Zostawiła rodzinę i wyjechała do Paryża. Stała się najbogatszą prostytutką epoki
Esther Pauline Blanche Lachmann, znana później jako Blanka de Païva, urodziła się w Moskwie, w rodzinie polskich Żydów. Nie miała tytułu, majątku ani klasycznej urody. Miała za to żelazną ambicję, dzięki której została jedną z najsłynniejszych kobiet XIX-wiecznej Europy.
- Od moskiewskiej biedy do paryskich slumsów
- Życie ponad stan
- Zamożni kochankowie
- Hotel de la Païva
- Pani na Świerklańcu
- Symbol epoki
Od moskiewskiej biedy do paryskich slumsów
Urodziła się 7 maja 1819 roku jako córka Martina Lachmanna i Anne Amalie Klein. W 1836 roku, mając siedemnaście lat, wyszła za mąż za krawca Antoine’a Françoisa Hyacinthe’a Villoing, którego znał jej ojciec. Rok później urodziła syna, ale perspektywa życia u boku ubogiego męża zupełnie jej nie odpowiadała. Zostawiła dziecko, męża i kraj, po czym – bez rozwodu i bez majątku – przedostała się do Paryża.
W stolicy Francji zamieszkała w ubogiej 4. Dzielnicy i przybrała imię Teresa. Paryż tamtych lat pełen był kobiet szukających lepszego życia, a Teresa nie należała do najładniejszych. Współcześni opisywali ją jako belle-laide – „brzydką-piękną”: blada cera, duże oczy, nos w kształcie gruszki... Sama twierdziła, że przez trzy lata przygotowywała swój plan, jedząc niewiele i skupiając całą wolę na jednym celu – dostać się do wyższych sfer.
Życie ponad stan
Przełom przyszedł około 1840 roku w uzdrowisku Bad Ems, gdzie poznała Henriego Herza – austriackiego pianistę, kompozytora i producenta fortepianów. Herz był zamożny, choć nie należał do arystokracji. Wprowadził ją do paryskiego świata artystycznego, przedstawiał jako swoją żonę, a ona posługiwała się nazwiskiem Madame Herz. Para doczekała się córki Henrietty, którą wychowywali rodzice Herza; dziewczynka zmarła w wieku dwunastu lat. W salonie bywali Richard Wagner, Hans von Bülow, Théophile Gautier i Émile de Girardin.
Jej wydatki rosły jednak szybciej niż dochody pianisty. Biżuteria, stroje i przyjęcia rujnowały Herza, który w 1848 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych, aby podreperować budżet. Gdy tylko zniknął, jego rodzina wyrzuciła Teresę z domu. Została bez pieniędzy, z zastawionymi klejnotami. Wtedy przyjaciółka, kurtyzana Esther Guimond, i pewna modystka poradziły jej, żeby szukała szczęścia w Londynie, gdzie arystokraci potrafią obdarowywać kobiety bajecznymi sumami.
Zamożni kochankowie
W londyńskim Covent Garden, miejscu spotkań artystów i bogaczy, Teresa szybko zdobyła względy lorda Edwarda Stanleya. Potem przyszli kolejni zamożni kochankowie, między innymi książę de Guiche. Do Paryża wróciła około 1850 roku już jako majętna kobieta i kupiła elegancką rezydencję na placu Saint-Georges. Salon znów tętnił życiem, ale Teresie wciąż brakowało legalnego tytułu.
Okazja pojawiła się w Baden-Baden, gdzie poznała Albina Francisca de Araújo de Païvę – Portugalczyka, który dorobił się fortuny na handlu opium w Makau. Choć tytuł markiza, jakim się posługiwał, budził wątpliwości, dla Teresy nie miało to znaczenia. Po śmierci pierwszego męża mogła wyjść za niego za mąż. Ślub odbył się 5 czerwca 1851 roku w Passy, a świadkiem był Théophile Gautier. Dzień po ceremonii wręczyła mężowi list, w którym oznajmiła, że osiągnęła cel i zatrzymuje nazwisko. Portugalczyk wrócił do Lizbony, zostawiając jej papiery wartościowe i dom. To wtedy świat poznał ją jako La Païva.
