Logo serwisu: Kroniki Dziejów
Menu
  • Historia Polski
    • Średniowiecze
    • Pierwsi Piastowie
    • Rozbicie dzielnicowe
    • Po zjednoczeniu
    • Nowożytność
    • XVI wiek
    • XVII wiek
    • XVIII wiek
    • Polska pod zaborami
    • Współczesność
    • Polska 1918-1945
    • Okres PRL
    • Po 1989 roku
    • Historia powszechna
      • Starożytność
      • Grecja
      • Rzym
      • Egipt i Mezopotamia
      • Pozostałe
      • Średniowiecze
      • Wczesne średniowiecze (do VIII wieku)
      • Pełne średniowiecze (IX-XIII wiek)
      • Późne średniowiecze (XIV-XV wiek)
      • Nowożytność
      • XVI wiek
      • XVII wiek
      • XVIII wiek
      • XIX wiek do 1914
      • Współczesność
      • I wojna światowa
      • XX lecie międzywojenne
      • II wojna światowa
      • Historia najnowsza
      • Zimna wojna
    • Postacie i wydarzenia
      • Postacie w historii powszechnej
      • Władcy i przywódcy
      • Podróżnicy i odkrywcy
      • Kobiety w historii świata
      • Ludzie kultury
      • Inne znane osobistości
      • Polacy
      • Władcy i przywódcy Polski
      • Polscy naukowcy i działacze społeczni
      • Ludzie kultury i inni
      • Kobiety w historii Polski
      • Wydarzenia z historii powszechnej
      • Bitwy i wojny
      • Polityka i traktaty
      • Gospodarka i społeczeństwo
      • Religia w historii świata
      • Wydarzenia z historii Polski
      • Bitwy i wojny
      • Polityka i traktaty
      • Gospodarka i społeczeństwo
    • Ciekawostki historyczne
      • Warto wiedzieć
      • Zabytki i budowle
      • Popularne zestawienia
      • Mało znane wydarzenia
      • Mało znane postacie
      • Wojskowość
      • Broń historyczna
      • Taktyki wojenne
        • Moje konto
        Facebook
        Szukaj
        • Kroniki Dziejów
        • Aktualności
        • Historia Polski
        • Historia Wałbrzycha

        Upadek tego miasta był symbolem transformacji gospodarczej w Polsce. Straciło co 3 mieszkańca

        Centrum Nauki, Kultury i Sztuki Stara Kopalnia w Wałbrzychu
        Centrum Nauki, Kultury i Sztuki Stara Kopalnia w Wałbrzychu, fot. Marek Stokowski
        Opublikowano: 21.11.2026Autor: Katarzyna Kaźmierczak-MilewskaUdostępnij

        Przez dziesięciolecia był jednym z najważniejszych ośrodków górniczych na Dolnym Śląsku. Kopalnie węgla kamiennego dawały zatrudnienie tysiącom osób, a rozwój przemysłu przyciągał kolejnych mieszkańców. Na początku lat 90. rozpoczęła się jednak likwidacja wałbrzyskiego zagłębia węglowego. Wraz z zamykaniem zakładów zniknęły tysiące miejsc pracy, a miasto weszło w okres głębokiego kryzysu. Dziś Wałbrzych ma niespełna 100 tys. mieszkańców.

        1. Górnicza potęga Dolnego Śląska
        2. Zamknięcie kopalń i dramatyczne skutki transformacji
        3. Miasto, które musiało szukać nowej drogi

        Górnicza potęga Dolnego Śląska

        Historia przemysłowego Wałbrzycha jest nierozerwalnie związana z wydobyciem węgla kamiennego. Eksploatacja złóż w okolicy miasta rozwijała się już od kilku stuleci, jednak największy rozkwit górnictwa przypadł na XIX i XX wiek. Z czasem powstał tu jeden z najważniejszych ośrodków wydobywczych na Dolnym Śląsku. Kopalnie zatrudniały tysiące pracowników, a ich działalność napędzała rozwój kolejnych gałęzi gospodarki.

        Po II wojnie światowej znaczenie przemysłu węglowego jeszcze wzrosło. W Wałbrzychu działały między innymi kopalnie Wałbrzych, Victoria i Thorez. Rozbudowywano zakłady przemysłowe, osiedla mieszkaniowe, szkoły i infrastrukturę. Górnictwo wpływało na codzienne życie całych rodzin. Praca pod ziemią była ważnym źródłem utrzymania, a lokalna gospodarka w dużej mierze zależała od kondycji kopalń i przedsiębiorstw świadczących im usługi.

        W 1990 roku kopalnie Dolnośląskiego Zagłębia Węglowego zatrudniały ponad 18 tys. osób. Kolejne około 10 tys. pracowało w przedsiębiorstwach związanych z wydobyciem i obsługujących zakłady górnicze. W samym Wałbrzychu górnictwo i przemysł z nim powiązany stanowiły podstawę zatrudnienia dla dużej części mieszkańców. Miasto liczyło wówczas około 140 tys. osób i należało do najważniejszych ośrodków przemysłowych regionu.

