Logo serwisu: Kroniki Dziejów
Menu
  • Historia Polski
    • Średniowiecze
    • Pierwsi Piastowie
    • Rozbicie dzielnicowe
    • Po zjednoczeniu
    • Nowożytność
    • XVI wiek
    • XVII wiek
    • XVIII wiek
    • Polska pod zaborami
    • Współczesność
    • Polska 1918-1945
    • Okres PRL
    • Po 1989 roku
    • Historia powszechna
      • Starożytność
      • Grecja
      • Rzym
      • Egipt i Mezopotamia
      • Pozostałe
      • Średniowiecze
      • Wczesne średniowiecze (do VIII wieku)
      • Pełne średniowiecze (IX-XIII wiek)
      • Późne średniowiecze (XIV-XV wiek)
      • Nowożytność
      • XVI wiek
      • XVII wiek
      • XVIII wiek
      • XIX wiek do 1914
      • Współczesność
      • I wojna światowa
      • XX lecie międzywojenne
      • II wojna światowa
      • Historia najnowsza
      • Zimna wojna
    • Postacie i wydarzenia
      • Postacie w historii powszechnej
      • Władcy i przywódcy
      • Podróżnicy i odkrywcy
      • Kobiety w historii świata
      • Ludzie kultury
      • Inne znane osobistości
      • Polacy
      • Władcy i przywódcy Polski
      • Polscy naukowcy i działacze społeczni
      • Ludzie kultury i inni
      • Kobiety w historii Polski
      • Wydarzenia z historii powszechnej
      • Bitwy i wojny
      • Polityka i traktaty
      • Gospodarka i społeczeństwo
      • Religia w historii świata
      • Wydarzenia z historii Polski
      • Bitwy i wojny
      • Polityka i traktaty
      • Gospodarka i społeczeństwo
    • Ciekawostki historyczne
      • Warto wiedzieć
      • Zabytki i budowle
      • Popularne zestawienia
      • Mało znane wydarzenia
      • Mało znane postacie
      • Wojskowość
      • Broń historyczna
      • Taktyki wojenne
        • Moje konto
        Facebook
        Szukaj
        • Kroniki Dziejów
        • Aktualności
        • Historia powszechna
        • Była jedną z najbardziej poszukiwanych nazistowskich zbrodniarek. Żaden sąd nie dał rady jej skazać

        W obozie pilnowała więźniarek, po wojnie sprzątała mieszkania. Nigdy nie odpowiedziała za swoje zbrodnie

        Drut kolczasty na terenie byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego i zagłady na Majdanku
        Drut kolczasty na terenie byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego i zagłady na Majdanku, fot. Chernobrovin
        Opublikowano: 19.11.2026Autor: Emil KwidzińskiUdostępnij

        Przez lata jej nazwisko pojawiało się na listach najbardziej poszukiwanych nazistowskich zbrodniarzy. Mimo zeznań świadków i kilku prób ścigania Erna Wallisch do końca życia nie usłyszała wyroku. Jej historia pokazuje, jak trudno było rozliczyć niemieckie zbrodnie oraz jak wiele zależało w tym względzie od politycznej woli.

        1. Od Ravensbrück do Majdanka
        2. Sprzeczne relacje
        3. Trzy sprawy, żadnego wyroku
        4. Zwyczajne życie sprzątaczki
        5. Problem dowodów i pamięci
        6. „Nie wiem i nie chcę wiedzieć”
        7. Bibliografia

        Od Ravensbrück do Majdanka

        Erna Pfannstiel urodziła się 10 lutego 1922 roku w Benshausen w Turyngii. Jej ojciec był urzędnikiem pocztowym, matka zajmowała się domem. Dzieciństwo nie należało do łatwych: po rozstaniu rodziców matka trafiła do zakładu psychiatrycznego, gdzie w 1941 roku padła ofiarą eutanazji. Erna pracowała jako pokojówka w Berlinie, a w wieku 19 lat wstąpiła do NSDAP i przeszła szkolenie na nadzorczynię obozową, określaną jako Aufseherin.

