Zobaczył przyszłą żonę i chciał odwołać ślub. Było już za późno, więc obwieścił ją... królewską siostrą
Miała być politycznym ratunkiem dla Anglii i kolejną wielką miłością Henryka VIII. Zanim jednak Anna Kliwijska stanęła na angielskiej ziemi, król zdążył wyobrazić sobie idealną żonę. Rzeczywistość okazała się zupełnie inna. Ich małżeństwo przetrwało zaledwie pół roku, ale zakończyło się w sposób bezprecedensowy. Zamiast śmiertelnej wrogości, egzekucji czy wygnania pojawiła się przyjaźń, luksusowe posiadłości i niezwykły tytuł „królewskiej siostry”.
- Polityczna panna młoda i niezwykła propozycja
- Sylwestrowa niespodzianka, która zakończyła się katastrofą
- Ślub bez miłości i noc pełna rozczarowań
- Najbardziej roztropna z żon
- Z żony stała się siostrą
Polityczna panna młoda i niezwykła propozycja
Pod koniec lat trzydziestych XVI wieku sytuacja Anglii stawała się coraz bardziej niepewna. Dotychczasowy układ sił w Europie ulegał zmianom, a Henryk VIII obawiał się politycznej izolacji. Dlatego coraz większego znaczenia nabierał sojusz z niemieckimi książętami protestanckimi. W tym kontekście pojawiła się kandydatura Anny Kliwijskiej.
Nie była uznawana za wielką piękność. Mimo to jej pozycja polityczna czyniła ją niezwykle atrakcyjną partią. Jej rodzina należała do wpływowych protestanckich rodów, a małżeństwo mogło zapewnić Anglii cennych sojuszników.
W 1539 roku do Kliwii przybył angielski wysłannik, który miał ocenić zarówno charakter, jak i wygląd przyszłej królowej. Na miejscowym dworze nie szczędzono komplementów. Twierdzono wręcz, że Anna przewyższa urodą inne europejskie księżniczki. Henryk VIII nie zamierzał jednak polegać wyłącznie na opiniach. Zażądał portretu.
Właśnie wtedy doszło do jednej z najbardziej osobliwych scen w historii dyplomacji. Kliwijski wicekanclerz, nie mogąc dostarczyć odpowiedniego wizerunku, miał zapytać angielskich posłów, czy nie chcieliby zobaczyć księżniczki nagiej. Ostatecznie do tego nie doszło, a zadanie wykonania portretu powierzono słynnemu Hansowi Holbeinowi, który podobno dość wiernie oddał wygląd Anny i nie upiększał jej za bardzo. Obraz spełnił swoje zadanie. Henryk był zadowolony z tego, co zobaczył, i zgodził się na małżeństwo.
Sylwestrowa niespodzianka, która zakończyła się katastrofą
Podpisanie traktatu małżeńskiego nastąpiło jesienią 1539 roku, lecz zła pogoda opóźniła podróż Anny do Anglii. Dopiero pod koniec grudnia stanęła na angielskiej ziemi. Król był podekscytowany. Postanowił odegrać scenę rodem z romansów rycerskich. Przebrany i nierozpoznany chciał zaskoczyć narzeczoną, licząc, że ta natychmiast rozpozna swojego przyszłego męża i okaże mu zachwyt.
31 grudnia 1539 roku Anna przebywała w zamku Rochester. Gdy obserwowała przez okno popularne wówczas widowisko polegające na szczuciu psów na byka, do jej komnaty weszła grupa zamaskowanych mężczyzn. Jeden z nich pocałował ją i wręczył podarunek.
Księżniczka nie miała pojęcia, kim jest nieznajomy. Zachowała się więc chłodno i uprzejmie. Podziękowała za prezent, ale nie poświęciła przybyszowi większej uwagi. Ku jej zdziwieniu mężczyzna wyszedł, a po chwili wrócił ubrany w królewskie szaty. Dopiero wtedy zorientowała się, że przed chwilą zignorowała samego Henryka VIII. Dla monarchy był to policzek dla ambicji. Przywykł do uwielbienia i nie potrafił znieść faktu, że nie został rozpoznany. Po spotkaniu miał powiedzieć krótko: „Nie podoba mi się”.
