Mieszko I miał nie tylko Chrobrego. Losy jego pozostałych dzieci są znacznie mniej znane
Mieszko I stał na czele rodzącego się państwa polskiego przez blisko trzy dekady. A jednak o jego życiu prywatnym wciąż krąży więcej pytań niż pewników. Wiadomo, że u jego boku pojawiły się co najmniej dwie kobiety — ale kim były naprawdę? Skąd przybyły? Ile dzieci urodziły władcy i co da się dziś powiedzieć o ich losach? W dalszej części tekstu krok po kroku rozwikłamy te zagadki.
Żony Mieszka I: Dobrawa i Oda
Życiorys Mieszka I pełen jest zagadek i białych plam. Do dziś nie ma pewnych informacji choćby o tym, czym zajmował się przed chrztem w 966 roku. Według najstarszego polskiego kronikarza, Anonima zwanego Gallem, zanim poślubił Dobrawę, Mieszko miał mieć aż siedem żon. Współczesne mu przekazy nie potwierdzają jednak tej sensacyjnej wzmianki, choć warto pamiętać, że poligamia była wśród pogańskich plemion tamtej epoki zjawiskiem dość powszechnym.
Nie budzi natomiast wątpliwości, że Mieszko poślubił czeską księżniczkę Dobrawę. Do małżeństwa doszło w 965 roku. Dobrawa była córką praskiego księcia Bolesława I Srogiego, który zdecydował się na sojusz z Piastami. Przymierze to miało wyraźny cel: uderzało w Wieletów, wówczas najgroźniejszego rywala Mieszka I. Od 965 roku można mówić o zacieśnieniu przyjaznych kontaktów między Polską a Czechami, które utrzymały się mniej więcej do 977 roku, gdy Dobrawa zmarła.
Po śmierci Przemyślidki Mieszko związał się z Odą, a ich ślub odbył się najpóźniej w 980 roku. Przed wyjściem za mąż Oda przebywała w klasztorze, skąd wyprowadził ją ojciec — margrabia Marchii Północnej Dytryk — i wydał za Mieszka. Było to klasyczne małżeństwo polityczne, podporządkowane interesom obu stron. Związek ten zakończyła śmierć polskiego władcy w 992 roku. Oda dożyła 1023 roku i zmarła w jednym z klasztorów w Kwedlinburgu.
Dzieci Mieszka I: Chrobry i Świętosława
Dobrawa powiła Mieszkowi pierwsze dziecko już w 967 roku. Tę datę małżonkowie musieli nosić w pamięci do końca życia — właśnie wtedy przyszedł na świat wyczekiwany syn, którego dzieje zapisały jako wybitnego władcę i wodza. Chodzi oczywiście o Bolesława Chrobrego. Sprawował rządy w Polsce przez ponad trzy dekady. Wygrał wiele bitew, choć nie uniknął też kilku dotkliwych niepowodzeń. Za jego panowania państwo piastowskie rozszerzyło granice o kolejne obszary, m.in. Milsko, Łużyce, Morawy, Czechy oraz Grody Czerwieńskie. Nie wszystkie te nabytki udało się jednak utrzymać na stałe.
Przez długie lata (1002–1018) Bolesław Chrobry toczył wojny z cesarzem Henrykiem II z saskiej dynastii Liudolfingów. Spór zakończył pokój w Budziszynie, który przypieczętował zwycięstwo Polski. Na marginesie warto zauważyć, że Henryk II został w 1146 roku ogłoszony świętym, podczas gdy Piast — choć również odegrał istotną rolę w umacnianiu chrześcijaństwa w swoim państwie — nie doczekał się podobnego wyróżnienia. Bolesław Chrobry odszedł w 1025 roku. Tuż przed śmiercią jako pierwszy z Piastów włożył koronę na skroń.
Mieszkowi I urodziła się także córka — Świętosława-Sygryda. Jej biografia, a zwłaszcza najwcześniejszy okres życia, pozostaje słabo udokumentowana. Najpóźniej w 984 roku Mieszko I wydał ją za króla Szwecji, Eryka Zwycięskiego. Był to klasyczny związek polityczny. Zawarty sojusz polsko-szwedzki był wymierzony bezpośrednio przeciw Duńczykom. Świętosława urodziła Erykowi co najmniej dwoje dzieci: córkę Holmfrydę Eriksdotter oraz syna Olafa Skötkonunga. To właśnie Olaf w 995 roku przejął władzę w Szwecji po śmierci ojca.
Po odejściu Eryka Świętosława poślubiła króla Danii i Norwegii, Swena Widłobrodego. Zachowane przekazy wskazują, że królowa doczekała się dwóch córek (Estrydy i Świętosławy) oraz dwóch synów:
- Haralda II Svenssona (króla duńskiego w latach 1014-1018)
- Kanuta Wielkiego (króla Danii, Norwegii i Anglii)
Świętosława zmarła po 1016 roku. Jeszcze za życia dotknął ją jednak wstydliwy epizod: musiała uchodzić z dworu, z którego wypędził ją własny mąż. Schronienie znalazła wtedy u brata, Bolesława Chrobrego. Po śmierci Swena Widłobrodego Świętosława wróciła do Skandynawii.
