Cały świat patrzył z zachwytem, a za zamkniętymi drzwiami rozgrywał się dramatyczny spektakl. Prawda o małżeństwie Jackie i JFK szokuje
John F. Kennedy, czyli słynny JFK, do dziś pozostaje jedną z najbardziej fascynujących postaci w historii USA. Jak wyglądała droga, która wyniosła go na szczyt władzy, i co naprawdę działo się za kulisami zimnej wojny w czasie jego prezydentury? Dlaczego jego decyzje do dziś budzą emocje, a okoliczności tragicznej śmierci wciąż rodzą pytania? Poznaj szczegóły życia, polityki zagranicznej i wydarzeń, które na zawsze zmieniły Amerykę.
- Młodość JFK: rodzina, nauka i wojna
- Droga JFK od Kongresu do prezydentury
- Kennedy w Białym Domu i na świecie
- Zamach na Kennedy’ego: Dallas 1963
Młodość JFK: rodzina, nauka i wojna
John Fitzgerald Kennedy przyszedł na świat w Brookline. Był synem polityka i przedsiębiorcy Josepha Patricka Kennedy’ego Sr. oraz Rose Kennedy z domu Fitzgerald. Dziadek chłopca, noszący to samo imię, był kongresmenem Stanów Zjednoczonych i burmistrzem Bostonu – to on rozbudził w młodym Kennedy’m ciekawość historii i spraw publicznych. John F. Kennedy wychowywał się w bardzo licznej rodzinie, mając aż ośmioro rodzeństwa. Pierwszą dekadę życia spędził w Brookline, regularnie uczęszczając do miejscowego kościoła św. Aidana. Później kształcił się w kilku prywatnych szkołach w rejonie Bostonu. Z czasem Kennedych czekała przeprowadzka do Nowego Jorku, gdzie John kontynuował naukę w elitarnej szkole dla chłopców Riverdale Country.
W kolejnych latach edukacji John Kennedy często mierzył się z nawracającymi problemami zdrowotnymi, które potrafiły nagle przerwać jego plany. Najpoważniejszy kryzys nastąpił w 1934 roku, gdy trafił do szpitala Yale New Haven. Początkowo podejrzewano białaczkę, jednak ostatecznie rozpoznano zapalenie jelita grubego. Rok później młody Kennedy poleciał do Londynu, by rozpocząć naukę w Londyńskiej Szkole Ekonomii, lecz pogorszenie stanu zdrowia zmusiło go do szybkiego powrotu do USA jeszcze w tym samym roku. We wrześniu 1936 roku rozpoczął studia na Uniwersytecie Harvarda niedaleko Bostonu. W czerwcu 1938 roku wyjechał do Londynu razem z ojcem i starszym bratem, podejmując pracę w ambasadzie amerykańskiej. To właśnie wtedy zebrał cenne materiały do pracy dyplomowej, którą obronił na Harvardzie z wyróżnieniem w 1940 roku.
W 1941 roku JFK wstąpił do Marynarki Wojennej i został skierowany na front II wojny światowej. Dowodził patrolową łodzią torpedową PT-109, służąc na Wyspach Salomona. Później przejął dowodzenie nad PT-59, a po dramatycznych wydarzeniach wcześniejszych misji tylko o włos uniknął śmierci. Z powodu poważnego urazu kręgosłupa w kwietniu 1945 roku został honorowo zwolniony ze służby, kończąc ją w stopniu porucznika. W czasie wojny zginął jego starszy brat Joe, dotąd postrzegany jako polityczny następca i główny reprezentant ambicji rodziny Kennedych. Ta strata sprawiła, że to na Johna zaczęła przechodzić rola, która w przyszłości miała związać go z wielką polityką, w tym z tematami polityki zagranicznej.
Droga JFK od Kongresu do prezydentury
JFK po raz pierwszy zdobył mandat w Izbie Reprezentantów w 1946 roku. Przez następne sześć lat pracował w Kongresie, stopniowo budując rozpoznawalność i zyskując coraz szersze grono zwolenników. Najmocniej pociągały go kwestie polityki zagranicznej. Już na początku rodzącej się zimnej wojny opowiadał się za doktryną Trumana (byłego prezydenta USA), uznając ją za właściwy kierunek. Z czasem Kennedy zaczął też przygotowania do startu w wyborach do Senatu (1952). Zwyciężył, wyprzedzając Henry’ego Cabota Lodge’a przewagą 70 000 głosów, i objął miejsce w Kongresie Stanów Zjednoczonych.
12 września 1953 roku John ożenił się z Jacqueline Bouvier, znaną później całej Ameryce jako Jackie Kennedy. Para doczekała się trójki dzieci (najmłodsze przeżyło jedynie 2 dni). Wielu biografów podkreśla, że ich związek nie należał do udanych. Jackie często zostawała sama, podczas gdy Kennedy regularnie dopuszczał się zdrad. Mimo tego to właśnie ona stała się jedną z najsłynniejszych pierwszych dam w historii USA i została okrzyknięta ikoną mody lat 60-tych XX wieku.
