Królowa Elżbieta II nazwała rok 1992 najgorszym w swoim życiu. Powodów było aż nadto

24 listopada 1992 roku królowa Elżbieta II stanęła przed gośćmi w londyńskim Guildhall, by uczcić 40 rocznicę wstąpienia na tron. Była przeziębiona, a stan gardła pogarszał dym, którego nawdychała się cztery dni wcześniej. „Rok 1992 nie jest rokiem, który będę wspominać z niezmąconą przyjemnością” – powiedziała. I dodała, cytując „jednego z bardziej współczujących korespondentów”, że był to annus horribilis. Jak na brytyjskie standardy – niemal krzyk rozpaczy, może prośba o współczucie. Co musiało się wydarzyć, by monarchini słynąca z powściągliwości publicznie przyznała, że miała dosyć?
Wiosna, czyli rozstania
Rok zaczął się od rocznicowego sukcesu. Dokument „Elizabeth R” obejrzało w lutym około 30 milionów Brytyjczyków. Na tym dobre wiadomości się skończyły.
Już w styczniu książę Andrzej i Sarah Ferguson oznajmili królowej, że ich małżeństwo właściwie nie istniało. Elżbieta poprosiła, by wstrzymali się z poważnymi decyzjami. Miała słabość do rudowłosej synowej, tak innej od Diany, żony Karola. Cieszyła się, że jej ulubiony syn trafił na Fergie. No i były jeszcze ich dwie małe córki – Beatrice i Eugenie. Andrzej i Sarah wstrzymali się do marca – wtedy Pałac ogłosił separację.
W kwietniu uprawomocnił się rozwód księżniczki Anny z kapitanem Markiem Phillipsem. Tym samym z czwórki królewskich dzieci troje miało małżeństwa w rozsypce. Czwarty, Edward, był kawalerem, co w 1992 roku można było uznać za przejaw rozsądku.
Lato, czyli gazety
W czerwcu ukazała się książka Andrew Mortona „Diana: Her True Story”, drukowana w odcinkach przez „Sunday Times”. Bulimia, próby samobójcze, Camilla Parker Bowles – wszystko, o czym na dworze mówiło się szeptem, trafiło do kiosków. Szybko wyszło na jaw, że Diana współpracowała z autorem. Królowa i książę Filip zwołali w Windsorze kryzysowe spotkanie z Walesami – jak wtedy mówiono o Karolu i Dianie, czyli księciu i księżnej Walii. Pogadanka niczego nie rozwiązała.
Sierpień rodzina spędzała tradycyjnie w szkockim Balmoral. Przy śniadaniu czytano między innymi „Daily Mirror”, a tam pewnego pięknego dnia zamieszczono zdjęcia Sary Ferguson opalającej się topless w towarzystwie doradcy finansowego Johna Bryana, który ssał duży palec jej stopy. Sarah wspominała później w autobiografii, że owsianka stygnęła, a wszyscy wpatrywali się w gazety.
Kilka dni później „The Sun” opublikował zapis podsłuchanej rozmowy telefonicznej Diany z przyjacielem, Jamesem Gilbeyem, który zwracał się do niej czule „Squidgy” – infantylnie i pieszczotliwie. Afera przeszła do historii jako Squidgygate. Gazeta uruchomiła nawet specjalną linię telefoniczną, pod którą można było odsłuchać nagranie.

Jesień, czyli ogień
W październiku, podczas wizyty państwowej w Dreźnie, w stronę królowej poleciały jajka. Okazało się, że to była tylko rozgrzewka.
20 listopada, w 45 rocznicę ślubu Elżbiety i Filipa, w zamku Windsor wybuchł pożar. Zaczęło się od lampy robotnika, która zapaliła zasłonę w prywatnej kaplicy. Ogień strawił lub uszkodził ponad sto pomieszczeń. Królowa, w płaszczu przeciwdeszczowym i chustce na głowie, patrzyła, jak płonął jej ukochany dom. To zdjęcie obiegło świat.
Współczucie trwało krótko. Zamek nie był ubezpieczony, a rząd ogłosił, że za odbudowę zapłacą podatnicy. Brytyjczycy, świeżo po recesji, zapytali wówczas uprzejmie, ale stanowczo: dlaczego my, skoro królowa nie płaci podatku dochodowego? Pałac szybko zmienił front. Kilka dni po przemówieniu w Guildhall ogłoszono, że Elżbieta zacznie płacić podatki. Wiosną 1993 roku dodano, że na odbudowę zarobią sale Pałacu Buckingham – w sierpniu po raz pierwszy wpuszczono tam zwiedzających, po 8 funtów od osoby.
Grudzień, czyli finał
9 grudnia premier John Major poinformował Izbę Gmin o rozstaniu księcia i księżnej Walii. Zapewnił przy tym, że nie wpłynie to na pozycję Diany jako przyszłej królowej, co wówczas brzmiało zaskakująco, a dziś brzmi wręcz egzotycznie. Trzy dni później księżniczka Anna wyszła ponownie za mąż – za komandora Timothy’ego Laurence’a. Ceremonia odbyła się w małym kościele Crathie w Szkocji, w obecności około trzydziestu gości. Była to bodaj jedyna rodzinna wiadomość tego roku, przy której nikt w Pałacu nie musiał sięgać po sól trzeźwiącą. Nawiasem mówiąc, małżeństwo Anny i Tima okazało się nadzwyczaj udane.
Stresów Elżbiety II ciąg dalszy: „The Sun” opublikował treść królewskiego orędzia bożonarodzeniowego, zanim królowa zdążyła je wygłosić. Pałac pozwał gazetę za naruszenie praw autorskich – skończyło się na ugodzie pozasądowej. Odszkodowanie trafiło na cele charytatywne.
Autorem określenia „annus horribilis” okazał się sir Edward Ford, były asystent prywatnego sekretarza królowej, który sparafrazował w liście łacińskie „annus mirabilis” – „rok cudów”. Elżbieta II panowała jeszcze trzydzieści lat. Przeżyła rozwód Karola, śmierć Diany i wiele innych kryzysów. Ale żaden rok nie dorobił się własnej łacińskiej nazwy. Może dlatego, że po 1992 roku niewiele było w stanie ją zaskoczyć.
Źródła
- https://www.royal.uk/annus-horribilis-speech
- https://www.historyextra.com/period/20th-century/annus-horribilis-what-happened-meaning-queens-horrible-year-the-crown/