Strzelił ponad 1200 goli i zmienił historię piłki. Tak zaczęła się legenda Pelego
Pelé – „Król Futbolu” – to nazwisko, które zna cały świat, ale niewielu naprawdę wie, jak zaczęła się ta historia. Z małego Três Corações w Brazylii ruszył w drogę, która zaprowadziła go na szczyt: od magicznych występów w Santos FC, przez głośny rozdział w New York Cosmos, aż po coś, czego nikt inny nie powtórzył – trzy tytuły mistrza świata. Rekordy, gole, momenty, które zatrzymywały oddech, i kulisy, o których rzadko się mówi… Sprawdź, co kryje się za legendą człowieka, który na zawsze odmienił futbol.
- Pele: początki legendy brazylijskiego futbolu
- Pele: debiut, gole i fenomen kariery
- Największe osiągnięcia Pelego w karierze
- Życie prywatne Pele: związki i rodzina
- Pelé: od piłkarza do ikony świata
Pele: początki legendy brazylijskiego futbolu
Pelé (80 lat), czyli naprawdę Edson Arantes do Nascimento, to ikona brazylijskiej piłki nożnej. Dla wielu kibiców jego nazwisko nierozerwalnie łączy się z Santos FC oraz New York Cosmos. To właśnie dzięki wyjątkowym umiejętnościom stał się twarzą futbolu lat 50. i 60., a jego legenda urosła jeszcze bardziej po trzykrotnym sięgnięciu po mistrzostwo świata — osiągnięciu, którego nikt do dziś nie przebił. Zarówno FIFA, jak i Międzynarodowy Komitet Olimpijski uznały go za najwybitniejszego sportowca XX wieku. W trakcie kariery miał zdobyć 1281 bramek w 1363 spotkaniach. Zachwycał skutecznością, pomagał swoim drużynom wygrywać, a przy tym rozpalał wyobraźnię kolejnych pokoleń młodych piłkarzy marzących o wielkiej scenie.
Każda wielka historia ma jednak swój pierwszy rozdział. Przyszły król futbolu przyszedł na świat 23 października 1940 roku w niewielkim Três Corações, w brazylijskim stanie Minas Gerais. Dorastał w skromnych warunkach, a piłka często była jedyną rozrywką dostępną dzieciom w okolicy. Jego ojciec, niegdyś bardzo dobry piłkarz, jako pierwszy pokazał małemu Edsonowi podstawy gry i zaszczepił w nim miłość do futbolu. Nic więc dziwnego, że piłka towarzyszyła mu praktycznie od najmłodszych lat.
Ojciec chłopca występował kiedyś jako napastnik, ale kontuzja przerwała mu sportowe plany. Gdy Edson Arantes do Nascimento miał siedem lat, trafił do lokalnej drużyny dziecięcej i początkowo grał w pomocy. To właśnie tam przylgnął do niego słynny przydomek Pelé — sam zawodnik po latach nie potrafił już jednoznacznie wskazać, skąd się wziął i co dokładnie oznaczał. Trener szybko dostrzegł jego potencjał i przesunął go do ataku, gdzie mógł najlepiej wykorzystać swój instynkt strzelecki. Kilka lat później na utalentowanego nastolatka zwrócił uwagę Waldemar de Brito, były reprezentant Brazylii. Niedługo potem Pelé podpisał pierwszy profesjonalny kontrakt i w wieku zaledwie 15 lat zadebiutował w seniorskim futbolu, dołączając do Santos FC.
