Zdrady z obojgiem płci i romans z siostrą. Ta relacja była najbardziej toksycznym związkiem w historii sztuki
Relacja Fridy Kahlo i Diego Rivery to jedna z tych historii, które trudno zamknąć w prostych słowach. Było w niej wszystko: namiętność, twórcza symbioza, zdrady, powroty i walka z własnymi demonami. A jednak w centrum tej opowieści wciąż stoi miłość — nieoczywista, drażniąca, niezrozumiała dla otoczenia i całkowicie po ich własnemu. To właśnie ona popchnęła ich do decyzji, które zaskakiwały wszystkich, i sprawiła, że ich nazwiska na zawsze wrosły w historię sztuki. Co tak naprawdę działo się za drzwiami ich świata?
- Diego Rivera: od Guanajuato do sławy
- Młodość Fridy Kahlo: choroba i wypadek
- Miłość Fridy Kahlo i Diega Rivery
- Ostatnie dni Fridy Kahlo i Diega Rivery
Diego Rivera: od Guanajuato do sławy
Diego Rivera przyszedł na świat 8 grudnia 1886 roku w meksykańskim Guanajuato. Talent do rysunku i malarstwa zdradzał od dziecka. Gdy miał dziesięć lat, rozpoczął regularną naukę w Akademii San Carlos w Mexico City. Szczególne wrażenie robiły na nim grafiki José Guadalupe Posady – jednego z najważniejszych artystów tego nurtu.
W 1907 roku artystyczna ciekawość popchnęła Diega do Europy. W Paryżu szybko wszedł w krąg wpływowych twórców, m.in. Pabla Picassa i innych kubistów, którzy wyznaczali wtedy kierunki w sztuce. Prawdziwy rozkwit jego kariery nastąpił jednak w latach 20. XX wieku, kiedy zasłynął monumentalnymi muralami. Rivera w swoich pracach pokazywał silne przywiązanie do idei sprawiedliwości społecznej i budowania narodowej tożsamości po rewolucji meksykańskiej. Łączył realizm z motywami rdzennymi, dzięki czemu jego styl był natychmiast rozpoznawalny i zapewnił mu szerokie uznanie. Ogromną rolę odgrywały też jego poglądy: jako aktywny członek Partii Komunistycznej traktował murale jak narzędzie do przekazywania rewolucyjnych treści i komentowania rzeczywistości.
Diego Rivera, mimo że nie uchodził za szczególnie przystojnego, cieszył się wyjątkowym powodzeniem u kobiet. W 1911 roku poślubił Angelinę Beloff. Dziesięć lat później zostawił ją w Paryżu razem z ich synem i wrócił do Meksyku. Niedługo potem ożenił się z Guadalupe Marín, z którą doczekał się dwóch córek: Ruth i Guadalupe. Seria romansów artysty ostatecznie doprowadziła do rozwodu.
Około 1922 roku Diego pracował nad muralem w National Preparatory School w Mexico City. Wtedy właśnie poznał jedną z uczennic – Fridę Kahlo. Być może od razu wydała mu się intrygująca, ale na pewno nie przypuszczał, że kilka lat później całkowicie zawładnie jego myślami.
Młodość Fridy Kahlo: choroba i wypadek
Frida Kahlo przyszła na świat 6 lipca 1907 roku w Coyoacán, na obrzeżach Mexico City. Wychowywała się z trzema siostrami: dwiema starszymi — Matilde i Adrianą — oraz młodszą Cristiną, z którą łączyła ją wyjątkowa bliskość. Najmocniejszą relację budowała jednak z ojcem, Guillermem, który miał ogromny wpływ na jej rozwój.
