Logo serwisu: Kroniki Dziejów
Menu
  • Historia Polski
    • Średniowiecze
    • Pierwsi Piastowie
    • Rozbicie dzielnicowe
    • Po zjednoczeniu
    • Nowożytność
    • XVI wiek
    • XVII wiek
    • XVIII wiek
    • Polska pod zaborami
    • Współczesność
    • Polska 1918-1945
    • Okres PRL
    • Po 1989 roku
    • Historia powszechna
      • Starożytność
      • Grecja
      • Rzym
      • Egipt i Mezopotamia
      • Pozostałe
      • Średniowiecze
      • Wczesne średniowiecze (do VIII wieku)
      • Pełne średniowiecze (IX-XIII wiek)
      • Późne średniowiecze (XIV-XV wiek)
      • Nowożytność
      • XVI wiek
      • XVII wiek
      • XVIII wiek
      • XIX wiek do 1914
      • Współczesność
      • I wojna światowa
      • XX lecie międzywojenne
      • II wojna światowa
      • Historia najnowsza
      • Zimna wojna
    • Postacie i wydarzenia
      • Postacie w historii powszechnej
      • Władcy i przywódcy
      • Podróżnicy i odkrywcy
      • Kobiety w historii świata
      • Ludzie kultury
      • Inne znane osobistości
      • Polacy
      • Władcy i przywódcy Polski
      • Polscy naukowcy i działacze społeczni
      • Ludzie kultury i inni
      • Kobiety w historii Polski
      • Wydarzenia z historii powszechnej
      • Bitwy i wojny
      • Polityka i traktaty
      • Gospodarka i społeczeństwo
      • Religia w historii świata
      • Wydarzenia z historii Polski
      • Bitwy i wojny
      • Polityka i traktaty
      • Gospodarka i społeczeństwo
    • Ciekawostki historyczne
      • Warto wiedzieć
      • Zabytki i budowle
      • Popularne zestawienia
      • Mało znane wydarzenia
      • Mało znane postacie
      • Wojskowość
      • Broń historyczna
      • Taktyki wojenne
        • Moje konto
        Facebook
        Szukaj
        • Kroniki Dziejów
        • Aktualności
        • Historia powszechna
        • Od niewolnicy do żony sułtana. Kim była Roksolana - jedna z najpotężniejszych kobiet swoich czasów?

        Porwali ją Tatarzy i sprzedali jako niewolnicę. Później rządziła najpotężniejszym mężczyzną świata

        Portret Roksolany
        Fragment portretu Roksolany, fot. prawd. Tycjan Domena publiczna
        Opublikowano: 19.11.2026Autor: Emil KwidzińskiUdostępnij

        Z najdalszych rubieży Królestwa Polskiego została wyrwana i rzucona w sam środek osmańskiego imperium — a od tej chwili bieg wydarzeń zaczął skręcać w nieoczekiwanym kierunku. Opowieść o Hürrem Sultan, znanej jako Roksolana, ma tempo serialu, w którym finał każdego odcinka zostawia pytanie: „Jak to w ogóle możliwe?”. Jeszcze wczoraj była chrześcijańską niewolnicą bez nazwiska i znaczenia, a chwilę później znalazła się najbliżej człowieka, którego decyzje ważyły więcej niż armie — u boku najpotężniejszego władcy XVI wieku. I nie była tylko ozdobą. Z czasem zaczęła sięgać po wpływy zdolne przesuwać granice, zmieniać sojusze i przestawiać pionki na najwyższych szczeblach władzy. Jak jedna z wielu kobiet zamkniętych za murami haremu zdołała przebić się na sam szczyt, zostać oficjalną żoną sułtana, wejść do gry królów i dyplomatów — i jeszcze finansować przedsięwzięcia, o których mówiło całe imperium?

        1. Porwana z Rohatyna: narodziny Hürrem
        2. Miłość Sulejmana do Hürrem zmieniła harem
        3. Listy Hürrem: miłość i polityka
        4. Hürrem i początek „sułtanatu kobiet”
        5. Miłość Sulejmana i Hürrem w listach
        6. Dziedzictwo Hürrem Sultan po śmierci

        Porwana z Rohatyna: narodziny Hürrem

        Na progu XVI wieku w Rohatynie – niewielkim miasteczku położonym wówczas na wschodnich rubieżach Królestwa Polskiego (dziś na terenie Ukrainy) – przyszła na świat dziewczyna, którą dzieje zapamiętają jako Hürrem. Najprawdopodobniej urodziła się jako Aleksandra lub Anastazja Lisowska, w rodzinie prawosławnego duchownego. Jej beztroskie lata dzieciństwa i młodości przeciął nagle jeden z typowych dla epoki napadów Tatarów Krymskich. W czasie takich najazdów porywano młodych ludzi, prowadzono ich w głąb niewoli, a potem sprzedawano na targach w Kaffie – osmańskim sercu handlu niewolnikami.