Pele: debiut, gole i fenomen kariery
Pele zadebiutował w zawodowym futbolu we wrześniu 1956 roku, gdy formalnie nie miał jeszcze ukończonych 16 lat. Wystąpił wtedy przeciwko uznanym brazylijskim piłkarzom z SC Corinthians Paulista i już na starcie wpisał się na listę strzelców. Przez 19 lat gry zdobył dla Santos FC łącznie 650 bramek, występując jako napastnik i ofensywny pomocnik. Po okresie w Santosie młody Pele przeniósł się do amerykańskiego New York Cosmos (dla porządku: w tym klubie grał także słynny Franz Beckenbauer). Sam transfer odbił się echem na całym świecie, bo w tamtym czasie piłka nożna w USA nie była jeszcze tak masowym zjawiskiem. „Król Futbolu” — bo tak wtedy o nim mówiono — zaczął przyciągać na trybuny coraz większe tłumy. Statystyki pokazują, że podczas spotkań z jego udziałem frekwencja w Ameryce potrafiła wzrosnąć nawet dziesięciokrotnie. Uwielbienie nie ograniczało się już do reprezentacji i Brazylii — Pele stał się idolem globalnym.
Specjaliści wielokrotnie próbowali rozłożyć fenomen Pele na czynniki pierwsze. W zasadzie wszyscy zgadzali się w jednym: od najmłodszych lat miał wyjątkową determinację, by stale podnosić poziom i szlifować umiejętności. Badacze nie mają też wątpliwości, że dysponował naturalnym talentem — warto jednak podkreślić, że potrafił trenować z piłką po kilka godzin dziennie, nawet długo po zakończeniu oficjalnych zajęć. To była jego prawdziwa pasja, która z czasem przerodziła się w wielką, międzynarodową karierę.
Nie ma wątpliwości, że jak na ówczesne realia umiejętności Pele robiły ogromne wrażenie. Potrafił samodzielnie minąć sporą część rywali i zakończyć akcję perfekcyjnym dośrodkowaniem czy stałym fragmentem, na przykład kapitalnie wykonanym rzutem rożnym. Właśnie w taki sposób strzelał gole niejednokrotnie, a jego drybling w meczu z Fluminense doprowadził do trafienia uznanego za bramkę stulecia. Na stadionie Maracanã w Rio de Janeiro do dziś znajduje się tablica upamiętniająca to wydarzenie.
Pele zdobył w swojej karierze ponad tysiąc bramek, rozgrywając pamiętne spotkania i będąc filarem takich klubów jak Santos FC oraz New York Cosmos — w tym drugim przez trzy lata błyszczał także m.in. Franz Beckenbauer. W Polsce, w podobnym okresie, ogromną popularnością cieszył się Kazimierz Deyna. Warto dodać, że Deyna reprezentował Polskę w latach 1968–1978 — a właśnie w tym czasie Pele przeniósł się z Santos FC do New York Cosmos.
Największe osiągnięcia Pelego w karierze
Warto w tym miejscu jasno pokazać, co ten zawodnik zdołał wypracować przez długie lata swojej wyjątkowej kariery:
- Pele uplasował się na 5. miejscu w klasyfikacji najskuteczniejszych strzelców w historii mistrzostw świata, zdobywając łącznie 12 bramek. Przed nim znaleźli się: Miroslav Klose (16), Ronaldo (15), Gerard Muller (14) oraz Just Fontaine (13).
- Jest jedynym piłkarzem, który trzykrotnie sięgnął po tytuł mistrza świata — w 1958, 1962 i 1970 roku — a osiągnięcie to zostało potwierdzone rekordem Guinnessa.
- Gdy kończył profesjonalną karierę, jego bilans robił ogromne wrażenie: 1281 goli w 1363 rozegranych spotkaniach.
- W swojej karierze zanotował aż 92 hat-tricki (czyli trzy gole jednego zawodnika w jednym meczu), a w jednym spotkaniu potrafił zdobyć nawet 8 bramek.
- Pele został uhonorowany specjalną, honorową „Złotą Piłką” podczas gali w Zurychu w 2014 roku.