W tym samym okresie Kennedy przeszedł wiele operacji kręgosłupa, przez co zdarzały mu się dłuższe nieobecności w Senacie. Podczas rekonwalescencji w 1956 roku coraz poważniej zaczął rozważać start w wyborach prezydenckich. Oficjalnie ogłosił kandydaturę 2 stycznia 1960 roku. Jako gorliwy katolik mierzył się z zarzutami, że „odda” Stany Zjednoczone pod wpływy papieża. Kampania była wyjątkowo głośna: wspierała ją żona, a finansowo pomagał ojciec oraz młodszy brat Robert, pełniący rolę szefa sztabu. Kennedy intensywnie podróżował, zabiegając o poparcie demokratycznych elit i zwykłych wyborców. W 1961 roku John F. Kennedy wygrał wybory, a 20 stycznia został oficjalnie zaprzysiężony na prezydenta. A może zainteresuje cię także ten artykuł o Jackie Kennedy?
Kennedy w Białym Domu i na świecie
Kennedy wniósł do Białego Domu powiew nowości. JFK coraz śmielej podejmował szybkie, często zaskakujące decyzje polityczne. Otoczył się zespołem złożonym zarówno z doświadczonych graczy, jak i osób mniej obywatych w waszyngtońskich realiach. Prezydent nie zamierzał zmarnować szansy na reelekcję w 1964 roku. Chcąc budować sojusze społeczne i wyraźnie pokazać poparcie w sprawach równości rasowej, powierzał Afroamerykanom rozmaite funkcje. Martin Luther King otrzymał od Kennedy’ego federalną ochronę podczas protestów w Alabamie. Mimo tych gestów, ustawę zakazującą dyskryminacji rasowej podpisał dopiero dwa lata później.
Największą pasją Johna F. Kennedy’ego pozostawała jednak polityka zagraniczna. W praktyce niemal całkowicie zdominowała ją rywalizacja Stanów Zjednoczonych ze Związkiem Radzieckim. Do dziś biografowie spierają się, czy Kennedy był skłonny iść w stronę ustępstw wobec Moskwy, czy raczej konsekwentnie jej się sprzeciwiał. Z dostępnych źródeł wynika, że amerykański prezydent umiejętnie lawirował między jedną a drugą strategią, dobierając narzędzia do sytuacji. Do kluczowych wydarzeń jego prezydentury zalicza się:
- Inwazja w Zatoce Świń (17-19 kwiecień 1961 rok) – kubańscy emigranci próbowali wówczas przedostać się na południe Kuby i powołać tymczasowy rząd, by doprowadzić do obalenia Fidela Castro.
- Pogorszenie się relacji USA z Izraelem oraz innymi państwami arabskimi – John F. Kennedy sympatyzował z ruchami syjonistycznymi. Ówczesny sekretarz Ligi Arabskiej oceniał, że działania Stanów Zjednoczonych podważają równowagę na Bliskim Wschodzie.
- Nawiązanie stosunków dyplomatycznych z I sekretarzem KPZR, Nikitą Chruszczowem – Chruszczow przedstawił koncepcję traktatu pokojowego między NRD a RFN. Kennedy nie podjął tematu zjednoczenia Niemiec, a także sprzeciwił się udostępnieniu Niemcom amerykańskiej broni jądrowej.
- Zaostrzenie kontaktów ze Związkiem Radzieckim – w związku z rozmieszczeniem na Kubie radzieckich rakiet w 1962 roku. Samoloty szpiegowskie sfotografowały budowane przez Sowietów stanowiska rakietowe na kubańskim terytorium. Prezydent zarządził morską blokadę Kuby, domagając się wycofania pocisków przez ZSRR. Doprowadziło to do najpoważniejszego kryzysu amerykańsko-radzieckiego od czasów II wojny światowej. Ostatecznie obie strony zawarły porozumienie
- Dostarczenie broni atomowej do NATO – mimo wcześniejszej niechęci do wyposażania w nią innych państw. 10 czerwca 1963 roku John F. Kennedy zaproponował wstrzymanie prób z bronią jądrową w atmosferze. Nikita Chruszczow przyznał mu rację, a traktat oficjalnie podpisano 25 lipca.
Zamach na Kennedy’ego: Dallas 1963
John F. Kennedy nie ukrywał, że myśli o reelekcji w 1964 roku. Właśnie dlatego zaplanował serię podróży po Stanach Zjednoczonych, licząc na wzmocnienie poparcia wśród wyborców. Ostatnim przystankiem na tej trasie było Dallas — miasto, które zyskało ponurą reputację i bywało określane mianem „Miasta Nienawiści”. Lokalna prasa atakowała prezydenta, zarzucając mu sympatie komunistyczne i rzekomą zdradę amerykańskich interesów. 22 listopada 1963 roku, gdy prezydent jechał z żoną limuzyną Ross Avenue w kierunku Dealey Plaza, padły strzały. Kennedy został trafiony w szyję i głowę. Zmarł tego samego dnia, krótko po 13:00.
Uroczystości pogrzebowe odbyły się 25 listopada 1963 roku, a prezydenta pochowano na Cmentarzu Narodowym w Arlington. Zaledwie kilka godzin po zamachu zatrzymano Lee Harveya Oswalda i to jego oskarżono o atak na głowę państwa. John F. Kennedy miał 46 lat i sprawował urząd przez 1036 dni. Jego śmierć stała się jednym z najbardziej przełomowych i wstrząsających wydarzeń w politycznej historii Stanów Zjednoczonych.
Źródła:
- Longin Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 1999
- Hugh Brogan: John Fitzgerald Kennedy, Wydawnictwo Ossolineum, Warszawa 2003
- Bill O’Reilly, Martin Dugard: Zabić Kennedy’ego, Wydawnictwo Burda Media Polska, Warszawa 2013