Hotel de la Païva
Około 1852 roku La Païva spotkała hrabiego Guida Henckela von Donnersmarcka, młodego pruskiego przemysłowca, właściciela kopalń i hut na Górnym Śląsku, jednego z najbogatszych ludzi Europy. Podobno podążała za nim po całym kontynencie, udając obojętność, ale zawsze pojawiając się w tym samym mieście. Hrabia uległ i obiecał podzielić się z nią majątkiem. Kupił dla niej zamek Pontchartrain pod Paryżem i sfinansował budowę najbardziej ekstrawaganckiego domu w stolicy – Hôtel de la Païva przy Polach Elizejskich.
Rezydencja powstawała w latach 1856–1866 według projektu Pierre’a Manguina, a ukończył ją Hector Lefuel. Centralną klatkę schodową wykonano z algierskiego żółtego onyksu, droższego od marmuru. W łazience stała wanna z tego samego kamienia oraz druga, srebrna, z kranami do wody, mleka i szampana. Na suficie wymalowano La Païvę jako boginię przeganiającą noc. Dom był tak ostentacyjny, że pisarz Alexandre Dumas skwitował: „Brakuje tylko chodnika”. Mimo to bywali w nim Napoleon III, Gustave Flaubert, Émile Zola i Eugène Delacroix.
Pani na Świerklańcu
Pierwsze małżeństwo La Païvy unieważniono w 1871 roku. 28 października tego samego roku, już jako hrabina, poślubiła Guida w luterańskim kościele w Paryżu. Prezentem ślubnym był potrójny diamentowy naszyjnik, który wcześniej należał do obalonej cesarzowej Eugenii. Luksus nie chronił jednak przed wielką polityką. Po klęsce Francji w wojnie francusko-pruskiej kobieta z pruskim mężem, żydowskim pochodzeniem i barwną przeszłością stała się łatwym celem. Oskarżano ją o szpiegostwo na rzecz Niemiec.
W 1878 roku para została wydalona z Francji i przeniosła się na Śląsk. Tam hrabia wzniósł dla żony pałac w Świerklańcu, budowany w latach 1869–1876 według projektu Hectora Lefeula. Obiekt miał trzydzieści cztery komnaty, sześć apartamentów, nowoczesne ogrzewanie i wentylację.
La Païva chorowała na reumatyzm, który doprowadził do kłopotów z sercem. Zmarła 21 stycznia 1884 roku w Świerklańcu.
Symbol epoki
Śmierć nie zakończyła historii La Païvy. Legenda głosi, że zrozpaczony hrabia Guido nie mógł pogodzić się ze stratą. Kazał zabalsamować ciało żony, przechowywał je w alkoholu i trzymał w jednej z komnat pałacu, zamiast pochować. Podobno odkryła je dopiero jego druga żona, Katharina Slepzow, poślubiona w 1887 roku. Trudno potwierdzić tę makabryczną opowieść, ale przez lata pobudzała wyobraźnię.
La Païva stała się symbolem epoki Drugiego Cesarstwa – czasów, gdy nowe fortuny i skandale wynosiły ludzi z nizin na szczyt. Zainspirowała postać Césarine w sztuce Aleksandra Dumasa syna pt. „La Femme de Claude”. Do dziś uważana jest za jedną z najbogatszych kurtyzan w dziejach Europy.
Źródła:
- Adler L., Życie codzienne w domach publicznych w latach 1830-1930, Poznań 1999.
- Gutowska-Adamczyk M., Jej wysokość kurtyzana, Warszawa 2023.
- https://www.bbc.com/culture/article/20151222-la-pava-19th-century-paris-celebrity-prostitute
- https://www.sortiraparis.com/en/what-to-visit-in-paris/history-heritage/articles/288597-guided-tour-of-the-hotel-de-la-paiva-a-mysterious-residence-with-erotic-decorations