Zarobił milion dolarów w jeden dzień na ludzkiej panice! Postawił wszystko przeciwko całemu rynkowi i wygrał fortunę
Kiedy w październiku 1907 roku amerykańskie banki wpadły w panikę, a kursy akcji na Wall Street spadały szybciej, niż ktokolwiek zdążył je notować, jeden z inwestorów właśnie w tym chaosie zbudował swoją legendę. Jesse Livermore, trzydziestoletni wówczas spekulant bez dyplomu i bez rodzinnych koneksji, w ciągu jednego dnia zarobił milion dolarów. Po zakończeniu paniki jego kapitał sięgał około trzech milionów, co na ówczesne czasy oznaczało majątek godny wielkich finansistów.
„Boy Plunger”
Jesse Lauriston Livermore przyszedł na świat w 1877 roku na farmie w Shrewsbury (według niektórych źródeł – w Acton) w Massachusetts. Ojciec widział w nim pomocnika przy uprawie roli, ale chłopiec nie miał zamiaru zostać farmerem. Jako czternastolatek wyjechał „w świat”, mając w kieszeni jedynie drobną sumę od matki. Pracę znalazł w Bostonie – zapisywał kredą bieżące notowania na tablicy w biurze maklerskim Paine Webber. W przeciwieństwie do absolwentów Ivy League (czyli najbardziej prestiżowych uczelni, z Harvardem i Yale na czele), siedzących za biurkami w renomowanych domach maklerskich, Livermore nauczył się wszystkiego sam – obserwując, notując i ucząc się na własnych błędach.
Jego pierwszym poligonem stały się bucket shopy, czyli półlegalne pseudobiuro maklerskie, które zamiast faktycznie przekazywać zlecenia klientów na prawdziwą giełdę, zawiera z nimi wewnętrzne zakłady dotyczące zmian cen akcji czy surowców. Livermore wygrywał tak często, że kolejni właściciele zaczęli odmawiać mu wstępu. Przezwisko „Boy Plunger” (mniej więcej: „chłopiec-ryzykant”) przylgnęło do niego właśnie wtedy.
Zakład przeciwko tłumowi
Prawdziwy przełom nastąpił w 1906 roku. Livermore, mający już wtedy konto w renomowanym domu maklerskim, zaczął sprzedawać akcje kolejowego giganta Union Pacific, choć rynek szedł wówczas w górę, a otoczenie uważało go za szaleńca. Praktykowane przez niego sprzedaż krótka polega na pożyczeniu akcji, natychmiastowej sprzedaży po obecnej cenie i odkupieniu ich później. Jeśli kurs spadnie, różnica trafia do kieszeni inwestora. Jeśli jednak kurs rośnie, straty teoretycznie nie mają górnej granicy. Livermore poszedł na tę grę z zadłużeniem przekraczającym 400 tysięcy dolarów, wiedząc, że pomyłka oznaczałaby dla niego koniec kariery.
Zwrot wydarzeń przyszedł wraz z wieściami o niszczycielskim trzęsieniu ziemi w San Francisco, które uderzyło w wyceny wielu spółek, w tym kolejowych. Ceny zaczęły spadać, a napięcie w systemie finansowym narastało przez kolejne miesiące, aż w 1907 roku przerodziło się w otwartą panikę bankową. Livermore konsekwentnie zwiększał swoje krótkie pozycje. 24 października tego roku zamknął dzień z zyskiem miliona dolarów.
Szkodliwe zagrywki?
Dalsza część historii pokazuje, że Livermore był nie tylko hazardzistą, ale i potrafił ocenić skalę ryzyka systemowego. Notowania spadały tak gwałtownie, że wśród inwestorów pojawiły się obawy o przetrwanie samej giełdy. Za kulisami działał wówczas J. P. Morgan, który starał się powstrzymać krach, koordynując akcję ratunkową wielkich banków. Do Livermore’a dotarł przekaz od osoby związanej z Morganem: zagrywki Jesse’a szkodziły rynkowi.
Livermore, który dotąd ufał wyłącznie własnemu instynktowi, tym razem ustąpił. Zamknął krótkie pozycje, a gdy sytuacja zaczęła się stabilizować, zaczął odkupować akcje. Po zakończeniu paniki dysponował gotówką rzędu trzech milionów dolarów. W późniejszych latach miał wspominać ten epizod jako jeden z najważniejszych momentów swojego życia – wtedy amerykańskie rekiny finansjery zaczęły się z nim liczyć.