        W maju 1941 roku rozpoczęła służbę w Ravensbrück. Podpisała zobowiązania dotyczące obchodzenia się z więźniarkami, otrzymała mundur i broń. Po kilku miesiącach przeniesiono ją do Lublina, gdzie powstawał obóz Majdanek. Według szczegółowych opracowań w 1942 roku trafiła do części kobiecej obozu. Pracowała tam do początku 1944 roku, gdy ciąża uniemożliwiła jej dalszą służbę. W marcu 1944 roku wyszła za mąż za SS-mana Georga Wallischa.

        Sprzeczne relacje

        Majdanek był nie tylko obozem koncentracyjnym, ale też ośrodkiem zagłady. Nadzorczynie pilnowały pracy komand, porannych apeli, prowadziły więźniarki do łaźni i komór gazowych. Wallisch miała brać udział w selekcjach oraz w doprowadzaniu ludzi do miejsc kaźni. Świadkowie opisywali ją jako osobę brutalną, choć po latach identyfikacja konkretnych strażniczek okazała się bardzo trudna.

        Jadwiga Landowska zeznała, że widziała ciężarną nadzorczynię bijącą człowieka deską. Nie pamiętała jednak jej nazwiska. W obozie w ciąży były także inne strażniczki, a historycy z Państwowego Muzeum na Majdanku uważają, że relacja Landowskiej mogła dotyczyć innej osoby. Inne wspomnienia są sprzeczne: część więźniarek określała Wallisch jako mniej sadystyczną od pozostałych, inne przypominały sobie sceny skrajnego okrucieństwa. Ten rozdźwięk dobrze pokazuje problem z ustalaniem winy po wielu dekadach.

        Pomnik na terenie byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego i zagłady na Majdanku
        Pomnik na terenie byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego i zagłady na Majdanku, fot. Darek Bednarek

        Trzy sprawy, żadnego wyroku

        Po wojnie jej życiorysem interesowały się sądy austriackie i niemieckie. W 1965 roku prokuratura w Grazu umorzyła postępowanie z powodu niewystarczających dowodów. W latach 70. wiedeńscy śledczy uznali udział w selekcjach za „oddalony współudział” w morderstwie, który uległ przedawnieniu. Wallisch początkowo zaprzeczała wiedzy o komorach gazowych, później przyznała, że była obecna przy selekcjach i dbała o porządek przed miejscami straceń.

        W 2005 roku historyk Efraim Zuroff naciskał na austriackie ministerstwo sprawiedliwości, aby te wznowiło sprawę. Mimo pięciu polskich świadków gotowych do zeznań prokuratura mówiła o braku wiarygodnych dowodów.

        W 2007 roku Wallisch znalazła się na siódmym miejscu listy najbardziej poszukiwanych nieukaranych zbrodniarzy Centrum Szymona Wiesenthala. Po zeznaniach zebranych przez lubelski oddział IPN Austria wznowiła śledztwo, ale kobieta zmarła 16 lutego 2008 roku, zanim powstał końcowy raport.

        Zwyczajne życie sprzątaczki

        Po wojnie Erna Wallisch osiadła w Wiedniu. Przyjęła obywatelstwo austriackie i pracowała jako sprzątaczka. Georg został portierem. Mieli dzieci i prowadzili zwykłe życie. Przez dziesięciolecia jej nazwisko pojawiało się w aktach, ale nie stała się główną oskarżoną w żadnym procesie. Dla wielu osób z jej otoczenia była po prostu starszą panią z wiedeńskiego mieszkania.

        Austria długo nie rozliczała zbrodni popełnionych poza własnym terytorium. Po zakończeniu alianckiej okupacji w 1955 roku dominowała narracja o Austrii jako „pierwszej ofierze” Hitlera. Dopiero proces Adolfa Eichmanna w Jerozolimie sprawił, że prokuratura w Grazu zajęła się załogą Majdanka. Śledztwo objęło 55 podejrzanych, w tym Wallischów, ale zostało umorzone w 1973 roku.

