W wieku 18 lat dopuściła się potwornej zbrodni. 31 lat później przeżyła własną egzekucję
Nashville, Tennessee, środa 30 września 2026 roku, wieczór. Przed więzieniem Riverbend czekają dziennikarze. Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych właśnie uchylił wstrzymanie egzekucji, które wydał sąd apelacyjny. O 19:26 w pomieszczeniu dla świadków rozsuwają się kurtyny. Pięćdziesięcioletnia kobieta leży przypięta do noszy, wygłasza ostatnie oświadczenie, a zespół egzekucyjny zaczyna podawać pentobarbital. Stan Tennessee ma stracić pierwszą kobietę od około dwustu lat. O 20:53 świadkom każą wyjść. Kobieta wciąż oddycha. Za chwilę będzie mówić o niej cały świat – w kontekście kary śmierci i w kontekście zbrodni, jaką ta kobieta popełniła, będąc jeszcze nastolatką.
- Trudne początki
- Job Corps
- 12 stycznia 1995
- Aresztowanie i proces
- Korytarz śmierci
- Wrzesień 2026
- Po egzekucji
Trudne początki
Christa Gail Pike urodziła się 10 marca 1976 roku w Beckley w Zachodniej Wirginii, jako córka Carissy Hansen i Emila Glenna Pike’a. Była wcześniakiem. Miała starszą przyrodnią siostrę. Jej rodzice byli małżeństwem dwa lata, rozwiedli się po tym, jak ojciec odkrył zdradę matki, a potem znów byli razem, po próbie samobójczej Carissy. Oboje pili, on stosował przemoc. Ciotka Christy opisywała skrajne zaniedbanie: niemowlę chodziło po podłogach zanieczyszczonych psimi odchodami, głodne i brudne.
Ojciec Christy twierdził, że jej matka piła alkohol w ciąży. Carissa temu zaprzeczała. Wersję o alkoholu przyjął w 2001 roku neurolog obrony.
Według wniosku o ułaskawienie z 2026 roku i opracowań organizacji przeciwnych karze śmierci, Pike od niemowlęctwa (a ściślej mówiąc od 14 miesiąca życia) miała ataki padaczkowe. Nie wiadomo, czy przyjmowała jakieś leki, choć wydaje się oczywiste, że jej matka – pracująca jako pielęgniarka – mogła jej coś podawać.
Według informacji przedstawionych w tym samym wniosku, Christa od wczesnego dzieciństwa padała ofiarą nadużyć seksualnych. Po raz pierwszy została wykorzystana przez chłopaka babci. Bolesna ironia losu polegała na tym, że babcia była jedyną osobą, która interesowała się Christą i dawała jej namiastkę normalności. Gdy dowiedziała się o molestowaniu, uwierzyła wnuczce i rozstała się z mężczyzną.
W wieku jedenastu lat zgwałcił Christę mężczyzna mieszkający w przyczepie, niedaleko jej domu. Matka jej nie uwierzyła. Po śmierci babci w 1988 roku dwunastoletnia Christa próbowała popełnić samobójstwo. Jako siedemnastolatka została zgwałcona przez nieznajomego, którego nigdy nie zidentyfikowano. Psycholog badająca ją w 2023 roku opisała „ubóstwo, ekstremalne i przewlekłe wykorzystywanie seksualne, fizyczne i emocjonalne oraz zaniedbanie”. Wskazała dziewięć z dziesięciu niekorzystnych przeżyć z dzieciństwa wymienianych w skali ACE (Adverse Childhood Experiences, czyli niekorzystne doświadczenia z dzieciństwa). Skalę opracowano na podstawie badania amerykańskich Centers for Disease Control and Prevention i towarzystwa ubezpieczeniowego Kaiser Permanente z lat 90., w którym wzięło udział ponad 17 tysięcy dorosłych. Dziesięć kryteriów obejmuje przemoc fizyczną, emocjonalną i seksualną, zaniedbanie fizyczne i emocjonalne oraz problemy w domu: chorobę psychiczną, uzależnienie domownika, rozwód rodziców, uwięzienie członka rodziny i przemoc wobec matki. Każde spełnione kryterium to jeden punkt. Obrona użyła wyniku Christy jako argumentu łagodzącego.