        Kiedy znalazła się w Konstantynopolu, Aleksandra – jak tysiące innych uprowadzonych dziewcząt – trafiła do pałacowego haremu: miejsca rządzącego się żelaznymi zasadami, bezlitosną rywalizacją i etykietą dopracowaną do najmniejszego gestu. Roksolana, w odróżnieniu od wielu, nie tylko odnalazła się w tej rzeczywistości, ale też nauczyła się wykorzystywać jej reguły na swoją korzyść. W krótkim czasie opanowała turecki, przyswoiła podstawy islamu, ćwiczyła kaligrafię, taniec i muzykę, a także sztukę rozmowy – w pałacu często równie istotną jak uroda. Z czasem otrzymała imię Hürrem, czyli „Radosna”, nadane jej przez samego sułtana. I choć wszystko zaczęło się od przemocy oraz utraty dawnego życia, właśnie ta droga zaprowadziła ją ku wpływom, władzy i trwałemu miejscu w historii.

        Miłość Sulejmana do Hürrem zmieniła harem

        Sulejman Wspaniały, władca imperium, przeszedł do historii nie tylko jako zdobywca i reformator, ale też jako poeta wrażliwy na piękno. Kiedy na jego drodze pojawiła się Hürrem, przestała być jedną z wielu kobiet w haremie — stała się tą jedyną. Dla niej przekroczył granice tego, co dotąd uznawano za nienaruszalne: odsunął inne konkubiny, odsunął na bok dawną faworytę Mahidevran, a gestem, który najbardziej poruszył ówczesne elity, było to, że poślubił Hürrem i uczynił ją swoją prawowitą małżonką. W dziejach osmańskiej dynastii taki krok nie miał wcześniejszego precedensu.

        Miłość sułtana do Hürrem okazała się nie tylko porywcza, lecz przede wszystkim trwała. Doczekali się sześciorga dzieci — w tym Selima, który ostatecznie sięgnął po tron. Wcześniej obowiązywała twarda reguła: konkubina mogła urodzić tylko jednego syna, by ograniczać wpływ matek i zmniejszać ryzyko bratobójczych starć o władzę. Sulejman, pozostając wierny Hürrem, świadomie złamał ten zwyczaj, a tym samym narzucił nowy model relacji w pałacu. Decyzje, które początkowo wywoływały skandal i niedowierzanie, z czasem jedynie umocniły jej pozycję — jako kobiety wpływowej, nietykalnej i coraz trudniejszej do podważenia.

        Listy Hürrem: miłość i polityka

        Pozycja Hürrem na dworze sięgała znacznie dalej niż codzienność w przepysznie zdobionych komnatach. Bystrość umysłu, solidne wykształcenie i instynkt polityczny sprawiły, że stała się jedną z najbliższych powiernic sułtana. Gdy Sulejman wyruszał na wojenne kampanie, Hürrem regularnie słała do niego listy, w których splatała czułe, prywatne wyznania z konkretnymi doniesieniami z serca imperium: o szeptach i plotkach krążących po pałacu, nastrojach wśród mieszkańców oraz zakulisowych ruchach dyplomacji.

        Do dziś zachowało się kilka jej listów — przepełnionych tęsknotą, a jednocześnie sprytem i wyczuciem granic, których nie wolno było przekroczyć. Potrafiła w jednym piśmie prosić sułtana o szybszy powrót, a równocześnie subtelnie ostrzegać przed ryzykiem niepokojów i narastającym napięciem społecznym. Prowadziła też własną korespondencję międzynarodową, m.in. z królem Zygmuntem II Augustem, co w świecie rządzonym niemal wyłącznie przez mężczyzn należało do wyjątków. Niejednokrotnie dołączała do listów drobne podarunki — ozdobne tkaniny haftowane własną ręką.

        Roksolana i sułtan
        Roksolana i sułtan, fot. Anton Hickel Domena publiczna

        Hürrem i początek „sułtanatu kobiet”

        Po śmierci Hafsy Sultan – matki Sulejmana – Hürrem faktycznie przejęła kontrolę nad haremem, stając się jego realną „zarządczynią”. W praktyce oznaczało to stały kontakt z najważniejszymi osobami na dworze, możliwość wpływania na polityczne rozstrzygnięcia i przestrzeń do prowadzenia własnej, cierpliwie realizowanej strategii pałacowej. Co więcej, jako pierwsza kobieta w dziejach Imperium Osmańskiego pozostała u boku sułtana aż do końca jego życia – nie odesłano jej, zgodnie z dawnym obyczajem, do prowincji wraz z synem.