        Problem dowodów i pamięci

        W procesie w Düsseldorfie w 1981 roku skazano m.in. Hermine Braunsteiner i Hildegard Laechert, dwie szczególnie brutalne strażniczki Majdanka. Wallisch występowała w tym postępowaniu jako świadek. Austriackie sądy nie widziały jednak podstaw do postawienia jej w stan oskarżenia. Więźniarki często nie znały nazwisk strażniczek, a mundury i strach utrudniały późniejszą identyfikację.

        Dopiero późniejsze orzeczenia, m.in. sprawa Johna Demjaniuka w 2011 roku, zmieniły podejście do „zwykłej służby” w obozach zagłady. W przypadku Erny Wallisch było już za późno. Jej historia pokazuje, że sprawiedliwość zależy nie tylko od winy, ale także od procedur, pamięci świadków i politycznej determinacji.

        „Nie wiem i nie chcę wiedzieć”

        W 2007 roku brytyjski dziennikarz Guy Walters odnalazł Wallisch w małym mieszkaniu w wiedeńskiej dzielnicy Kaisermühlen. Kobieta nie chciała rozmawiać. W krótkiej wypowiedzi dla tygodnika jednego z tygodników zaprzeczała zarzutom i mówiła, że „nic już nie wie i wcale nie chce wiedzieć”. Córka również odmówiła komentarza.

        Erna Wallisch zmarła w lutym 2008 roku. Prokuratura umorzyła sprawę z powodu śmierci podejrzanej. Nie usłyszała wyroku, choć jej nazwisko pozostaje przykładem nieukaranej zbrodni i trudnego rozliczenia nazizmu. Dla historyków i prawników to także studium tego, jak państwa i sądy radziły sobie z pamięcią o Holokauście oraz jak zmieniały się kryteria odpowiedzialności za zbrodnie popełnione w obozach.

        Bibliografia

        • https://www.dw.com/pl/erna-wallisch-stra%C5%BCniczka-z-majdanka-podcast/video-53561964 
        • https://www.dw.com/pl/zbrodnia-bez-kary-stra%C5%BCniczka-z-majdanka-nic-nie-widzia%C5%82am/a-50692186
        • http://www.majdanek.com.pl/czytelnia/erna_wallisch_3.html 
        • https://www.reuters.com/article/world/alleged-nazi-concentration-camp-killer-dies-at-86-idUSL21595797/ 
        Czytaj także:
        • „Księgowy Auschwitz” przez 70 lat unikał kary. Pod koniec życia postanowił wyznać prawdę
        • „Kobyła z Majdanka” kochała zadawać ból. Jej okrucieństwo przerażało nawet SS-Manów
        • Twierdził, że tylko wykonywał rozkazy. O życie nazistowskiego zbrodniarza prosił sam papież
        • Wykorzystali chciwość esesmanów, by zabić ich siekierami. Kulisy buntu w obozie zagłady z 1943
        • Największe fałszerstwo wszech czasów. Banknoty drukowano w obozie koncentracyjnym
        • Polskie agentki, które przechytrzyły Hitlera. Uwodziły nazistów i wyciągały informacje dla AK
        • Przeżył obozy koncentracyjne i pojechał pomagać trędowatym. Niezwykły Polak w Indiach
        • „Dyktatora” nie chciałby nakręcić, gdyby znał prawdę o obozach

          Kroniki Dziejów
          • Grupa KB.pl - informacje
          • Kontakt
          • Reklama
          • Załóż konto
          • Logowanie
          • Facebook
          • X.com
          Mapa strony
          • Aktualności
          • Artykuły
          • Tagi
          • Autorzy
          Inne serwisy Grupy KB.pl
          • KB.pl
          • Fajny Ogród
          • Fajny Zwierzak
          • Ania radzi
          • Fajne Gotowanie
          • Spokojnie o ciąży
          Informacje prawne
          • Regulamin
          • Polityka prywatnosci i cookies
          • Regulamin DSA
          • Zaufani partnerzy
          © 2020-2026 Grupa KB.pl. All rights reserved.