Te papierosy były tak mocne, że palacze przecinali je na pół. W PRL-u krążyły o nich legendy
W PRL-u papierosy nie były tylko używką – stawały się znakiem statusu, codziennym rytuałem i namiastką luksusu w świecie, gdzie na wszystko trzeba było czekać. Sporty, Mocne czy „bardziej eleganckie” Carmeny miały smak, który pamięta się latami, a niektóre paczki potrafiły zniknąć szybciej niż się pojawiły. Jedne zdobywało się na kartki, inne „załatwiało” po znajomości, a czasem dzieliło na sztuki, bo tak wyglądała rzeczywistość. Które marki naprawdę rządziły w polskich mieszkaniach, co mówiły o swoich właścicielach i dlaczego do dziś budzą tyle emocji? Za chwilę wszystko stanie się jasne.
- Papierosy w PRL były symbolem luksusu
- Papierosy w PRL: marki, smak i dostępność
- Popularne i Sporty: papierosy PRL bez filtra
- Partagasy z PRL: papierosy nie do zdarcia
- Papierosy Mocne i Extra Mocne w PRL-u
- Papierosy „Klubowe” w PRL: hit na kartki
- Carmeny w PRL: luksus i plotki o opium
Papierosy w PRL były symbolem luksusu
W realiach PRL-u życie nie należało do łatwych. W sklepach brakowało niemal wszystkiego, cenzura była codziennością, a o większych rozrywkach można było co najwyżej pomarzyć. Choć kolejki pod sklepami i świecące pustkami półki stały się wtedy zwykłym widokiem, wiele osób dziś wspomina tamte lata z pewną nostalgią. Dla wielu PRL to nie tylko permanentny niedobór towarów, ale też papierosy. Palono je praktycznie wszędzie i przy każdej okazji. Świadkowie epoki powtarzają, że papierosy bywały swoistym symbolem prestiżu, a nawet elementem stylu życia — zwłaszcza że ich zdobycie wcale nie było takie proste.
Wtedy papierosów nie kupowało się tak bezproblemowo jak dziś. Nie wchodziło się do pierwszego lepszego sklepu, żeby wybrać ulubioną markę i wyjść z paczką w kieszeni. W PRL brało się to, co akurat „rzucili” i co w ogóle pojawiło się na półce. W okresach reglamentacji zdarzało się nawet, że na papierosy potrzebne były specjalne kartki. Nic więc dziwnego, że zaczęły kojarzyć się z luksusem i namiastką dobrobytu. Dym unosił się na przyjęciach, w gabinetach lekarskich i restauracjach. Palili wszyscy — politycy, artyści i zwykli robotnicy. Ludzie mieli świadomość, że to niezdrowy nałóg, ale często ważniejsze było samo „pokazanie się” z papierosem niż myślenie o konsekwencjach. W tamtych czasach papierosy potrafiły naprawdę dyktować rytm dnia.
Papierosy w PRL: marki, smak i dostępność
Kupowanie papierosów nie było proste — szczególnie w czasach reglamentacji i pustych półek. A jednak, wbrew temu, co dziś może się wydawać, skala produkcji w Polsce była naprawdę duża. Dzięki temu dało się przebierać w markach, po które sięgano głównie dla przyjemności i „dla zabicia czasu”. Jedne papierosy były wszędzie, inne trafiały się rzadziej, ale wybór i tak bywał większy niż na współczesnym polskim rynku. Palacze z PRL-u, próbując różnych „mocy”, szybko uczyli się, który tytoń pasuje im najbardziej. Do dziś wielu z nich pamięta tamten smak i zapach — nie zawsze przyjemny, ale charakterystyczny.
Nawet jeśli zdobycie papierosów potrafiło być uciążliwe, zazwyczaj i tak udawało się dorwać choć jedną paczkę. Palono w domach: mężczyźni i kobiety, bez większej refleksji nad tym, czy w pokoju są dzieci. Na szczęście dziś palenie w mieszkaniu zdarza się dużo rzadziej — to nałóg wyjątkowo szkodliwy. Z drugiej strony warto spróbować zrozumieć realia tamtych lat: dla wielu ludzi, którzy w PRL-u mieli niewiele, papieros stawał się jedną z nielicznych dostępnych „atrakcji” i towarzyszył im niemal na każdym kroku.
