Na castingu zjadła ją tak potworna trema, że musieli ją okłamać. Chwilę później cały świat zakochał się w Audrey Hepburn

„Rzymskie wakacje” zaczynają się jak bajka, ale szybko zamieniają się w ucieczkę, której nie da się zatrzymać. Księżniczka Anna wymyka się na jeden dzień spod gorsetu etykiety i obowiązków, wpadając w sam środek Rzymu — miasta, które kusi wolnością i obietnicą czegoś nieprzewidywalnego. Na jej drodze staje dziennikarz, który początkowo widzi w niej przede wszystkim gotową sensację i materiał na tekst życia… tylko że im dalej brnie w tę historię, tym trudniej oddzielić zawodową kalkulację od prawdziwych uczuć. To opowieść o miłości, która rodzi się w biegu, i o włoskiej spontaniczności, która potrafi wywrócić wszystko do góry nogami. A przy okazji — film, który wyniósł Audrey Hepburn prosto po Oscara i zapoczątkował jej wyjątkową relację z Gregorym Peckiem.
- Rzymskie wakacje: Rzym i legenda Hepburn
- Radosne kulisy „Rzymskich wakacji”
- Jak Gregory Peck pomógł Audrey Hepburn
- Audrey Hepburn między Peckiem a miłością
- Styl Audrey Hepburn z „Rzymskich wakacji”
Rzymskie wakacje: Rzym i legenda Hepburn
„Rzymskie wakacje” (1953) kręcono niemal jak filmową wycieczkę bez przewodnika: w plenerach i w całości na terenie Rzymu. Kamera zatrzymała na taśmie najważniejsze wizytówki Wiecznego Miasta – fontannę di Trevi, Koloseum, Panteon, Plac Wenecki oraz Schody Hiszpańskie, na których turyści do dziś próbują powtórzyć słynną scenę z lodami. Obraz Williama Wylera (twórcy wnikliwych melodramatów, w tym nagrodzonej Oscarem „Pani Miniver” z 1943 roku) działał jednocześnie jak wakacyjna pocztówka i jak opowieść o uczuciu – prostym w formie, a przez to uniwersalnym, podbitym klasycznym pięknem rzymskich zabytków.
W gruncie rzeczy był to też portret samej Audrey Hepburn. Tak jak filmowa księżniczka Anna, aktorka miała arystokratyczne korzenie. Nosiła w sobie lekkość i przekorę, którą producenci chętnie wygładzali, budując „niewinny” wizerunek. Hepburn, choć słynęła z etykiety i nienagannych manier, nie uciekała w świat pozorów – częściej wybierała spokój i prywatność niż życie w świetle reflektorów, konsekwentnie szukając autentyczności.
Kadr z aktorką na vespie – ikonie włoskiej mobilności – wyrósł na jeden z symboli lat 50. Drugą sceną, która przeszła do historii, była ta przy Ustach Prawdy. Gregory Peck, grający reportera Joe Bradleya, w porozumieniu z reżyserem postanowił przestraszyć partnerkę z planu. Legenda głosi, że kamienny medalion zaciska się na dłoni kłamcy i ją odgryza, gdy ktoś z nieczystym sumieniem włoży rękę do marmurowych ust. Peck wykonał gest, po czym schował dłoń w rękawie. Hepburn wpadła w panikę – krzyknęła i chciała wzywać pomoc. Tego momentu nie było w pierwotnym scenariuszu, ale Wyler uznał go za na tyle udany, że zostawił sekwencję w filmie.
Dopełnieniem włoskiej aury był pokaz otwarcia Festiwalu Filmowego w Wenecji 20 sierpnia 1953 roku. Z czasem „Rzymskie wakacje” podbiły kina na całym świecie, stając się jednym z największych hitów box office’u tamtego roku i ostatecznie przynosząc ponad 12 mln dolarów.
Radosne kulisy „Rzymskich wakacji”
Zdjęcia w Rzymie przebiegały w lekkiej, pełnej entuzjazmu atmosferze, a cała ekipa sprawiała wrażenie, jakby naprawdę była na wakacjach. Hepburn i Peck co chwilę spontanicznie okazywali zachwyt wycieczką i odkrywaniem mniej oczywistych zakątków legendarnego miasta. Wszyscy zgodnie podkreślali, że energia Audrey pomagała kręcić ujęcia mimo gigantycznego ruchu ulicznego i wszechobecnego hałasu — potęgowanego dodatkowo przez piski fanek Pecka, ówczesnego bożyszcza widowni. Nawet żar lejący się z nieba nie był w stanie popsuć nastroju, choć tamto lato należało do najgorętszych w historii.
