Kradzież stulecia w Luwrze. Klejnoty przetrwały rewolucje i dwie wojny światowe. Skradziono je w biały dzień
W październiku 2025 roku z Galerii Apolla w Luwrze zostały skradzione cenne klejnoty. Chociaż przetrwały rewolucje i dwie wojny światowe, nie oparły się zwykłym złodziejom. Zestawy biżuterii należały do dwóch królowych i dwóch cesarzowych. Ich historia splata się z burzliwymi dziejami Francji i nie tylko...
- Hortensja – „napoleońska” królowa i jej szmaragdowy zestaw
- Klejnoty Hortensji dla królowej Marii Amelii
- Inne klejnoty skradzione z wystawy w Luwrze
- Tego klejnotu złodzieje nie wzięli
- Bibliografia
Hortensja – „napoleońska” królowa i jej szmaragdowy zestaw
Hortensja de Beauharnais była córką cesarzowej Józefiny z pierwszego małżeństwa. Początkowo nic nie wskazywało na to, że kiedykolwiek zostanie królową. Ojciec - wicehrabia Aleksander de Beauhairnais – nie uznał córki, oskarżając tym samym Józefinę o zdradę małżeńską. Od tamtej pory małżonkowie żyli w separacji. Dopiero 12 lat później, po śmierci wicehrabiego na szafocie, Józefina wyszła za mąż za Napoleona Buonaparte (później Bonaparte), wówczas mało znanego generała. Wraz z rozwojem kariery ojczyma Hortensja również zaczęła zyskiwać coraz wyższą pozycję. Oczywiście w ramach planów, jakie przewidzieli dla niej matka i jej nowy mąż. W 1801 roku Józefina wydała Hortensję za młodszego brata Napoleona – Ludwika. W 1806 roku ten ostatni otrzymał królestwo Holandii. Było to państwo stworzone w ramach napoleońskiej wizji Europy.
Właśnie w tym czasie musiał powstać słynny zestaw – tiara, naszyjnik i kolczyki. Oprócz tego w komplecie znalazły się jeszcze dwie bransoletki, grzebień i dwie broszki (te ostatnie nie należały nigdy do zbiorów Luwru). Charakterystyczną cechą biżuterii były duże szafiry cejlońskie w naturalnym kolorze, otoczone mniejszymi diamencikami w złotej oprawie. Pochodzenie zestawu królowej Hortensji pozostaje tajemnicą. Nie wiadomo też kto był jego twórcą, ale mógł powstać w Paryżu (Diadème de la parure…, Louvre Collection). Wiemy jednak z całą pewnością, że go nosiła. Świadectwem jest jej portret, namalowany w 1810 roku. W roku kiedy Hortensja opuściła na dobre Holandię i odtąd żyła w separacji od męża. (Durand W. i A., 1975: s. 217)
Klejnoty Hortensji dla królowej Marii Amelii
Po upadku Napoleona kongres Wiedeński przywrócił władzę we Francji Burbonom. Maria Amelia pochodziła z hiszpańsko-włoskiej linii rodu, ale wyszła za mąż za Ludwika Filipa z linii Orleańskiej. Władca ten – zwany (na wzór Napoleona i przeciw tytulaturze Burbonów) „królem Francuzów” – wypłynął na fali rewolucji lipcowej 1830 roku. Dawał pewne nadzieje na bardziej liberalne rządy niż konserwatywny Karol X. (Baszkiewicz J., 1978: s. 516-517) Jego żona nie była zadowolona z tego wyboru, ale pozostawała w cieniu męża i nie mieszała się do polityki. Przyjęła koronę z godnością wierząc, że jest to wola Boża.
Korespondencja dotycząca zakupu klejnotów od królowej Holandii (późniejszej księżnej Saint-Leu), przez Ludwika Filipa jest najwcześniejszym pisemnym zapisem dotyczącym szafirowego kompletu. Po zakupie tiara została zmodyfikowana (zmniejszona) żeby pasowała na głowę królowej Francuzów.
