Wszystkie kobiety Mickiewicza. Miał romans nawet z kobietą, która mieszkała z jego żoną
Adam Mickiewicz stanął na ślubnym kobiercu tylko raz — u boku Celiny Szymanowskiej. To jednak wcale nie znaczy, że na tym kończy się historia jego uczuć. W tle pojawia się cała galeria kobiet: jedne były tylko przelotnym zauroczeniem i grą spojrzeń, inne wciągały go w relacje tak poważne, że mogły odmienić jego życie. I choć w końcu został mężem, nie przestał interesować się innymi — a to, co działo się później, zaskakuje najbardziej.
- Miłosne tajemnice młodego Mickiewicza
- Miłosne romanse Mickiewicza w Rosji
- Małżeństwo Mickiewicza: dramat Celiny
Miłosne tajemnice młodego Mickiewicza
Maryla Wereszczakówna – miłość platoniczna?
Pierwszym naprawdę ważnym uczuciem w życiu Adama Mickiewicza stała się jego rówieśnica Maryla Wereszczakówna, pochodząca z bogatej i wpływowej szlachty litewskiej. Poeta zobaczył ją po raz pierwszy podczas wakacji w sierpniu 1820 roku w Tuhanowiczach. Miał wówczas 22 lata i od kilkunastu miesięcy pracował jako nauczyciel w gimnazjum w Kownie, ledwie dopinając domowy budżet. Maryla nie uchodziła za olśniewającą piękność, ale niemal od razu przyciągnęła uwagę przyszłego wieszcza — szczególnie imponowały mu jej wykształcenie, oczytanie i swoboda w rozmowach o literaturze.
Pobyt Mickiewicza w Tuhanowiczach trwał zaledwie dwa tygodnie, a mimo to obfitował w długie spacery i rozmowy, które musiały zostawić w nim ślad. Do otwartego romansu jednak najpewniej nie doszło. Maryla była już wtedy zaręczona z hrabią Wawrzyńcem Puttkamerem i niedługo po wyjeździe poety wyszła za niego za mąż.
Małżeństwo z Puttkamerem nie zapowiadało się na szczęśliwe. Pani Puttkamerowa wyraźnie marniała z nudów u boku hrabiego, który dodatkowo rzadko miał dla niej czas. Sytuacja odwróciła się, gdy Mickiewicz ponownie pojawił się w jej otoczeniu — i wtedy Maryla po prostu się w nim zakochała. On odwzajemnił to uczucie bez udawania. Oboje utrzymywali żywą korespondencję, a w całej historii ważną rolę odegrał Tomasz Zan, bliski przyjaciel poety. To on przepisywał listy kochanków i sprytnie „wplatał” je w swoją własną korespondencję, dzięki czemu całość wyglądała mniej podejrzanie. Nietypowy sposób, w jaki Mickiewicz zwracał się do ukochanej, do dziś budzi ciekawość — a sam pomysł przez długi czas pozostawał niewykryty i wyszedł na jaw dopiero po latach.
Niektórzy autorzy sugerują, że owocem tej relacji mogła być córeczka Ewelina, zmarła w dzieciństwie. Brakuje jednak źródeł, które jednoznacznie potwierdzałyby taką wersję wydarzeń. Pewne jest natomiast coś innego: obiecująca, pełna emocji znajomość zakończyła się po kilku latach — i to Mickiewicz miał ją przerwać!
Przygody miłosne z Karoliną Kowalską
W młodości Adam Mickiewicz poznał także Karolinę Kowalską, z którą połączył go krótki romans. Wybranka poety była jednak mężatką. Kochankowie widywali się w domu Karoliny w Kownie, gdzie jej mąż często nie bywał — jako lekarz regularnie wyjeżdżał do pacjentów. Dzięki temu Adam i Karolina mogli spędzać ze sobą dużo czasu, bez ciągłego ryzyka niespodziewanego powrotu gospodarza.