        Zamknięcie kopalń i dramatyczne skutki transformacji

        Po 1989 roku utrzymywanie dotychczasowego modelu gospodarki stało się coraz trudniejsze. Wałbrzyskie kopalnie zmagały się z wysokimi kosztami wydobycia, trudnymi warunkami geologicznymi i wieloletnimi zaniedbaniami inwestycyjnymi. W 1990 roku zapadła decyzja o likwidacji trzech kopalń, a od 1 stycznia 1991 roku rozpoczęto proces zamykania wałbrzyskich zakładów górniczych. Ostatnie wydobycie węgla kamiennego zakończono w 1996 roku, natomiast eksploatacja antracytu trwała jeszcze do 1998 roku.

        Konsekwencje tych decyzji okazały się bardzo dotkliwe. W latach 1991–1999 z kopalń Dolnośląskiego Zagłębia Węglowego odeszło około 95 proc. pracowników. W samym 1994 roku z wałbrzyskich kopalń odeszło prawie 3 tys. osób. Część znalazła zatrudnienie w nowych przedsiębiorstwach tworzonych na bazie majątku likwidowanych zakładów, inni skorzystali z wcześniejszych emerytur i programów osłonowych. Nie wszystkim udało się jednak znaleźć nowe źródło utrzymania.

        Kryzys szybko wykroczył poza samą branżę wydobywczą. Problemy dotknęły przedsiębiorstwa transportowe, remontowe i produkcyjne współpracujące z kopalniami. Dodatkowo trudności przeżywały zakłady przemysłu szklarskiego i ceramicznego. Bezrobocie w regionie gwałtownie wzrosło. Według danych przytaczanych przez Wyższy Urząd Górniczy pod koniec 1992 roku w ówczesnym województwie wałbrzyskim zarejestrowanych było około 50 tys. bezrobotnych. W samym Wałbrzychu stopa bezrobocia przekraczała w najtrudniejszym okresie 30 proc.

        Widok na Wałbrzych z góry
        Widok na Wałbrzych, fot. Marek

        Miasto, które musiało szukać nowej drogi

        Likwidacja kopalń zbiegła się z odpływem mieszkańców. Wałbrzych, który około 1990 roku liczył 140 tys. osób, w kolejnych dekadach systematycznie tracił ludność. Część mieszkańców wyjechała w poszukiwaniu pracy, a słabsza sytuacja gospodarcza nie sprzyjała przyciąganiu nowych rodzin. Zmniejszała się również liczba młodych osób, co z czasem zaczęło wpływać na strukturę demograficzną miasta.

        Nie oznacza to jednak, że Wałbrzych pozostał bez szans na rozwój. W 1997 roku utworzono Wałbrzyską Specjalną Strefę Ekonomiczną, która miała przyciągnąć inwestorów i stworzyć nowe miejsca pracy. Zaczęły rozwijać się kolejne zakłady produkcyjne, a miasto stopniowo zmieniało swój gospodarczy charakter. Ważnym elementem tej przemiany stały się także turystyka, edukacja i wykorzystanie poprzemysłowego dziedzictwa.

        Dawne kopalnie nie zniknęły jednak z krajobrazu miasta. Część obiektów zachowała się jako świadectwo górniczej przeszłości, a niektóre zyskały nowe funkcje. Szczególnym przykładem jest Stara Kopalnia, czyli dawna kopalnia węgla kamiennego Julia, przekształcona w centrum nauki, kultury i turystyki. To miejsce przypomina o czasach, gdy wydobycie węgla decydowało o gospodarczym znaczeniu Wałbrzycha.

        Według danych miejskich na koniec 2025 roku Wałbrzych liczył 97 546 mieszkańców. W porównaniu z początkiem lat 90. oznacza to ubytek ponad 42 tys. osób, czyli około 30 proc. populacji. Miasto nadal mierzy się z konsekwencjami przemysłowej transformacji, choć od lat próbuje budować swoją przyszłość na nowych fundamentach.

        Czytaj także:
        • Kiedyś mieszkało tu 240 tys. ludzi. Dziś to polskie miasto jest cieniem dawnej potęgi
        • To miasto było symbolem potęgi PRL-u. Dziś straciło ponad 40% mieszkańców
        • Podwodne miasto sprzed 6000 lat. Znaleziono je na dnie Karaibów
        • FBI potwierdza: to najbardziej niebezpieczne miasto w USA. Wskaźnik zabójstw bije na głowę Honduras
        • Największe miasto średniowiecznej Europy. Czy "słowiańska Atlantyda" naprawdę istniała?

        Kroniki Dziejów
        • Grupa KB.pl - informacje
        • Kontakt
        • Reklama
        • Załóż konto
        • Logowanie
        • Facebook
        • X.com
        Mapa strony
        • Aktualności
        • Artykuły
        • Tagi
        • Autorzy
        Inne serwisy Grupy KB.pl
        • KB.pl
        • Fajny Ogród
        • Fajny Zwierzak
        • Ania radzi
        • Fajne Gotowanie
        • Spokojnie o ciąży
        Informacje prawne
        • Regulamin
        • Polityka prywatnosci i cookies
        • Regulamin DSA
        • Zaufani partnerzy
        © 2020-2026 Grupa KB.pl. All rights reserved.