Był najbogatszym człowiekiem PRL. W wieku 70 lat trafił za kratki na polecenie władz
Ignacy Zenon Soszyński zapisał się w historii jako najbogatszy człowiek PRL-u — w kraju, w którym sam pomysł prywatnej fortuny brzmiał jak bajka. Kiedy sklepy straszyły pustymi półkami, a kolejki ciągnęły się bez końca, on po cichu, konsekwentnie, krok po kroku budował coś, co w tamtych realiach nie miało prawa powstać: własne finansowe imperium. Skąd wziął pieniądze, jak ominął system i dlaczego nikt nie zdołał go zatrzymać?
- Jak „prywaciarz” stał się wrogiem władzy
- Jak Soszyński zbił fortunę na perfumach
- Jak Soszyński zbudował perfumowe imperium
- Jak PRL ukarał milionera Soszyńskiego
Jak „prywaciarz” stał się wrogiem władzy
Fortuny nie zawdzięczał politycznym znajomościom ani układom. Zbudował ją dzięki pomysłowości, uporowi i konsekwencji, której trudno było mu odmówić. Dla wielu był wzorcowym „prywaciarzem” — kimś, na kogo państwo patrzyło z nieufnością i niechęcią. A im szybciej rozwijał swój interes, tym mocniej wyrastał w oczach systemu na kłopotliwego przeciwnika.
Soszyński urodził się 9 listopada 1914 roku w Binkowie pod Poznaniem. Już w czasach II Rzeczypospolitej wciągnęły go perfumy i chemia zapachu. Ta fascynacja doprowadziła go do otwarcia w Poznaniu pierwszej perfumerii „Marsylianka” — projektu, który nie utrzymał się długo, ale okazał się ważnym startem i wyznaczył kierunek jego dalszych działań.
W latach 1937–1945, wspólnie z bratem, powołał do życia cztery kolejne przedsięwzięcia w Łodzi, Warszawie i Poznaniu. Firmy przetrwały wojenną zawieruchę, lecz po 1945 roku w nowej rzeczywistości nie dostały już szansy. Państwo szybko ruszyło z nacjonalizacją prywatnych biznesów, a Soszyński w krótkim czasie został pozbawiony efektów kilku lat pracy.
Jak Soszyński zbił fortunę na perfumach
Soszyński nie zamierzał jednak składać broni i postanowił podejść do sprawy jeszcze raz. W 1952 roku w Warszawie uruchomił Zakłady Przemysłu Chemicznego „Ochota” — formalnie państwowe, lecz w rzeczywistości prowadzone według jego reguł. W dokumentach widniał jedynie jako „dyrektor techniczny”, bo faktyczne sterowanie przedsięwzięciem musiało pozostać dyskretne i poza zasięgiem ciekawskich spojrzeń.
Trzy lata później również ten biznes został mu zabrany. W 1958 roku Soszyński wyjechał z Polski i rozpoczął kolejny rozdział życia na emigracji. W Paryżu rozwijał wiedzę z zakresu chemii zapachowej, a następnie tworzył firmy we Francji oraz w Maroku, gdzie zbudował rozbudowane zaplecze produkcyjne. To właśnie tam osiągnął największe zyski i wyrósł na rozpoznawalnego gracza na międzynarodowym rynku perfum.
W latach 80. Soszyński udzielił wywiadu tygodnikowi „Wprost”. Z satysfakcją powiedział wówczas: „Jestem najbogatszym człowiekiem Europy Wschodniej”. Faktem jest, że zgromadził ogromny majątek, ale czy rzeczywiście był absolutnym numerem jeden — tego dziś nie da się jednoznacznie rozstrzygnąć. Niewykluczone, że w ZSRR działała osoba o porównywalnych wpływach, dysponująca nawet większą fortuną, tylko pozostająca całkowicie w cieniu.
Jak Soszyński zbudował perfumowe imperium
Kiedy w latach 70. w Maroku doszło do nacjonalizacji przemysłu, Soszyński upłynnił swój majątek i wrócił do Polski. W Poznaniu wystartował z już siódmym projektem — Inter-Fragrances. Była to spółka polonijna, która dostarczała państwu bezcennych dewiz, tak potrzebnych w pogrążonym w kryzysie PRL.
Produkty Inter-Fragrances niemal od razu zrobiły furorę. Soszyński znakomicie wyczuwał nastroje i potrzeby klientów — rozumiał, że nawet w świecie kartek i niekończących się kolejek ludzie chcą choć namiastki luksusu. Ten przełom przełożył się na kapitał i impet do następnych ruchów: powstały m.in. Frutaroma, Oceanic i Herbarom. Z czasem jego nazwisko stało się synonimem jakości i dobrze zarządzanego biznesu.
Jak PRL ukarał milionera Soszyńskiego
W połowie lat 80. przychody przedsiębiorstw Soszyńskiego potrafiły oszołomić — w kraju mówiono o miliardach złotych, a za granicą o milionach dolarów. W Polsce, która z roku na rok coraz bardziej ubożała, taka skala sukcesu budziła nie tylko uznanie, lecz także irytację i zawiść. Trudno więc się dziwić, że aparat państwowy zaczął uważniej przyglądać się najbogatszemu „prywaciarzowi” PRL.
W 1985 roku przekroczenie narzuconych limitów produkcji oraz zlecenie części prac firmie z zewnątrz stały się wygodnym pretekstem, by zatrzymać 70-letniego Soszyńskiego. Choć ostatecznie oskarżenia rozsypały się w pył, paszportu już nie odzyskał — a system jasno pokazał mu, gdzie przebiega granica jego tolerancji. Za kratami spędził 48 godzin, w celi razem z recydywistami. Im tłumaczył, że siedzi „za spekulacje kosmetykami”.
Ostatnie lata spędził na emigracji w Hanowerze, gdzie zmarł w 1987 roku — jako człowiek, który udowodnił, że nawet w realiach PRL można było zbudować biznesowe imperium, a jednocześnie boleśnie przekonał się, że zbyt duży majątek bywał w tamtym systemie grzechem nie do wybaczenia.