        Wprowadziła się do głównego pałacu Topkapı, łamiąc tym samym stary dekret Mehmeda II, który zabraniał kobietom przebywać w siedzibie władcy. Od tej chwili właśnie tam – w samym sercu państwa – koncentrowały się najważniejsze decyzje, napięcia i intrygi imperium. To Hürrem przetarła szlak epoce określanej mianem „sułtanatu kobiet” – okresowi, w którym matki, żony i córki sułtanów zaczęły realnie współtworzyć zarówno politykę wewnętrzną, jak i zagraniczną państwa.

        Miłość Sulejmana i Hürrem w listach

        Choć dynastie i imperia najczęściej buduje się na chłodnej strategii, a nie na odruchach serca, opowieść o Sulejmanie i Hürrem nie mieści się w tym porządku. Ich relacja – na przekór realiom epoki, pałacowym regułom i bezwzględnej logice polityki – wyrastała z prawdziwego, intensywnego uczucia. W listach Hürrem aż kipi od namiętności i bolesnej tęsknoty, ale przebija z nich także pewność, że to, co ich łączy, przetrwa każdą próbę. W jednym z nich pisała: „Tęsknię bardziej niż Majnun, którego serce płonie ogniem rozłąki”.

        Sulejman odpowiadał jej z podobną siłą. Jako poeta tworzył pod przydomkiem „Muhibbi” – „Kochający”. W jego wersach Hürrem nie była tylko ukochaną kobietą, lecz całym światem, osią, wokół której obracało się jego życie: „Moja wiosna, moje słońce”. Właśnie dlatego ich związek był czymś o wiele większym niż pałacowa gra pozorów.

        Dziedzictwo Hürrem Sultan po śmierci

        Hürrem Sultan zmarła w 1558 roku, po ponad trzech dekadach u boku Sulejmana. Została pochowana w osobnym mauzoleum wzniesionym przy meczecie Süleymaniye – jednej z najokazalszych i najważniejszych świątyń w historii imperium. Osiem lat później spoczął tam także Sulejman, tuż obok niej. Ich groby, dostępne do dziś dla odwiedzających, dla wielu pozostają symbolicznym świadectwem więzi, która przetrwała nie tylko ich życie, lecz także późniejszy kres Imperium Osmańskiego.

        Pozostawiła po sobie nie tylko potomstwo, ale i wyraźny ślad w architekturze, polityce oraz kulturze. Jej imię noszą kompleks meczetowy, łaźnie publiczne i liczne fundacje charytatywne, które miały realny wpływ na codzienne życie mieszkańców. To właśnie ona jako jedna z pierwszych kobiet w Imperium Osmańskim tak jawnie i skutecznie weszła do świata polityki, dyplomacji i spraw społecznych. Jej dziedzictwa nie da się sprowadzić do romantycznej opowieści – to historia determinacji, przenikliwości i odwagi w rzeczywistości, która rzadko zostawiała kobietom miejsce na samodzielne działanie.

        Źródła:

        • Łątka J.S., Sulejman II Wspaniały, Warszawa 2004.
        • Pajewski J., Buńczuk i koncerz. Z dziejów wojen polsko-tureckich, Warszawa 1978.
        • Peirce L., Empress of the East: How a European Slave Girl Became Queen of the Ottoman Empire, Nowy Jork 2017.
        • https://www.academia.edu/4119026/Roxolana_The_Greatest_Empresse_of_the_East_
        Czytaj także:
        • Byli potęgą, której obawiali się egipscy faraonowie. Potem ich imperium zniknęło z map
        • Rządziła muzułmańskim państwem w XVII wieku. Jej prawo rozwodowe może dziś zaskakiwać
        • Upychali ich jak towar. Pod pokładem niewolnicy nie mieli nawet miejsca, by się ruszyć
        • Król zmusił żonę, by mieszkała z jego kochanką. Anglia była w szoku
        • Słowianin, czyli niewolnik. Tysiąc lat temu na ziemiach polskich kwitł handel żywym towarem
        • Ten polski szpieg wymyślił... kawę z mlekiem. Wiedeń czci go pomnikami
        • Dzieci, kobiety, księża - Tatarzy brali wszystkich. Prawdziwe historie z jasyru

        Kroniki Dziejów
        • Grupa KB.pl - informacje
        • Kontakt
        • Reklama
        • Załóż konto
        • Logowanie
        • Facebook
        • X.com
        Mapa strony
        • Aktualności
        • Artykuły
        • Tagi
        • Autorzy
        Inne serwisy Grupy KB.pl
        • KB.pl
        • Fajny Ogród
        • Fajny Zwierzak
        • Ania radzi
        • Fajne Gotowanie
        • Spokojnie o ciąży
        Informacje prawne
        • Regulamin
        • Polityka prywatnosci i cookies
        • Regulamin DSA
        • Zaufani partnerzy
        © 2020-2026 Grupa KB.pl. All rights reserved.