O ich relacji miało wiedzieć niemal całe otoczenie — z wyjątkiem Józefa Kowalskiego, męża zdradzanej kobiety. Z czasem jednak i on zaczął łączyć fakty. Oliwy do ognia dolał pewien szambelan, który doniósł o romansie z czystej złośliwości, nie mogąc pogodzić się z tym, że Karolina odrzuciła jego zaloty. Wybuchł skandal, który mógł skończyć się bardzo źle, ale kochankom udało się jakoś wyjść z sytuacji obronną ręką. Od tamtej pory Mickiewicz coraz rzadziej pojawiał się u pani Kowalskiej.
Adama i Karoliny nie łączyło jednak uczucie, które mogłoby przetrwać próbę czasu. Ta relacja rozsypała się szybko — zwłaszcza gdy na horyzoncie pojawiła się Maryla Wereszczakówna, która naprawdę zawróciła poecie w głowie. Jeśli chcesz zgłębić temat, sprawdź także zebrane w tym miejscu artykuły o sławnych pisarzach.
Miłosne romanse Mickiewicza w Rosji
Po rozstaniu z Marylą Adam Mickiewicz jeszcze nie raz dawał się porwać uczuciom. Taka była epoka – serce częściej wygrywało z rozsądkiem. W 1827 roku, przebywając w Moskwie, poeta zakochał się w urodziwej 19-letniej Karolinie Jaenisch. Była kobietą bystrą i oczytaną, a Mickiewicz podobno rozważał nawet małżeństwo. Ostatecznie w ostatniej chwili wycofał się z tych planów. Mówi się, że odstraszały go pewne cechy charakteru Karoliny – zwłaszcza skłonność do gwałtownych, histerycznych reakcji.
W Moskwie Mickiewicz poznał też Zinaidę Wołkońską – niezwykle utalentowaną i wpływową kobietę. Biografowie sugerują, że między wieszczem a piękną Rosjanką doszło co najmniej do flirtu. Sama Wołkońska – jak się przypuszcza – nie uległa jednak czarowi zalotnika.
Pobyt w Rosji przyniósł mu również romans z pianistką Marią Szymanowską, matką jego późniejszej żony Celiny. Znacznie poważniejsza okazała się natomiast relacja z Karoliną Sobańską. Zaczęło się od przelotnej historii, ale z czasem przerodziło się to w prawdziwą przyjaźń. Sobańska była agentką, która pomagała demaskować wywrotowców działających na obszarze Imperium. Ich znajomość zakończyła się w 1829 roku, gdy polski wieszcz wyjechał do Niemiec.
Następną miłosną przygodą Mickiewicza był związek z Konstancją Łubieńską – kobietą zamężną. W 1831 roku poeta trzymał do chrztu jej córkę, Marię Teklę. Niedługo później Łubieńska zakochała się w nim bez pamięci i była gotowa zaryzykować nawet życie rodzinne. Z czasem jednak ochłonęła i porzuciła te zamiary. Mickiewicza nie wykreśliła jednak ze swojego życia: gdy przeniósł się do Paryża, regularnie wysyłała mu listy i wspierała go finansowo, wpłacając pieniądze na jego konto.
Małżeństwo Mickiewicza: dramat Celiny
W 1834 roku w życiu Adama Mickiewicza, mającego już ponad trzydzieści lat, doszło do przełomu — poeta zdecydował się na małżeństwo. Jego żoną została Celina Szymanowska, a uroczystość zaślubin odbyła się w Paryżu.
Początek wspólnego życia nie zapowiadał dramatu, który miał nadejść później. Celina urodziła Mickiewiczowi sześcioro dzieci: czterech synów (Władysława, Józefa, Aleksandra i Jana) oraz dwie córki (Marię i Helenę). Niemal od pierwszych miesięcy małżonkowie zmagali się jednak z ciągłym brakiem pieniędzy. By utrzymać coraz liczniejszą rodzinę, Mickiewicz gorączkowo szukał dodatkowych zajęć, a gdy to nie wystarczało — pożyczał środki od znajomych, gdzie tylko się dało. Innymi słowy, chwytał się każdej możliwości, by zapewnić bliskim choć odrobinę stabilizacji.