Job Corps
Pike często zmieniała szkoły i uciekała z domu. W dziesiątej klasie spędziła rok w placówce dla nieletnich, gdzie usłyszała o programie Job Corps. To federalny program rządu USA, w którym młodzi ludzie z biednych rodzin, w wieku od 16 do 24 lat, mieszkają w ośrodkach i za darmo uczą się zawodu. Dostrzegając w programie swoją szansę na lepszą przyszłość, Christa zrobiła GED, czyli egzamin, który w USA zastępuje świadectwo ukończenia szkoły średniej i planowała zostać pielęgniarką (lub asystentką pielęgniarek).
Pod koniec 1994 roku trafiła do ośrodka Job Corps w Knoxville. Była rozczarowana. Chciała wyrwać się z patologicznego środowiska, a trafiła tam, gdzie uczniowie nosili żyletki, a gangi były powszechne. Szybko się jednak przyzwyczaiła.
Zaczęła spotykać się z siedemnastoletnim Tadarylem Shippem. Shipp był bardzo zainteresowany satanizmem. Bił Christę i zabraniał jej kontaktów z innymi chłopakami. Jak później zeznali, oboje uważali się za wyznawców szatana.
W tym samym ośrodku przebywała Colleen Slemmer. Miała 19 lat, pochodziła z Florydy i w przeciwieństwie do dwójki „wyznawców szatana”, wychowywała się w normalnym, kochającym domu. Od ósmego roku życia pomagała niepełnosprawnym dzieciom. Matka, May Martinez, nazwała ją później „wspaniałą, dającą z siebie osobą”. W Job Corps realizowała program komputerowy. Czy miała romans z Shippem? Wiadomo, że w czasie przerwy świątecznej pozostała w ośrodku w Knoxville. Tadaryl również nie wyjechał, natomiast Christa – wyjechała. Zazdrość Christy Pike miała być głównym motywem zbrodni...
12 stycznia 1995
12 stycznia 1995 roku Pike zwabiła Slemmer obietnicą filmu i marihuany. Dotąd się nie znosiły, ale Colleen najwidoczniej uwierzyła, że Christa chciała wreszcie zakopać topór wojenny. Cztery osoby: Pike, Shipp, Slemmer i osiemnastoletnia Shadolla Peterson, poszły po ciemku w odległe miejsce w pobliżu kampusu Uniwersytetu Tennessee. Peterson stała na czatach.
Pike zaatakowała Slemmer, oskarżając ją o próbę odbicia chłopaka. Według jej późniejszych słów atak trwał to od pół godziny do godziny. Pike miała nóż do kartonu i mały tasak. Shipp zeznał pod przysięgą, że wyciął pentagram na klatce piersiowej Slemmer. Dziewczyna próbowała uciec, ale oprawcy ją dogonili. Pike zabiła ją, uderzając w głowę kawałkiem asfaltu. Zabrała fragment kości czaszki jako trofeum.
Troje sprawców umyło się na stacji benzynowej i wyrzuciło narzędzia oraz dokumenty ofiary. Ciało znaleziono rano 13 stycznia. W ośrodku Pike chwaliła się zbrodnią i pokazywała kawałek kości kolegom. Dziennik wyjść (wprowadzony między innymi dla bezpieczeństwa i z powodu ograniczonego zaufania dla kursantów Job Corps, z których wielu miało kryminalną przeszłość) wykazał, że 12 stycznia wyszły cztery osoby, a wróciły trzy.
Aresztowanie i proces
Podejrzanych zatrzymano w ciągu 36 godzin. Pike zrzekła się praw Mirandy czyli prawa do milczenia i do obecności adwokata podczas przesłuchania. Przyznała się do udziału w zabójstwie, choć mówiła, że chciała tylko nastraszyć Slemmer. Prokurator Bill Crabtree odczytał w sądzie jej list do Shippa, w którym chwaliła się zbrodnią.