Synowie Ody: wygnani Piastowice
Ze związku Mieszka I z Odą urodziło się trzech synów: Mieszko, Świętopełk i Lambert. Najstarszy z nich przyszedł na świat około 980 roku i otrzymał imię po ojcu. Mieszko został odnotowany m.in. w głośnym dokumencie „Dagome iudex”, w którym państwo Piastów oddawano pod opiekę Stolicy Apostolskiej. Po śmierci Mieszka I on, jego bracia oraz matka zostali wygnani z Polski przez Bolesława Chrobrego — stało się to między 992 a 995 rokiem. Oda zabrała synów do Niemiec i tam kontynuowała ich wychowanie. Co dokładnie robił Mieszko Mieszkowic po wygnaniu, pozostaje niejasne i można to jedynie rekonstruować z domysłów. Nie wiadomo też, czy kiedykolwiek się ożenił, a data jego śmierci oraz miejsce pochówku pozostają nieznane.
Świętopełk, drugi z synów Mieszka i Ody, urodził się między 980 a 985 rokiem. Jego imię przytoczył Thietmar, opisując przebieg wojny domowej w państwie Piastów po 992 roku. Z bliżej nieustalonych powodów Świętopełk nie pojawia się jednak w dokumencie „Dagome iudex”. Część historyków tłumaczy to tym, że w chwili sporządzenia aktu nie osiągnął jeszcze wieku uznawanego za „sprawny”. Odmienną interpretację przedstawiał K. Jasiński: według niego Świętopełk najpewniej zmarł jeszcze przed spisaniem „Dagome iudex” (ok. 991). Jeśli tak było, można przypuszczać, że nie zdążył założyć rodziny i nie pozostawił potomstwa.
Niewiele więcej da się powiedzieć o najmłodszym z synów Ody — Lambercie. Imię tego Piastowica pojawia się wyłącznie w akcie oblacyjnym „Dagome iudex”. Dalsze losy Lamberta po wypędzeniu z Polski pozostają nieuchwytne. Jedna z hipotez głosi, że mógł zostać biskupem krakowskim i umrzeć w 1030 roku, lecz to luźne przypuszczenie podważyło wielu badaczy. Równie prawdopodobne jest, że Lambert zmarł młodo i — podobnie jak Świętopełk — nie pozostawił po sobie potomstwa.
Źródła:
- Balzer O., Genealogia Piastów, wstęp J. Tęgowski, Kraków 2005.
- Borawska D., Mieszko I i Oda w gronie consanguineorum Ludolfingów, [w:] Społeczeństwo Polski Średniowiecznej 1 (1981).
- Czwojdrak B., Oda (ok. 955-1023), [w:] Poczet władczyń Polski, red. B. Czwojdrak, Kraków 2017.
- Duch W., Świętosława, córka Mieszka I i królowa szwedzka, duńska, norweska i angielska [https://historia.org.pl/2020/06/16/swietoslawa-corka-mieszka-i-i-krolowa-szwedzka-dunska-norweska-i-angielska; dostęp: 17.11.2020].
- https://piastowie.pl.tl/%26%23379%3Bony-i-potomstwo.htm; dostęp: 16.11.2020.
- https://fajnepodroze.pl/mieszko-1-ciekawostki; dostęp: 16.11.2020.
- Jasiński K., Lambert, [w:] Polski Słownik Biograficzny 16 (1971).
- Jasiński K., Mieszko, [w:] Polski Słownik Biograficzny 21 (1976).
- Jasiński K., Rodowód pierwszych Piastów, posłowie T. Jasiński, Poznań 2004.
- Kamieński A., Sygryda (Świętosława?), [w:] Słownik władców polskich, Poznań 1997.
- Labuda G., Księżna Dobrawa i książę Mieszko jako rodzice chrzestni Polski piastowskiej, [w:] Scriptura custos memoriae, Prace historyczne, red. D. Zydorek, Poznań 2001.
- Labuda G., Świętosława, [w:] Słownik Starożytności Słowiańskich 5 (1975).
- Pac G., Oda i jej ród, Zaplecze rodzinne i polityczne żony Mieszka I w Rzeszy, [w:] Chrzest Mieszka I i chrystianizacja państwa Piastów, red. J. Dobosz, M. Matla, J. Strzelczyk, Poznań 2017.
- Prinke R. T., Świętosława, Sygryda, Gunhilda, Tożsamość córki Mieszka I i jej skandynawskie związki, „Roczniki Historyczne” 70 (2004).
- Strzelczyk J., Bolesław Chrobry – osobowość i polityka w opinii współczesnych i potomnych, [w:] Salsa Cholbergiensis, Kołobrzeg w średniowieczu, red. L. Leciejewicz, M. Rębkowski, Kołobrzeg 2000.
- Waśko A., Świętosława-Sygryda, [w:] Piastowie, Leksykon biograficzny, red. S. Szczur, K. Ożóg, Kraków 1999.
- Wojtczak J., Pierwszy sojusz słowiański w dynastii Piastów – małżeństwo Mieszka I i Dobrawy, [w:] Křižovatky Slovanů, red. M. Giger, H. Kosáková, M. Příhoda, Praha 2015.
- Zakrzewski S., Bolesław Chrobry Wielki, Kraków 2006.
- Zakrzewski S., Mieszko I jako budowniczy państwa polskiego, Kraków 2006.