W Warszawie trwa odbudowa słynnego pałacu. Będzie jedną z wizytówek Stolicy
Pałac Saski należał do najbardziej rozpoznawalnych budowli przedwojennej Warszawy — był nie tylko ikoną epoki saskiej, ale też miejscem, w którym skupiało się życie administracyjne stolicy. Gdy w 1944 roku Niemcy obrócili go w ruinę, z miejskiego krajobrazu zniknął fragment historii, a przez kolejne dekady pozostała po nim głównie pamięć i puste miejsce. Teraz to się zmienia: ruszyła odbudowa, która ma przywrócić Warszawie jeden z jej najcenniejszych architektonicznych symboli. Tylko czy da się odtworzyć go tak, by znów robił to samo wrażenie? I co dokładnie zobaczymy, gdy pałac wróci na swoje miejsce?
- Pałac Saski: historia i wielkie tajemnice
- Dlaczego Pałac Saski zniknął z Warszawy?
- Odbudowa Pałacu Saskiego: co powstanie?
Pałac Saski: historia i wielkie tajemnice
Pałac Saski należał do najbardziej rozpoznawalnych gmachów przedwojennej Warszawy – był symbolem epoki saskiej i miejscem, w którym przez stulecia skupiały się ważne wydarzenia. Jego historia zaczyna się w XVII wieku, kiedy hetman Jan Andrzej Morsztyn postawił tu barokową rezydencję. W XVIII wieku obiekt rozbudował król August II Mocny, włączając go w założenie Osi Saskiej, obejmujące m.in. Ogrody Saskie oraz Plac Saski. Wtedy pałac otrzymał klasycystyczną formę, kojarzoną dziś przede wszystkim z charakterystyczną kolumnadą.
W okresie międzywojennym Pałac Saski pełnił rolę ważnego centrum administracyjno-wojskowego – działały tu m.in. instytucje związane z Wojskiem Polskim, w tym Sztab Generalny. Na jego dziedzińcu w 1925 roku ustanowiono Grób Nieznanego Żołnierza. To właśnie on przetrwał zniszczenia i do dziś pozostaje jedyną zachowaną częścią dawnej budowli.
Z Pałacem Saskim wiążą się także historie mniej oczywiste, ale równie fascynujące. W dzieciństwie mieszkał tu Fryderyk Chopin wraz z rodzicami i siostrami – to w tych murach stawiał pierwsze muzyczne kroki i komponował najwcześniejsze utwory. W budynku działała również jedna z pierwszych giełd papierów wartościowych. A pod koniec grudnia 1932 roku właśnie w Pałacu Saskim Marian Rejewski dokonał przełomu, łamiąc szyfr „Enigmy”.
Dlaczego Pałac Saski zniknął z Warszawy?
W czasie II wojny światowej Pałac Saski został dotkliwie uszkodzony podczas niemieckich nalotów. O jego ostatecznym zniknięciu nie przesądziły jednak same walki – w grudniu 1944 roku Niemcy wysadzili budynek w ramach zaplanowanego niszczenia Warszawy po klęsce powstania. Ruiny szybko uprzątnięto, a z całej konstrukcji pozostawiono wyłącznie arkady Grobu Nieznanego Żołnierza.
Po wojnie, mimo wieloletnich dyskusji i powracających pomysłów, nie podjęto decyzji o odbudowie. Teren po pałacu zamieniono w rozległą, otwartą przestrzeń – dzisiejszy Plac Piłsudskiego, który stał się scenerią najważniejszych uroczystości państwowych. Czytaj także o innych zabytkach, których już nie ma.
Odbudowa Pałacu Saskiego: co powstanie?
Oficjalna decyzja o odbudowie Pałacu Saskiego zapadła w 2021 roku. Założenia projektu są jasne: budynek ma wrócić w formie możliwie najbliższej tej sprzed wojny. Przywrócone zostaną elewacje oraz rozpoznawalna kolumnada, natomiast wnętrza powstaną w nowej odsłonie – zaprojektowane tak, by odpowiadały dzisiejszym standardom i sposobowi użytkowania.
Zgodnie z planem finał inwestycji przewidziano na 2030 rok. Po odbudowie pałac ma łączyć funkcje administracyjne, kulturalne i muzealne – pojawią się tu m.in. biura instytucji państwowych, a także przestrzenie ekspozycyjne dla wystaw i wydarzeń. Co ważne, nie jest to jedyny obiekt objęty przedsięwzięciem: w ramach tego samego projektu mają zostać zrekonstruowane również kamienice przy ul. Królewskiej oraz Pałac Brühla, niegdyś związany z działalnością Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
Na ile nowy Pałac Saski będzie kopią pierwowzoru? Z zewnątrz ma wyglądać jak dawniej, ale w środku powstanie zupełnie nowa przestrzeń, tworzona od podstaw. Mimo tej różnicy sama odbudowa ma duży wymiar symboliczny – to kolejny etap w przywracaniu Warszawie elementów jej przedwojennego krajobrazu i pamięci o utraconych miejscach.
Źródła:
https://palacsaski.pl/historia/historia-palacu-saskiego-chopin-szyfry-i-klocki-lego-5
https://ciekawostki.online/ciekawostki/910/o-palacu-saskim-w-warszawie/
Pałac Saski w Warszawie — Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%82ac_Saski_w_Warszawie