Jej obrońcami z urzędu byli dwaj prawnicy bez doświadczenia w sprawach, w których oskarżonym groziła kara śmierci. Według Amnesty International dzień przed fazą ustalania kary porzucili plan wezwania psychologa, który przygotował trzytomową historię życia Pike, a zamiast tego wezwali rodziców i ciotkę.
Pike uznano za winną 22 marca 1996 roku, a 30 marca skazano na śmierć oraz 25 lat za spisek. Po ogłoszeniu wyroku, szlochając, pytała: „Czy mogę przytulić mamę, zanim odejdę?”. Nie pozwolono jej.
Peterson przyznała się do pomagania. Zeznawała przeciwko pozostałym i dostała sześć lat dozoru. Shipp został skazany w styczniu 1997 roku na dożywocie z możliwością warunkowego zwolnienia i dodatkowe 25 lat. Adwokat Shippa napisał, że różnica w wyrokach wynikała z „niewielkiej różnicy wieku, a nie z ról w tej zbrodni”. Warto zaznaczyć, że Tadaryl był niepełnoletni, a Christa przekroczyła już próg pełnoletności.
Korytarz śmierci
24 sierpnia 2001 roku w więzieniu w Nashville Pike – podobno razem ze współwięźniarką Natashą Cornett – zaatakowała Patricię Jones, odbywającą dożywocie. Próbowały ją udusić sznurowadłem. Jones przeżyła.
W latach 2001–2002 Pike, wbrew radom prawników, prosiła o zaprzestanie odwołań i o jak najszybsze wyznaczenie egzekucji. Termin ustalono na 19 sierpnia 2002 roku, ale w lipcu zmieniła zdanie, a 2 sierpnia sąd apelacyjny wstrzymał wykonanie wyroku. W 2011–2012 roku korespondujący z Christą niejaki Donald Kohut przedstawił Pike plan ucieczki i namówił do udziału strażnika Justina Heflina, który zgodził się w zamian za pieniądze i prezenty. Według aktu oskarżenia chodziło o odrysowanie więziennego klucza i dorobienie duplikatu. Plan wykryto, Pike nie postawiono zarzutów. Kohut natomiast dostał siedem lat więzienia, a Heflin współpracował z władzami i uniknął odsiadki, choć stracił pracę.
W 2001 roku neurolog Jonathan Henry Pincus zaczął badać ją jako biegły obrony. Na rozprawie o nowy proces, która zakończyła się w kwietniu 2008 roku w Knox County, zeznał, że płaty czołowe jej mózgu „nie zostały prawidłowo ukształtowane”. To miało odpowiadać między innymi za niezdolność kontrolowania impulsów i odczuwanie empatii. Zdaniem Pincusa uszkodzenie powstało, gdy matka piła w ciąży. Psychiatra William Kenner dodał, że Pike od dawna cierpi na chorobę afektywną dwubiegunową, której nikt nie rozpoznał. Sędzia Mary Beth Leibowitz odmówiła nowego procesu 10 grudnia 2008 roku, bo ława słyszała część tych argumentów, a uszkodzenie mózgu kwestionował wcześniejszy biegły.
Dalej sądy odrzucały kolejne wnioski: 11 marca 2016 roku federalny sędzia Harry Mattice, 22 sierpnia 2019 roku Sąd Apelacyjny Szóstego Okręgu, w październiku 2023 roku sędzia Scott Green. 30 września 2025 roku Sąd Najwyższy Tennessee wyznaczył egzekucję na 30 września 2026 roku.
Wrzesień 2026
Obrońcy złożyli 226-stronicowy wniosek o ułaskawienie. Kelly Gleason mówiła: „Gubernator ma teraz szansę ochronić ofiarę gwałtu na dziecku i na naprawienie błędów dorosłych oraz instytucji”. Ponad sto organizacji walczących z przemocą wobec kobiet napisało, że historia nadużyć „nie usprawiedliwia jej zbrodni, ale wyjaśnia, jak do niej doszło”. Eksperci ONZ wezwali do wstrzymania egzekucji. Gubernator Bill Lee odmówił ułaskawienia pod koniec września.