Gdy miała sześć lat, Kahlo zachorowała na polio. Po chorobie jedna noga pozostała wyraźnie cieńsza i słabsza, przez co Frida utykała — i przez lata był to jej bolesny kompleks. Dolegliwość odsunęła ją od rówieśników, ale jednocześnie sprawiła, że spędzała więcej czasu z ojcem. To on motywował ją do ruchu i sportu, by odzyskała siły, a przy okazji wprowadzał ją w świat literatury i sztuki, poszerzając jej spojrzenie na rzeczywistość.
W elitarnej National Preparatory School w Mexico City Frida należała do absolutnej mniejszości: była jedną z zaledwie 35 dziewcząt wśród 2000 uczniów. Poważnie rozważała studia medyczne. Szkoła stała się też miejscem, w którym coraz mocniej wciągała ją meksykańska kultura i społeczny aktywizm. Wraz z przyjaciółmi założyła buntowniczą grupę „Cachuchas”, znaną nauczycielom zarówno z psot i prowokacji, jak i z ambitnych, długich dyskusji filozoficznych.
Młoda Kahlo żyła intensywnie nie tylko nauką, lecz także pierwszymi zauroczeniami. Na jaw wyszła jej seksualna relacja z bibliotekarką, co wywołało w domu burzę — szczególnie gniew i rozpacz matki. Znacznie mniej kontrowersji budził związek Fridy ze szkolnym kolegą, Alejandrem Gómezem Ariasem.
W 1925 roku, mając 18 lat, Kahlo uczestniczyła w dramatycznym wypadku autobusowym. Doznała wielu złamań, a jego skutki ciągnęły się za nią latami. Długi czas rekonwalescencji stał się momentem przełomowym: zaczęła malować autoportrety, w których zapisywała ból, samotność i własne doświadczenie cierpienia. Ojciec zamontował nad jej łóżkiem lustro, by mogła obserwować siebie. Unieruchomiona, krok po kroku budowała rozpoznawalny język malarski — z czasem łączący motywy sztuki ludowej z atmosferą surrealizmu.
Frida włożyła ogrom pracy w to, by znów stanąć na nogi. Od tej pory ból stał się jej codziennym towarzyszem. Jednak najbardziej dotkliwy okazał się inny skutek wypadku: utrata szansy na macierzyństwo.
Kiedy fizycznie wróciła do formy na tyle, na ile było to możliwe, coraz mocniej angażowała się w politykę i dołączyła do Meksykańskiej Partii Komunistycznej. Wśród partyjnych znajomych był także Diego Rivera — człowiek, który wkrótce miał stać się dla niej kimś znacznie ważniejszym.
Miłość Fridy Kahlo i Diega Rivery
Żartowano, że to para jak słoń i gołębica: on – masywny, pewny siebie i silny, ona – drobna, delikatna, pozornie krucha. Mało kto przypuszczał, że Frida Kahlo w ogóle zwróci uwagę na Diega Riverę, a jeszcze mniej osób wierzyło, że ta pełna sprzeczności dziewczyna stanie się najważniejszą miłością życia artysty słynącego z niekończących się romansów.
Iskra pojawiła się w 1928 roku, podczas przyjęcia urządzonego przez włoską fotografkę (i komunistkę) Tinę Modotti. Rivera był wtedy już cenionym muralistą, starszym od Fridy o 21 lat i świeżo po rozwodzie. Kahlo zachwyciła się jego charyzmą oraz talentem. Poprosiła go, by ocenił jej własne obrazy. Zrobiły na nim wrażenie.
Ślub cywilny wzięli 21 sierpnia 1929 roku. Frida stanęła przed urzędnikiem w sukience pożyczonej od służącej. Choć Guillermo Kahlo miał wątpliwości, ostatecznie poparł to małżeństwo – ze względu na finansową stabilność Rivery i świadomość, że leczenie Fridy z czasem może okazać się coraz bardziej kosztowne.