Zmienne szczęście
Sukces z 1907 roku okazał się początkiem sinusoidy, która towarzyszyła Livermore’owi do końca życia. Wkrótce stracił znaczną część zysków na próbie zdominowania rynku bawełny. W 1915 roku ogłosił bankructwo z długami przekraczającymi milion dolarów, po czym – po serii udanych transakcji na towarach, w tym na pszenicy – ponownie odbudował fortunę. Prasa lat 20. opisywała go jako człowieka żyjącego z rozmachem, może nawet ponad stan: miał rezydencje, drogie samochody i okazały jacht.
Jego największy triumf przyszedł w 1929 roku. Gdy nadszedł krach, Livermore (według różnych szacunków) zarobił około 100 milionów dolarów, czyli sumę odpowiadającą dziś kilku miliardom. Prasa ochrzciła go „Wielkim Niedźwiedziem z Wall Street”, a w oczach wielu zrujnowanych inwestorów stał się złoczyńcą Otrzymywał podobno groźby śmierci, choć sam uważał oskarżenia o wywołanie krachu za absurdalne.
Dolary i kobiety
Livermore był trzykrotnie żonaty i miał dwoje dzieci. Swoją pierwszą żonę, Nettie Jordan z Indianapolis, poślubił w wieku 23 lat w październiku 1900 roku. Poznali się zaledwie kilka tygodni przed ślubem. Niecały rok później zbankrutował po kilku nieudanych transakcjach. Poprosił Nettie o zastawienie pokaźnej kolekcji biżuterii, którą jej kupił, ale odmówiła, co trwale zniszczyło ich związek.
Mając słabość do tancerek, w 1918 roku poślubił Dorotheę Wendt z grupy Ziegfeld Follies. Mieli dwóch synów. Jesse kupił drogi dom w Great Neck i pozwolił żonie wydawać na jego wyposażenie tyle, ile chciała. Jej zaglądanie do kieliszka, jego ciągoty do innych tancerek i szastanie pieniędzmi przez oboje doprowadziło do kryzysu. 16 września 1932 roku sfinalizowano rozwód. Dorothea zachowała opiekę nad synami i otrzymała odszkodowanie w wysokości 10 milionów dolarów. Sprzedała za 222000 milionów dom w Great Neck, na który Livermore wydał 3,5 miliona dolarów. Dom został następnie zburzony, co Livermore’a wpędziło w depresję.
W 1933 roku ożenił się z Metz Noble, pochodzącą z wpływowej rodziny z Omaha, która dorobiła się fortuny w Metz Brewery Company. Livermore był piątym mężem Metz, a co najmniej dwóch poprzednich popełniło samobójstwo, w tym Warren Noble, który powiesił się po krachu na Wall Street w 1929 roku.
Upadek
Do 1934 roku Livermore był ponownie bankrutem i został zawieszony w prawach członka Chicago Board of Trade. Dokładny los jego wielomilionowej fortuny do dziś pozostaje niejasny. Nie zachowały się dokumenty, które wyjaśniałyby, gdzie i jak te pieniądze się rozpłynęły. Biografowie wskazują na splot czynników: rozpad drugiego małżeństwa, rodzinne tragedie, w tym postrzelenie jego syna przez byłą żonę, narastającą depresję oraz nowe regulacje nałożone na rynek przez Komisję Papierów Wartościowych (SEC), do których Livermore nigdy w pełni się nie dostosował, bo ograniczały metody, jakimi dotąd zarabiał.
W 1940 roku wydał książkę opisującą swoje zasady inwestowania. Kilka miesięcy później, 28 listopada 1940 roku, w wieku 63 lat, odbierał sobie życie w nowojorskim hotelu Sherry-Netherland. W pozostawionym liście do żony pisał o zmęczeniu ciągłą walką. Likwidatorzy wycenili jego pozostały majątek na ponad 5 milionów dolarów, co dziś odpowiadałoby około 86 milionom.
Historia Livermore’a pokazuje, jak cienka bywa granica między geniuszem inwestycyjnym a zgubną pewnością siebie. Potrafił zarabiać kwoty, o jakich większość ludzi mogła tylko marzyć, ale sam często łamał zasady, które sam głosił. Książka „Reminiscences of a Stock Operator” autorstwa Edwina Lefèvre’a, uznawana za literacki portret Livermore’a i do dziś czytana przez inwestorów, podtrzymuje mit. Nie brakuje głosów, że legenda „Wielkiego Niedźwiedzia” jest po części wytworem prasy i późniejszych opowieści, a prawdziwa skala jego zysków i strat bywa trudna do zweryfikowania.
Źródła
- https://wielkahistoria.pl/jeden-z-najwiekszych-spekulantow-na-wall-street-przelomu-xix-i-xx-wieku-tak-zarobil-pierwszy-milion-dolarow/
- https://time.com/archive/6764404/business-boy-plunger/