Sąd Apelacyjny Szóstego Okręgu zatrzymał egzekucję na kilka godzin. Wieczorem Sąd Najwyższy USA, przy trzech głosach przeciw, uchylił wstrzymanie.
W amerykańskich więzieniach egzekucję ogląda się zza szyby. Pomieszczenie dla świadków (dziennikarzy, przedstawicieli stanu, czasem rodziny) ma okno do celi egzekucyjnej, które można zasłonić kurtyną. Zwykle kurtyny rozsuwa się, gdy skazany jest już przypięty do noszy i ma założone wkłucia, więc świadkowie nie widzą przygotowań. Zasuwa się je po stwierdzeniu zgonu. 30 września 2026 roku o 19.26 kurtyny rozsunięto. Podano Pike dwie dawki pentobarbitalu. O 19:46 kurtyny zasunięto, po trzech minutach odsłonięto, o 20:05 zasunięto ponownie. O 20:53 poinformowano świadków, że mają wyjść. Przez cały czas słyszeli oddech i chrapanie Pike. Reporterka WKRN Tori Gessner przekazała jej słowa: „Ręka zaraz mi pęknie. Jedno miejsce bardzo pulsuje”.
Karetka zabrała Christę Pike do szpitala. Obrońcy napisali: „Dziś wieczorem stan Tennessee po raz kolejny nie wykonał legalnej egzekucji”. Wskazali na trudności z dostępem do żył, pękające żyły, przeterminowany pentobarbital i brak awaryjnej opieki medycznej. Departament Więziennictwa oświadczył, że przestrzegał protokołu na każdym kroku. Kilka miesięcy wcześniej, 21 maja, odwołano egzekucję Tony’ego Carruthersa po ponad godzinie prób założenia wkłucia.
Po egzekucji
Tuż przed północą gubernator Lee wstrzymał egzekucje do końca roku i zarządził niezależny przegląd. 3 października rezygnację złożył komisarz więziennictwa Frank Strada, a przegląd powierzono Edowi Stantonowi. 6 października obrońcy Pike ogłosili: „Wbrew wszelkim szansom Christa Pike jest przytomna, mówi i nadal otrzymuje intensywną opiekę”. Według nich jej ramiona były poparzone i pokryte pęcherzami. 7 października sąd w Davidson County nakazał stanowi zachować dowody z egzekucji. Po dziesięciu dniach Christa wróciła do więzienia Debra K. Johnson Rehabilitation Center.
Co dalej? Obrońcy proszą o zamianę wyroku na dożywocie. Doktor Joel Zivot ostrzegał, że minie wiele tygodni lub miesięcy, zanim będzie wiadomo, czy Pike odzyska zdolność, która pozwoliłaby państwu ponownie podjąć próbę wykonania kary śmierci. Michael Russo mówi, że jej wyrok brzmiał „umrzeć, a nie cierpieć próbę egzekucji”, ale nie sądzi, by Sąd Najwyższy zablokował ponowną próbę z powodu zakazu powtórnego karania.
Bliscy ofiary pragną, by to się wreszcie skończyło. Siostrzenica Slemmer, Seeley, urodzona w 2003 roku, nigdy jej nie poznała. Przed egzekucją mówiła: „Pozwolić komuś, kto zrobił mojej ciotce to, co zrobiła Christa, żyć 31 lat dłużej niż ona, to łamie serce”. May Martinez powiedziała w jednym z wywiadów: „Zabijcie ją albo dajcie jej dożywocie i oddajcie mi resztę Colleen”. Ma czaszkę córki. Brakuje kawałka, który zabrała Pike.
Źródła
- https://www.youtube.com/watch?v=xtMNJorARRs
- https://files.deathpenaltyinfo.org/documents/christa-pike-clemency-petition.pdf
- https://www.bbc.com/news/videos/ck1exz7pn20wo