleona kongres wiedeński przywrócił we Francji rządy Burbonów. Maria Amelia wywodziła się z hiszpańsko-włoskiej gałęzi dynastii, lecz poślubiła Ludwika Filipa z linii orleańskiej. Ten władca – na przekór burbońskiej tytulaturze i w nawiązaniu do epoki napoleońskiej – przyjął miano „króla Francuzów” i wyniósł się na tron na fali rewolucji lipcowej 1830 roku. Dla wielu był obietnicą łagodniejszych, bardziej liberalnych rządów niż te, które kojarzono z konserwatywnym Karolem X. (Baszkiewicz J., 1978: s. 516-517) Jego żona nie przyjęła tej decyzji z entuzjazmem, jednak konsekwentnie pozostawała w cieniu męża i nie angażowała się w sprawy polityczne. Koronę przyjęła z godnością, przekonana, że taki jest zamysł Opatrzności.
Najstarszą wzmianką pisaną o szafirowym komplecie jest korespondencja związana z zakupem klejnotów od królowej Holandii (późniejszej księżnej Saint-Leu) przez Ludwika Filipa. Po sfinalizowaniu transakcji tiarę przerobiono – zmniejszono ją – tak, aby lepiej układała się na głowie królowej Francuzów.
Późniejsze dzieje zestawu okazały się już spokojniejsze. Maria Amelia rozdzieliła jego poszczególne elementy między wnuki, ofiarowując je jako podarunki ślubne. Najbardziej znany szafirowy diadem przypadł Jeanowi d’Orléans, a ostatnią osobą, która miała go na sobie, była jego córka – księżna Izabela Orleańska. Dzięki takiej ciągłości własności klejnoty przetrwały dwie wojny, by ostatecznie dopiero w 1985 roku zostać odkupione przez Luwr od hrabiego Paryża z linii orleańskiej.
Biżuteria cesarzowych Marii Luizy i Eugenii
Na ekspozycji w Luwrze można było zobaczyć także komplety biżuterii należące do dwóch francuskich cesarzowych: Marii Luizy – drugiej żony Napoleona I – oraz Eugenii, małżonki Napoleona III.
Maria Luiza miała szmaragdowy naszyjnik i parę szmaragdowych kolczyków. Ten wyjątkowy zestaw był ślubnym darem od Napoleona I z 1810 roku. Za jego wykonanie odpowiadał uznany paryski jubiler François-Régnault Nitot. Podobnie jak w przypadku klejnotów królowej Hortensji, obok 32 szmaragdów wykorzystano imponującą liczbę 1138 diamentów. Najbardziej intrygującym detalem jest dwanaście szmaragdów w kształcie gruszki: dwa z nich tworzyły formę kolczyków, a pozostałe dziesięć rozświetlało naszyjnik. (Collier en émeraudes…, Louvre Collection)
Z kolei do żony Napoleona III należały dwie diamentowe broszki – w tym jedna o charakterze relikwiarzowym – oraz tiara bogato zdobiona perłami i diamentami.
Diament Regent: przeklęty klejnot Luwru
Najcenniejszym obiektem na wystawie pozostawał jednak diament Regent — paradoksalnie ten, po który złodzieje nie sięgnęli. Możliwe, że powstrzymały ich krążące od lat historie o „przeklętym” klejnocie, mającym sprowadzać nieszczęście na każdego, kto odważy się go przywłaszczyć. (Matthews H., 2008)
Dzieje tego diamentu potrafią wciągnąć nie mniej niż opowieści o klejnotach francuskich królowych. Według legendy odkrył go niewolnik w indyjskiej kopalni Kollur. Świadomy, co trzyma w dłoni, ukrył kamień w ranie i uciekł, licząc na sprzedaż skarbu. Gdy próbował dobić targu z angielskim kapitanem statku, ten miał go zamordować, przejąć diament i z zyskiem odsprzedać dalej. Ostatecznie klejnot trafił do Thomasa Pitta — przodka dwóch brytyjskich ministrów — który sprowadził go do Anglii i zlecił szlif brylantowy. Po długich staraniach Pitt sprzedał kamień regentowi Francji, skąd wzięła się jego oficjalna nazwa. Regent zdobił koronę Ludwika XV i Ludwika XVI, a także kapelusz Marii Antoniny. W czasie rewolucji został skradziony, lecz później go odzyskano, a Napoleon ponownie uczynił z niego najważniejszy klejnot — umieszczając go w reprezentacyjnym mieczu. W kolejnych okresach monarchii diament pojawiał się w koronach ostatnich Burbonów oraz cesarza Napoleona III.
W zbiorach wystawy znajduje się od 1887 roku, a jego wartość ocenia się na około 60 milionów dolarów. Przeklęty czy nie, byłby łupem o ogromnej cenie — a jego zniknięcie stałoby się dla Luwru kolejnym, wyjątkowo dotkliwym ciosem.
Wśród skradzionych klejnotów ocalała także korona cesarzowej Eugenii. Złodzieje wprawdzie próbowali ją wynieść, lecz uciekając w pośpiechu musieli porzucić zdobycz. Odzyskana korona to jednak marne pocieszenie, jeśli zestawić ją ze skalą strat związanych z pozostałymi eksponatami.
Źródła:
1. Will i Ariel Durand, The Age of Napoleon. A History of European Civilisation, Nowy Jork 1975
2. Jan Baszkiewicz, Historia Francji, Ossolineum 1978
3. Zbiory Luwru (https://collections.louvre.fr/, dostęp: 27.02.2026)
Diadème de la parure de la reine Marie-Amélie et de la Reine Hortense,
Collier en émeraudes de la parure de Marie-Louise,
4. Paulina Borowska, Co skradziono z Luwru? Lista, 20.10.2025 (https://tvn24.pl/swiat/paryz-wlamanie-do-luwru-co-skradziono-lista-st8708683, dostęp: 27.02.2026)
5. Heather Matthews, Top 10 Most Notorious Cursed Diamonds, 22.10.2008 (https://www.toptenz.net/top-10-most-notorious-diamonds.php, dostęp: 27.02.2026)