Audrey Hepburn trafiła jednak na jedną przeszkodę. Z łatwością oddawała swobodny, figlarny charakter księżniczki Anny „na urlopie”, ale w scenie pożegnania nie umiała wycisnąć z siebie ani jednej łzy. W pewnym momencie William Wyler stracił cierpliwość i krzyknął, że „nie mogą tak siedzieć przez całą noc”. Audrey, przyzwyczajona do jego spokojniejszego tonu, zareagowała natychmiast — i rozpłakała się jak na zawołanie. „Nakręcił scenę, a potem mocno mnie przytulił. Wiedział, że tłumaczenie mi, co mam zrobić, nic nie da. Po prostu doprowadził mnie do płaczu — i tyle” — wspominała aktorka.

Jak Gregory Peck pomógł Audrey Hepburn
„Rzymskie wakacje” w jednej chwili wyniosły mało znaną Audrey Hepburn na szczyt Fabryki Snów. Aktorka, która po raz pierwszy stanęła w świetle reflektorów jako główna bohaterka, zdobyła Oscara i zapoczątkowała nowy ideał kobiecości: subtelny, naturalnie szykowny, a jednocześnie skromny i ujmująco pełen energii. Ten przełom mógłby się jednak nie wydarzyć, gdyby nie stanowcza postawa jej ekranowego partnera, Gregory’ego Pecka.
Ikona kina po raz kolejny pokazała, że wielkość nie kończy się na talencie. W pamięci widzów zapisał się nie tylko jako znakomity aktor łączący męskość z niezwykłą wrażliwością i emocjonalną głębią, ale też jako człowiek o humanitarnym odruchu serca. Ludzie z branży zgodnie podkreślali jego życzliwość i klasę. To właśnie Peck zawalczył o to, by Audrey otrzymała równą gażę i należną jej ekspozycję nazwiska. Kontrakt zakładał bowiem, że pojawi się ono mniejszym drukiem pod nazwiskiem bardziej doświadczonego Pecka. Gwiazdor dopilnował jednak, by Hepburn widniała tuż obok niego. Gdy agent ostrzegał go, że to szaleństwo, Peck uciął temat słowami: „Oszalałbym dopiero wtedy, gdybym nie wiedział, że ta dziewczyna zagra tak, że za swój debiut dostanie Oscara”. I trafił w punkt.
Audrey wywróciła hollywoodzkie reguły nie tylko wizerunkiem (w epoce platynowych seksbomb), lecz także drogą do kariery. Odwróciła schemat znany innym aktorkom: zamiast najpierw podpisać przełomowy kontrakt z wielką wytwórnią i dopiero potem wejść w rolę po głośnej kampanii reklamowej, pojawiła się niemal znikąd i natychmiast oczarowała publiczność. Nie musiała zabiegać o propozycje — po sukcesie „Rzymskich wakacji” to reżyserzy rywalizowali o jej czas.
Na casting przyszła jak w półśnie. Zjadła ją trema i paraliżujący stres. Hepburn była tak nieśmiała, że powiedziano jej, iż kamery są wyłączone, by w ogóle dało się przeprowadzić przesłuchanie. Przekonana, że nikt jej nie nagrywa, Audrey rozluźniła się, otworzyła i zaczęła opowiadać szczerze o swojej trudnej przeszłości — także o wojennych doświadczeniach z dzieciństwa w Holandii.
Zarejestrowane ujęcia ujawniły coś, czego branża wcześniej w niej nie dostrzegała: kobietę doświadczoną, o hipnotyzującej, delikatnej urodzie i pogodnym usposobieniu, a jednocześnie z ukrytą, wewnętrzną siłą. Szybko zafascynowała Paramount, reżysera i samego Gregory’ego Pecka. Po obejrzeniu próbnych nagrań aktor wysłał do producentów telegram: „Gratulacje. Wspaniałe przesłuchanie Hepburn. Wszyscy uważamy ją za sensację”.
