40 tys. ludzi przyszło zobaczyć zderzenie dwóch prawdziwych pociągów. Nikt nie przewidział, co stanie się sekundę później
To miał być tylko chwyt marketingowy, który miał przekonać podróżujących, że kolej jest w pełni bezpieczna. Kolej w Teksasie zorganizowała festyn, by przyciągnąć nowych klientów. Najważniejszym punktem spotkania miało być… zderzenie dwóch rozpędzonych lokomotyw. Pomysł przyciągnął dziesiątki tysięcy ludzi, a dla widzów przygotowano nawet trybuny, restauracje, przekąski i multum atrakcji. Problemem było tylko to, że zderzenie lokomotyw było prawdziwe. I miało prawdziwe skutki.
- Zbudowali miasto tylko po to, żeby zderzyć dwa pociągi
- Zderzenie dwóch lokomotyw na oczach tłumu
- Kotły eksplodowały, a metal poleciał w tłum
- Konsekwencje dla kolei
Zbudowali miasto tylko po to, żeby zderzyć dwa pociągi
Pomysł narodził się w głowie Williama George'a Crusha, agenta pasażerskiego Missouri-Kansas-Texas Railroad, znanej jako Katy. Zaproponował przełożonym organizację niezwykłego wydarzenia: dwie niepotrzebne już lokomotywy miały zostać rozpędzone po jednym torze i zderzyć się ze sobą na oczach publiczności.
Wydawało się to świetnym sposobem na zwrócenie uwagi na kolej. Firma nie musiała zarabiać bezpośrednio na samym widowisku. Zyskiem miały być przede wszystkim bilety na pociągi dowożące ludzi na miejsce. Kierownictwo zaakceptowało pomysł.
Przygotowania trwały miesiącami. Informacje o planowanym „Monster Crash” pojawiały się w gazetach, a dwie lokomotywy przeznaczone do widowiska pokazywano w kolejnych miejscowościach. Jedną pomalowano na zielono, drugą na czerwono.
Crush wybrał miejsce około 15 mil na północ od Waco. Nie było tam jednak żadnego miasta, dlatego organizatorzy stworzyli tymczasową osadę nazwaną Crush. Wybudowano około czterech mil torów, trybuny, punkty telegraficzne i stanowiska dla reporterów. Przygotowano również ogromny namiot Ringling Brothers, w którym działała restauracja, oraz stoiska z jedzeniem i napojami.
Zderzenie dwóch lokomotyw na oczach tłumu
Organizatorzy liczyli na około 20 tysięcy widzów. Ostateczna frekwencja znacznie przekroczyła te oczekiwania. Według części źródeł na miejsce przybyło ponad 40 tysięcy osób, choć inne szacunki są niższe.
15 września 1896 roku do Crush zaczęły docierać specjalne pociągi. Łącznie przyjechały 33 pociągi wycieczkowe. Bilet w obie strony z dowolnego miejsca w Teksasie kosztował dwa dolary. Zainteresowanie było tak duże, że część pasażerów podróżowała na dachach wagonów. Na miejscu ludzie urządzali pikniki i czekali na główną atrakcję. Około godziny 17 na przeciwległych końcach toru ustawiono dwie lokomotywy, oznaczone numerami 999 i 1001.
William Crush pojawił się na miejscu na białym koniu i dał sygnał do rozpoczęcia widowiska. Lokomotywy ruszyły naprzeciwko siebie. Maszyny przyspieszały, a publiczność czekała na moment zderzenia.
Nikt nie wiedział jeszcze, że za kilka sekund zabawa zamieni się w katastrofę.
Kotły eksplodowały, a metal poleciał w tłum
W momencie zderzenia lokomotywy uniosły się i zaczęły rozpadać. Doszło też do eksplozji kotłów. Para, dym i fragmenty metalu zostały wyrzucone wysoko w powietrze. Odłamki poleciały w stronę tłumu, raniąc i zabijając widzów. Ludzie zaczęli uciekać w panice, tratując się i gubiąc bliskich. Powstał ogromy chaos.
Źródła różnią się w szczegółach dotyczących liczby ofiar. Według Texas State Historical Association trzy osoby zginęły, a co najmniej sześć zostało poważnie rannych. Inne opracowania podają dwie ofiary śmiertelne.
Jednym z poszkodowanych był fotograf Jarvis Deane z Waco, który przyjechał dokumentować niezwykłe wydarzenie i dzięki któremu mamy zdjęcia z momentu tragedii. Został trafiony odłamkami i stracił oko.
Konsekwencje dla kolei
Tragedia nie oznaczała końca kariery Williama George'a Crusha. Bezpośrednio po wydarzeniu został zwolniony przez Missouri-Kansas-Texas Railroad, ale już następnego dnia przywrócono go do pracy. Z koleją pozostał związany aż do emerytury. Przedsiębiorstwo musiało również zmierzyć się z roszczeniami poszkodowanych. Wypłacano odszkodowania, a część rannych otrzymała dożywotnie przepustki na przejazdy koleją.
Dziś miejsce, w którym znajdowało się Crush, przypomina o granicach XIX-wiecznej wiary w technikę. Kolej była symbolem nowoczesności, szybkości i potęgi przemysłu. Pomysłodawcy wierzyli, że kotły nie wybuchną, co miało być dowodem, że podróżowanie jest po prostu w stu procentach bezpieczne.
Źródła:
- https://www.tshaonline.org/handbook/entries/crash-at-crush
- https://mclennanhistory.org/crash-at-crush-ceremony
- https://www.smartage.pl/texas-crush-widowiskowe-zderzenie-pociagow/