Artyści
Ich małżeństwo – od początku zakładane jako otwarte – szybko zyskało opinię niekonwencjonalnego. Oboje mieli mocne charaktery i zupełnie odmienne temperamenty. W pierwszych latach wspólnie wyjeżdżali do Stanów Zjednoczonych, gdzie talent Rivery budził podziw… aż do momentu, gdy na jednym z murali pojawił się Lenin. Zleceniodawca z rodu twardych kapitalistów, Rockefellerów, nie był tym zachwycony.
W 1934 roku, po trzech latach spędzonych w USA, zamieszkali w Casas Gemelas (Bliźniaczych Domach). Dwa budynki połączono mostem – mogli więc żyć i tworzyć obok siebie, a jednocześnie nie rezygnować z własnej, oddzielnej przestrzeni.
Przez całe wspólne życie Rivera i Kahlo wielokrotnie portretowali siebie nawzajem, jednocześnie budując zupełnie różne języki malarskie. U Fridy obrazy często stawały się zapisem skomplikowanych emocji wobec męża: raz był dla niej siłą napędową, innym razem źródłem chaosu. Dobrym przykładem jest „Diego on My Mind”, gdzie umieściła jego wizerunek na własnym czole – jak znak tego, że jego obecność przenikała jej życie na wskroś.
Frida szybko wyrosła na samodzielną artystkę i coraz rzadziej postrzegano ją jedynie jako „żonę Rivery”. Inspirowali się wzajemnie – nie tylko rozmowami o sztuce, ale też bólem, który zadawali sobie zdradami. Oboje byli w tym bezlitośnie aktywni. Kahlo miała romanse m.in. z Lwem Trockim i Georgią O'Keeffe, tymczasem niewierności Rivery zdarzały się częściej i były głośniejsze, co u Fridy potęgowało poczucie upokorzenia. Najdotkliwiej zranił ją jednak romans Diega z jej młodszą siostrą Cristiną. Tego jednego nie potrafiła mu wybaczyć.
Ich relacja przypominała sinusoidę: namiętne pojednania przeplatały się z gwałtownymi kłótniami, rozstaniami i kolejnymi powrotami. W 1939 roku rozwiedli się, ale już rok później – w 1940 – ponownie wzięli ślub, pokazując, że mimo wszystkich prób wciąż łączy ich więź trudna do zerwania.
Frida Kahlo trzykrotnie poroniła i przeszła co najmniej trzy aborcje ze wskazań medycznych. Rozczarowanie, ból fizyczny i emocjonalny sprawiały, że coraz częściej sięgała po alkohol, dodatkowo niszcząc zdrowie. Piła nawet pod koniec życia, gdy jej stan był już bardzo ciężki. Paradoksalnie właśnie wtedy Diego zaczął rozumieć, jak stać się dla Fridy prawdziwą opoką.
Ostatnie dni Fridy Kahlo i Diega Rivery
Frida ostatni raz pokazała się publicznie 2 lipca 1954 roku, biorąc udział w marszu poparcia dla narodu gwatemalskiego. Jechała wtedy na wózku inwalidzkim, który pchał Diego. Zaledwie jedenaście dni później — 13 lipca 1954 roku — odeszła, umierając we własnym łóżku. Po jej śmierci Rivera zamienił rodzinny dom żony w muzeum poświęcone jej twórczości. Sam zmarł 24 listopada 1957 roku.
Rivera mówił o Kahlo, że jest „jego wszystkim” — nie tylko żoną, lecz także przyjaciółką, matką i muzą. W dzienniku Frida zapisała równie mocne słowa: „Diego = mój mąż / Diego = mój przyjaciel / Diego = moja matka / Diego = mój ojciec / Diego = mój syn / Diego = ja / Diego = wszechświat”. Ich związek był pełen sprzeczności i emocji, a przez to jeszcze bardziej przyciąga uwagę. Ta niełatwa miłość — i obrazy, które ją opowiadają — tworzą jeden z najbardziej niezwykłych rozdziałów w historii sztuki.
Interesują Cię genialni malarze?