Audrey Hepburn między Peckiem a miłością
Świat kina naprawdę na nią czekał. Aktor i bliski znajomy Audrey, Roger Moore, po latach mówił: „Miała przewagę nad amerykańskimi aktorkami – znała życie znacznie lepiej niż one. W Ameryce nikt nie rozumiał, jak tragiczne przejścia miała za sobą ta krucha, delikatna istota”. Z kolei William Wyler opisywał swoją gwiazdę jako absolutnie wyjątkową mieszankę „uroku, niewinności i talentu”.
Z Gregorym Peckiem połączyła ją niezwykle zgodna chemia. Bliskość poza kamerą i romantyczne sceny na ekranie szybko uruchomiły plotki o ich rzekomym – nigdy niepotwierdzonym – romansie. Peck przechodził wtedy małżeński kryzys, a Audrey po latach przyznawała, że zajmował szczególne miejsce w jej sercu. „Może dlatego, że to pierwszy prawdziwy gwiazdor, jakiego poznałam. I do tego człowiek nadzwyczaj uprzejmy” – dodawała. W przerwach między ujęciami grali w karty, śmiali się i chłonęli włoskie słońce, jakby czas na chwilę zwalniał.
To właśnie Gregory Peck poznał ją także z mężczyzną, który później został jej mężem i pomógł spełnić największe marzenie Hepburn o macierzyństwie. Niedługo po angielskiej premierze „Rzymskich wakacji”, podczas zorganizowanego w Londynie przyjęcia dla znajomych, Peck przedstawił ją Melowi Ferrerowi – starszemu od niej o dwanaście lat. A co wydarzyło się dalej? Ta historia zasługuje już na osobny artykuł.

Styl Audrey Hepburn z „Rzymskich wakacji”
„Rzymskie wakacje” zapisały się w historii kina także dzięki kostiumom nagrodzonym przez Akademię – to one wyniosły Audrey Hepburn do rangi ikony stylu. Oscara odebrała Edith Head, choć przez lata przemilczano, że znaczną część projektów przygotowała jej współpracowniczka, Sonja de Lennart. Swoje zrobiła też sama Audrey: konsekwentnie odrzucała głębokie dekolty, usztywniane staniki z „poduszkami” i przesadnie krzykliwe fasony.
W epoce zdominowanej przez zmysłowy wizerunek pin-up girls postanowiła pójść pod prąd i oprzeć swój styl na świeżości oraz naturalności. Publiczność – zwłaszcza kobiety – natychmiast to doceniła. Na odrobinę ekstrawagancji pozwoliła sobie właściwie tylko w detalach, które znów łamały obowiązujący kanon: wyrazistych, gęstych brwiach i lekko łobuzerskiej grzywce, która jeszcze mocniej skupiała uwagę na jej spojrzeniu.
Ubrania ze scen, w których księżniczka Anna odkrywa Rzym na własnych zasadach, na stałe skleiły się z wyobrażeniem idealnego lata i podróżniczego stylu opartego na wygodzie oraz prostocie. Jasne, swobodne koszule z podwiniętymi rękawami, apaszki, a wreszcie rozkloszowana spódnica z wysokim stanem i paskiem podkreślającym talię – te elementy wracają co sezon, gdy zaczyna się wakacyjny czas. Podobnie jak baleriny dobre na długie spacery, które Hepburn rozpropagowała na długo zanim skojarzono je z Brigitte Bardot.
„Rzymskie wakacje” do dziś pojawiają się w zestawieniach najpiękniejszych filmowych romansów. Miłość ma tu jednak posmak goryczy – podobnie jak w „Casablance” (1942) Michaela Curtiza – bo wielkie uczucie zostaje skonfrontowane z koniecznością rozstania. Letnia atmosfera sprzyjająca spontanicznym decyzjom i przygodom tylko wzmacnia symboliczny wymiar relacji Joego i Anny, którzy… zawsze będą mieli Rzym.
Źródła:
- J. Kobus, „Wygrać Hollywood, przegrać życie. 14 wersji życia gwiazd kina”, Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań 2018.
- C. Pasqualetti Johnson, „Audrey. Życie, pasja, styl”, tłum. K. Skórska, wyd. słowne, Warszawa 2022.