Popularne i Sporty: papierosy PRL bez filtra
Na początku lat 80. papierosy Sporty zaczęły znikać z rynku, wypierane przez Popularne. Uznano, że sama nazwa „Sporty” jest niefortunna – kojarzyła się z aktywnością fizyczną, co w oczach wielu było nie do przyjęcia. Popularne produkowały Państwowe Zakłady Przemysłu Tytoniowego w Krakowie aż do 1996 roku. Początkowo, podobnie jak Sporty, były bez filtra, ale z czasem pojawiła się też wersja z filtrem. Jeśli chcesz poznać więcej ciekawostek z tamtych lat, zajrzyj również do artykułu o życiu seksualnym w PRL-u.Sporty uchodziły za jedne z najtańszych papierosów w PRL-u. Były masowo kupowane i łatwo dostępne, choć ich zapach nie należał do przyjemnych – głównie dlatego, że nie miały filtra. Chętnie sięgało po nie Wojsko Polskie, także z uwagi na niską cenę (3,50 zł za paczkę). Palacze często musieli spluwać, bo podczas zaciągania się do ust dostawały się drobinki tytoniu. Za granicą Sporty bywały traktowane niemal jak narkotyk (ze względu na bardzo wysoką zawartość substancji smolistych), a Polacy na emigracji miewali przez nie kłopoty w pracy – zdarzało się, że zwalniano ich za samo palenie.
Partagasy z PRL: papierosy nie do zdarcia
To jedne z najbardziej osobliwych papierosów z czasów PRL. W sklepach pojawiały się rzadko, a kiedy już udało się je upolować, palacze często rozcinali jednego Partagasa na pół. Powód był prosty: były tak piekielnie mocne, że potrafiły „położyć” człowieka po kilku zaciągnięciach.
Kubańskie papierosy Partagas wyróżniały się też czymś, czego dziś prawie nikt już nie pamięta — jako jedyne w Polsce były pakowane filtrem do dołu. Trudno znaleźć kogoś, kto palił w tamtych latach, a nie słyszał legend o ich sile. Do dziś krąży żart, że zapalenie Partagasa było najskuteczniejszym sposobem, by raz na zawsze rzucić palenie.
Papierosy Mocne i Extra Mocne w PRL-u
Nazwa mówiła wszystko: papierosy Mocne faktycznie potrafiły dać w kość. Choć marka nie uchodziła za luksusową, dorobiła się nawet ogłoszenia w prasie. Mocne były krótkie, miały filtr, ale trafiały do sprzedaży w miękkich paczkach. Opakowanie łatwo było rozpoznać po charakterystycznej, pasiastej literze M. Co ciekawe, Mocne wciąż można było spotkać w użyciu także w latach 90-tych.
Poza Mocnymi dostępna była też druga odmiana: Extra Mocne. Trudno nie zadać sobie pytania, jak „mocniejsze od mocnych” mogły smakować i działać. W PRL-u krążyła na nie ksywka „schabowe”. To jednak nie były papierosy dla każdego — Extra Mocne celowały w najbardziej zahartowanych, doświadczonych palaczy. Zwykłych potrafiły szybko „ustawić do pionu”… a częściej wręcz przeciwnie: dosłownie zwalały z nóg.
Papierosy „Klubowe” w PRL: hit na kartki
Największą popularność zyskały w czasach, gdy papierosy były reglamentowane i wydawane na kartki. Dało się je też kupić pojedynczo, na sztuki. Trafiały do sprzedaży w miękkich paczkach, często niezbyt solidnych i raczej marnej jakości. A jednak w okresie stanu wojennego schodziły błyskawicznie — wiele osób sięgało po nie chętnie i regularnie.
Klubowe produkowane były przede wszystkim w dwóch zakładach: w Radomiu oraz w Augustowie. W opinii wielu palaczy z czasów PRL papierosy z Augustowa uchodziły za lepsze w smaku niż te radomskie. Tylko czy o papierosach w ogóle da się mówić, że są „smaczne”?
Carmeny w PRL: luksus i plotki o opium
Wśród wszystkich wymienionych marek to właśnie Carmen miały opinię tych najbardziej szykownych. Były nieco dłuższe i sprzedawane w czerwonym opakowaniu, na którym wyraźnie wybijał się napis „Carmen”. Całe paczki dodatkowo owinięto folią, co tylko podbijało wrażenie „lepszego towaru”. Mimo to wielu robotników sięgało raczej po Sporty — Carmen kosztowały więcej i miały filtr. A ci, którzy latami palili bez filtra, nierzadko po prostu odrywali filtr od Carmenów.
W latach 70. zaczęła krążyć plotka, że Carmeny są „doprawiane” opium. Być może właśnie dlatego w PRL-u uchodziły za papierosy dość osobliwe. Po pierwsze: na tle reszty wyglądały na wyjątkowo eleganckie i niemal ekskluzywne. Po drugie: wielu palaczy wspominało, że po nich… potrafiła porządnie rozboleć głowa.
Źródła:
- Solska Joanna: Lata 80. Jak wyglądało nasze codzienne życie w ostatniej dekadzie PRL, Wydawnictwo Czerwone i Czarne, Warszawa 2018
- Eisler Jerzy: Spuścizna PRL. Co pozostało nam po tamtych czasach, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2016