Życie prywatne Pele: związki i rodzina
Na całym świecie ogromne poruszenie wywołało wyznanie Pele, że jego pierwsze doświadczenie seksualne miało miejsce z mężczyzną, gdy miał zaledwie 14 lat. Legendarny piłkarz tłumaczył, że w tamtych realiach wśród nastolatków nie było to niczym niezwykłym. Podkreślał też, że później już nigdy nie wrócił do podobnych sytuacji. W 1966 roku Pele ożenił się z Rosemeri dos Reis Cholbi i przez 16 lat mieszkał z żoną. Doczekali się trójki dzieci, jednak tylko Edson Cholbi Nascimento (znany jako Edinho) poszedł w ślady ojca i został zawodowym piłkarzem — bramkarzem Santos FC. W 2014 roku Edinho usłyszał wyrok 33 lat więzienia za dystrybucję narkotyków oraz pranie pieniędzy związane z handlem narkotykami.
W kolejnych latach Pele miał romanse z różnymi kobietami, a z tych relacji na świat przychodziły następne dzieci słynnego futbolisty. Gdy miał 75 lat, ożenił się z młodszą od siebie o 25 lat Marcią Aoki, z którą pozostaje w związku do dziś. Kobieta pracuje jako japońsko-brazylijski importer sprzętu medycznego na rynek Ameryki Południowej.
Pelé: od piłkarza do ikony świata
Rozgłos piłkarza urósł do takiego poziomu, że gdy napisał i wydał książkę „Pele. Autobiografia”, jego znajomi z dawnego osiedla — ci, którzy wcześniej nie umieli czytać — zaczęli uczyć się liter, by wrócić pamięcią do dawnych historii, w których sami także mieli swój udział. Ogromny wpływ i rozpoznawalność zawodnika postanowiły wykorzystać również władze Brazylii. Pelé został powołany na funkcję nadzwyczajnego ministra sportu i pełnił ją przez trzy lata. W tym czasie doprowadził do wprowadzenia przepisów mających ograniczać korupcję w brazylijskim futbolu, znanych szerzej jako „prawo Pelé”. Został też mianowany Ambasadorem Dobrej Woli, a swoją energię i środki przeznaczał na promowanie sportu oraz zdrowych nawyków wśród dzieci i młodzieży.
W tym miejscu warto wspomnieć także o prestiżowych odznaczeniach, które trafiły na jego konto. Pelé otrzymał m.in. honorową komandorię Orderu Imperium Brytyjskiego (1997, Wielka Brytania), wręczoną przez Elżbietę II. Na tym jednak nie koniec — uhonorowano go również tytułem Kawalera Legii Honorowej (1963, Francja) oraz Orderem Zasługi dla Kultury (2003, Brazylia).
Z biegiem lat mężczyzna wyrósł również na sprawnego biznesmena. Przykładem może być marka kawy Cafe Pele, która powstała pod jego patronatem i dziś jest rozpoznawalna na całym świecie. Pelé próbował też innych ról: pracował jako komentator telewizyjny, występował jako twarz kampanii wielu firm (m.in. Coca-Cola, Puma czy MasterCard), a także pojawiał się na ekranie jako aktor (np. w „Ucieczce do Zwycięstwa” w reżyserii Johna Hustona). Co ciekawe, w 2016 roku wydał własną piosenkę „Esperança” (Nadzieja), dedykowaną Igrzyskom Olimpijskim. Zawody odbyły się w Rio de Janeiro i zapisały się w historii jako pierwsze igrzyska olimpijskie zorganizowane w Ameryce Południowej. Dziś Pelé mierzy się z licznymi problemami zdrowotnymi — i choć jego talent wydawał się nie z tej ziemi, czasu nie da się zatrzymać nawet największym legendom.
Źródła:
- Edson Arantes do Nascimento: Pelé. Autobiografia, Wydawnictwo Amber, Warszawa–Nowy Jork 2014
- Robert L. Fish: Pelé. My Life and the Beautiful Game, Wydawnictwo Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1980
- Pelé, Brian Winter: Piłka nożna zmienia świat, Wydawnictwo Burda Media Polska, Warszawa 2014