Jakby problemów było mało, na dom Mickiewiczów spadł kolejny cios — ciężka choroba psychiczna Celiny. Załamanie nastąpiło po narodzinach drugiego dziecka. Badacze do dziś próbują wyjaśnić źródła jej zaburzeń, wskazując różne możliwe przyczyny. Jedna z hipotez łączy je z kolejną miłosną historią poety: relacją z Ksawerą Deybel, która przez kilka lat mieszkała z rodziną pod jednym dachem. Pojawiają się też opinie, że to właśnie ona miała urodzić Mickiewiczowi dwoje dzieci. Jeśli choć część tych przypuszczeń jest prawdziwa, łatwo zrozumieć, dlaczego Celina mogła nie udźwignąć psychicznie tak skomplikowanej i bolesnej sytuacji.
Na początku Adam Mickiewicz sam starał się opiekować chorą żoną. Z czasem jednak jej stan wyraźnie się pogorszył i poeta zdecydował się oddać Celinę do zakładu dla obłąkanych. Po pewnym czasie wyprowadził ją stamtąd Andrzej Towiański, postać uznawana przez wielu za cudotwórcę. Mickiewiczowie głęboko wierzyli, że Celina została w niezwykły sposób uzdrowiona przez Towiańskiego, twórcę organizacji Koło Sprawy Bożej. Do dziś nie wiadomo, co dokładnie sprawiło, że jej stan się poprawił. Faktem pozostaje jednak, że Celina wróciła do względnie normalnego funkcjonowania, a nawet aktywnie włączyła się w działania na rzecz rozwoju wspólnoty Towiańskiego.
Jej aktywność przerwała śmierć, która nastąpiła 5 marca 1855 roku. W tym tragicznym dniu przy Celinie był jej mąż. Nie minęło wiele czasu, gdy Mickiewicz podążył tą samą drogą — zmarł nagle 26 listopada w Konstantynopolu. Najbardziej prawdopodobną przyczyną była epidemia cholery, która wówczas pustoszyła miasto. Ciało poety spoczęło na cmentarzu Les Champeaux w Montmorency, a w 1890 roku jego szczątki uroczyście przeniesiono na Wawel.
Źródła:
- https://niniwa22.cba.pl/choroba_celiny.htm [dostęp: 11.03.2021].
- https://www.se.pl/wiadomosci/polska/super-historia-piekne-sabosci-mickiewicza-aa-wXED-jeCh-pVXF.html [dostęp: 11.03.2021].
- Kalicka M., Kobiety jego życia (Adam Mickiewicz) – Mickiewicz Adam nie odmawiał [https://marhan.pl/biblioteka/51-ludzie/2990-kobiety-jego-zycia-mickiewicz-adam-nie-odmawia-2; dostęp: 11.03.2021].
- Koneczny F., Życie i zasługi Adama Mickiewicza, Fundacja Pomocy Antyk „Wydawnictwo Antyk – Marcin Dybowski”, Komorów 2009.
- Koper S., Kobiety w życiu Mickiewicza, Bellona – Oficyna Wydawnicza Rytm, Warszawa 2010.
- Koper S., Skandale i romanse Adama Mickiewicza [https://dorzeczy.pl/56435/1/skandale-i-romanse-adama-mickiewicza.html; dostęp: 11.03.2021].
- Koropeckyj R., Adam Mickiewicz, Życie romantyka, przeł. M. Glasenapp, Wydawnictwa WAB – Grupa Wydawnicza Foksal, Warszawa 2013.
- Mucha B., Rosjanki w życiu Adama Mickiewicza, Śląsk, Katowice 1994.
- Sudolski Z., Panny Szymanowskie i ich losy, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1986.
- Wawrzykowska-Wierciochowa D., Adam i Maryla, Dzieje romantycznej miłości Adama Mickiewicza i Maryli Wereszczakówny, Instytut Wyd. Zw. Zaw., Warszawa 1990.
- Witkowska A., Celina i Adam Mickiewiczowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1998.
- Witkowska A., Mickiewicz, Słowo i czyn, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998.
- Witkowska A., Wielcy romantycy polscy, Sylwetki: Mickiewicz, Słowacki, Krasiński, Norwid, Wiedza Powszechna, Warszawa 1980.
- Witkowska A., Wielkie stulecie Polaków, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1987.