Faktycznie, Anna nie była olśniewającą pięknością. Miała ślady po ospie, wydawała się starsza niż wskazywał jej wiek i nie przypominała bohaterki romansów, które król tak lubił. Jednak równie ważne było urażone królewskie ego.
Ślub bez miłości i noc pełna rozczarowań
Mimo wątpliwości Henryk nie mógł już łatwo wycofać się z umowy. Zerwanie zaręczyn groziło kryzysem dyplomatycznym i utratą ważnych sojuszników. Ostatecznie ślub odbył się 6 stycznia 1540 roku. Podczas ceremonii król zachowywał się wzorowo. Publicznie okazywał żonie szacunek i składał uroczyste przysięgi. Problem pojawił się jednak niemal natychmiast po zakończeniu uroczystości.
Henryk nie ukrywał, że nie czuje pociągu do małżonki. Szybko zaczął rozpowszechniać opowieści podważające jej atrakcyjność. Twierdził, że jej ciało świadczy o wcześniejszych doświadczeniach seksualnych, choć wszystko wskazuje na to, że Anna była dziewicą i miała bardzo ograniczoną wiedzę na temat życia małżeńskiego.
Paradoksalnie to właśnie król znajdował się wtedy w znacznie gorszym stanie zdrowia. Cierpiał na przewlekłe problemy z nogą, a otwarta rana wydzielała nieprzyjemny zapach. Mimo to winą za nieudane pożycie obarczał wyłącznie żonę.
Najbardziej roztropna z żon
Przez kilka miesięcy para utrzymywała jednak pozory zgodnego związku. Anna zdobyła sympatię mieszkańców Londynu, a wielu poddanych zaczęło postrzegać ją jako łagodną i godną królową. Tymczasem sytuacja polityczna uległa zmianie. Zagrożenie, które uzasadniało małżeństwo, osłabło, a Henryk zainteresował się młodą dwórką Katarzyną Howard.
Los Anny był przesądzony. Latem 1540 roku Anna została odsunięta od dworu, a następnie poinformowana o planowanym śledztwie dotyczącym legalności małżeństwa. Argumenty przedstawiane przez królewskich prawników były niezwykle wygodne dla monarchy. Wskazywano między innymi na wcześniejsze zaręczyny Anny z księciem Lotaryngii oraz rzekomy brak pełnego skonsumowania związku.
9 lipca 1540 roku małżeństwo oficjalnie uznano za nieważne.
Początkowo Anna była załamana. Szybko jednak zrozumiała, że współpraca z królem przyniesie jej znacznie więcej korzyści niż opór. Przyjęła warunki rozwodu i zgodziła się na niezwykły układ. Była bardzo inteligentną kobietą i wiedziała, jak kończyły jej poprzedniczki. Postanowiła się nie sprzeciwiać.
Z żony stała się siostrą
Henryk ogłosił ją swoją „ukochaną siostrą”. W zamian otrzymała wysoką pensję, okazałe rezydencje oraz wyjątkową pozycję na dworze. W hierarchii ustępowała jedynie aktualnej królowej i dzieciom monarchy. Było to rozwiązanie bez precedensu.
Co więcej, po rozwodzie relacje między dawnymi małżonkami wyraźnie się poprawiły. Anna regularnie odwiedzała dwór, spotykała kolejne żony Henryka i uczestniczyła w uroczystościach rodzinnych. Pojawiały się nawet plotki, że król rozważa ponowne poślubienie swojej czwartej żony.
Nigdy do tego nie doszło. Henryk ożenił się jeszcze dwa razy, a Anna pozostała niezależną i zamożną kobietą. Po śmierci monarchy próbowała nawet uzyskać status królowej-wdowy, lecz jej starania zostały odrzucone.
Resztę życia spędziła w spokoju i dobrobycie. Zmarła w 1557 roku. W przeciwieństwie do wielu innych żon Henryka VIII uniknęła tragicznego losu. Nie została stracona, uwięziona ani wygnana. Co więcej, jako jedyna spośród wszystkich małżonek króla została pochowana w słynnym Opactwie Westminsterskim.