Dalsze losy kompletu były mniej burzliwe. Maria Amelia rozdała jego różne poszczególne części wnukom w ramach prezentów ślubnych. Słynny szafirowy diadem trafił do Jeana d’Orléans i ostatnią osobą, która go nosiła była jego córka – księżna Izabela Orleańska. Dzięki temu przetrwały dwie wojny i dopiero w 1985 roku zostały odkupione przez Luwr od hrabiego Paryża z linii Orleańskiej.
Inne klejnoty skradzione z wystawy w Luwrze
Na wystawie w Luwrze znajdowały się również zestawy biżuterii dwóch francuskich cesarzowych – Marii Luizy – drugiej żony Napoleona I i Eugenii – żony Napoleona III.
Do pierwszej należał szmaragdowy naszyjnik oraz para szmaragdowych kolczyków. Była to biżuteria podarowana z okazji ślubu przez Napoleona I w 1810 roku. Wykonał ją ceniony paryski jubiler François-Régnault Nitot. Podobnie jak w przypadku biżuterii królowej Hortensji oprócz 32 szmaragdów, znalazły się tam aż 1138 diamentów. Ciekawą wariacją jest 12 szmaragdów w kształcie gruszki, z których dwa nadawały kształt kolczykom, a pozostałe 10 zdobiło naszyjnik. (Collier en émeraudes…, Louvre Collection)
Do żony Napoleona III należały natomiast dwie broszki z diamentów, w tym jedna relikwiarzowa oraz tiara wysadzana perłami i diamentami.
Tego klejnotu złodzieje nie wzięli
Najbardziej cennym eksponatem wystawy był jednak diament Regent, którego złodzieje nie ukradli. Być może słyszeli legendy o tym, że jest to klejnot przeklęty i przynosi pecha każdemu kto go weźmie. (Matthews H., 2008)
Historia tego diamentu jest równie ciekawa co opowieści o klejnotach francuskich królowych. Legenda głosi, że został znaleziony przez niewolnika w indyjskiej kopalni Kollur. Mając taki skarb niewolnik ukrył go w ranie i zbiegł. Chciał sprzedać klejnot angielskiemu kapitanowi statku, ten jednak go zabił i zabrał diament i sam go sprzedał. Od indyjskiego kupca odkupił go Thomas Pitt – przodek dwóch brytyjskich ministrów. Tak klejnot trafił do Anglii, gdzie został przeprowadzony szlif brylantowy. Następnie, po długich próbach, Pitt sprzedał go regentowi Francji (stąd oficjalna nazwa klejnotu). Diament zdobił koronę Ludwika XV i XVI oraz kapelusz Marii Antoniny. W czasie rewolucji został skradziony i odnaleziony, a Napoleon znów używał go jako głównego klejnotu – zdobiącego reprezentatywny miecz. W czasie kolejnych rządów monarchicznych znajdował się w koronach ostatnich Burbonów i cesarza Napoleona III.
Diament jest elementem wystawy od 1887 roku, a jego wartość szacuje się na 60 milionów dolarów. Pechowy czy nie, z pewnością stanowiłby wartościowy nabytek, a jego strata byłaby dodatkowym potężnym ciosem dla Luwru.
Spośród skradzionych klejnotów ocalała również korona cesarzowej Eugenii. Co prawda złodzieje próbowali ją zabrać, ale uciekając w pośpiechu musieli zgubić trofeum. Znaleziona korona to jednak niewielka pociecha biorąc pod uwagę straty związane z pozostałymi eksponatami.
Bibliografia
1. Will and Ariel Durand, The Age of Napoleon. A History of European Civilisation, Nowy Jork 1975
2. Jan Baszkiewicz, Historia Francji, Ossolineum 1978
3. Louvre Collection (https://collections.louvre.fr/, dostęp 27.02.2026)
Diadème de la parure de la reine Marie-Amélie et de la Reine Hortense,
Collier en émeraudes de la parure de Marie-Louise,
4. Paulina Borowska, Co skradziono z Luwru? Lista, 20.10.2025 (https://tvn24.pl/swiat/paryz-wlamanie-do-luwru-co-skradziono-lista-st8708683, dostęp 27.02.2026)
5. Heather Matthews, Top 10 Most Notorious Cursed Diamonds, 22.10.2008 (https://www.toptenz.net/top-10-most-notorious-diamonds.php, dostęp 27.02.2026)