Paryż chciał zburzyć Wieżę Eiffla po 20 latach od budowy. Uratował ją przypadek
Dziś Wieża Eiffla to ikona Paryża i symbol Francji, bez którego trudno wyobrazić sobie panoramę miasta. A jednak na początku wielu paryżan widziało w niej nie powód do dumy, lecz żelaznego intruza – „potwora”, „bezużyteczny wybryk” i „hańbę stolicy”. Co więcej, od samego startu zakładano, że zniknie po zaledwie 20 latach. Dlaczego więc nie tylko nie została rozebrana, ale z czasem stała się obiektem zachwytu milionów ludzi na całym świecie?
Pierwsze kontrowersje wokół wieży Eiffla
U schyłku XIX stulecia Paryż szykował się do Wystawy Światowej w 1889 roku, organizowanej z okazji setnej rocznicy rewolucji francuskiej. Ogłoszono konkurs na imponującą konstrukcję, która miała podkreślić postęp, śmiałość i technologiczne ambicje Francji. Zwyciężył Gustave Eiffel, proponując 324-metrową, ażurową wieżę z kutego żelaza.
Od pierwszych zapowiedzi projekt wywołał burzę. Około 300 rozpoznawalnych artystów i intelektualistów — wśród nich pisarz Guy de Maupassant, rzeźbiarz Auguste Rodin oraz kompozytor Charles Gounod — podpisało petycję skierowaną do władz miasta. W proteście pisali:
"My, pisarze, malarze, rzeźbiarze, architekci i miłośnicy piękna Paryża, stanowczo protestujemy przeciwko budowie bezużytecznej i monstrualnej wieży Eiffla, która swoim barbarzyńskim ciężarem zmiażdży wszystkie nasze zabytki."
Wielu paryżan podzielało te lęki — obawiano się, że konstrukcja oszpeci panoramę i zachwieje klasyczną elegancją miasta. Eiffel konsekwentnie odpowiadał na zarzuty: przywoływał przykład egipskich piramid i przekonywał, że wieża ma szansę stać się znakiem rozpoznawczym nowoczesnej inżynierii. Mimo sprzeciwu, w 1887 roku ruszyły prace budowlane.
Jak zbudowano Wieżę Eiffla?
Budowa Wieży Eiffla zajęła niewiele ponad dwa lata i jak na XIX wiek była przedsięwzięciem na skalę, której wcześniej nie znano. W trakcie realizacji wykorzystano:
- 18 038 metalowych części,
- 2,5 miliona nitów,
- 7 300 ton żelaza,
- 60 ton farby chroniącej przed korozją.
Całość oparto na potężnych fundamentach, a o stabilności konstrukcji decydowała milimetrowa dokładność ustawienia czterech filarów. Co ciekawe, projekt od początku zakładał pracę materiału przy zmianach temperatury – w upalne dni szczyt wieży potrafi „odjechać” nawet o 18 cm. Dowiedz się, jakie są obecnie najwyższe budynki na świecie tutaj.
Jednym z najtrudniejszych problemów technicznych okazał się montaż wind, które miały wozić gości na górę. Francuscy inżynierowie długo nie mogli dopracować rozwiązania działającego w takiej konstrukcji, więc ostatecznie sięgnięto po amerykański system hydraulicznych dźwigów firmy Otis.
Warto wspomnieć także o bezpieczeństwie ekipy. Gustave Eiffel wprowadził jak na tamte czasy nowatorskie zabezpieczenia: kaski, uprzęże oraz siatki ochronne. Rezultat był zaskakujący – przez cały okres budowy zginęła tylko jedna osoba, co w epoce, gdy praca na wysokości należała do najbardziej ryzykownych, było prawdziwą rzadkością.
Jak radio uratowało Wieżę Eiffla
Gdy ukończono Wieżę Eiffla, plan był prosty: miała postać zaledwie 20 lat, a po Wystawie Światowej zostać rozebrana. Tłumy turystów szybko jednak zrobiły swoje — im większe zainteresowanie, tym bardziej szukano argumentów, by konstrukcję ocalić. Przełom przyszedł z zupełnie nieoczekiwanej strony: z narodzin radia.
W 1903 roku wieża zaczęła działać jako jeden z pierwszych nadajników radiowych w Europie. To wystarczyło, by francuskie władze uznały ją za obiekt o znaczeniu strategicznym i ostatecznie porzuciły pomysł demontażu. Podczas I wojny światowej sygnały nadawane z wieży pomogły przechwytywać niemieckie komunikaty wojskowe, co tylko wzmocniło jej rangę i ugruntowało sens pozostawienia jej na miejscu.
Z biegiem lat zmieniało się też nastawienie samych paryżan. Guy de Maupassant, który początkowo nie znosił wieży, miał regularnie jadać w jej restauracji, żartując, że to jedyny punkt w mieście, z którego nie musi oglądać tej „szpetnej konstrukcji”. Z kolei Pablo Picasso uwieczniał ją w kilku pracach, a w XX wieku stała się jednym z najchętniej wykorzystywanych symboli w sztuce, kinie i literaturze.
Dziś Wieża Eiffla to najbardziej rozpoznawalna budowla Francji i jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc na świecie — każdego roku przyciąga ponad 7 milionów osób. Co ciekawe, wciąż poddaje się ją regularnej konserwacji: mniej więcej co siedem lat jest ponownie malowana, a do ochrony stalowej konstrukcji zużywa się około 60 ton farby.
Źródła:
https://wiezaeiffla.com/historia-wiezy-eiffla/
https://www.ruszwpodroz.pl/ile-osob-zginelo-przy-budowie-wiezy-eiffla-historia-budowy/