Zbudował klasztor w Japonii, który przetrwał wybuch bomby atomowej. Później zginął w Auschwitz
Maksymilian Kolbe przeżył zaledwie 47 lat — a mimo to zdążył dokonać rzeczy, które dla większości ludzi brzmią jak nierealny scenariusz. Kim naprawdę był i co sprawiło, że jego nazwisko przeszło do historii? Jakie wydarzenia wyniosły go na ołtarze i dlaczego do dziś budzi tak silne emocje? Poznaj historię człowieka, którego determinacja i wpływ na życie religijne (i nie tylko) tysięcy Polaków wciąż zaskakują.
- Wczesne lata Rajmunda Kolbego
- Droga Kolbego do kapłaństwa i doktoratów
- Kolbe i medialne imperium Niepokalanowa
- Misja Kolbego w Japonii i Nagasaki
- Maksymilian Kolbe: śmierć za współwięźnia
Wczesne lata Rajmunda Kolbego
Przyszły misjonarz i twórca Niepokalanowa urodził się 8 stycznia 1894 roku w Zduńskiej Woli, niedaleko Łodzi. Tego samego dnia został ochrzczony w parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, otrzymując imię Rajmund. Jego rodzicami byli Juliusz Kolbe oraz Maria z domu Dąbrowska.
Wczesne lata Rajmund spędził najpierw w Łodzi, a później w Pabianicach, dokąd rodzina przeniosła się, szukając lepszych warunków do życia. W 1902 roku przystąpił do pierwszej komunii świętej, a pięć lat później, w 1907 roku, przyjął sakrament bierzmowania.
Przyszły święty Kościoła katolickiego wyróżniał się bystrością i ciekawością świata. Jak większość rówieśników chętnie się bawił i miał w sobie dziecięcą energię. Najpewniej w 1906 roku doświadczył objawienia Matki Bożej — wydarzenia, które stało się punktem zwrotnym i na długo wyznaczyło kierunek jego dalszego życia.
Droga Kolbego do kapłaństwa i doktoratów
W 1907 roku Rajmund Kolbe rozpoczął naukę w seminarium franciszkańskim we Lwowie. Razem z nim do tego samego seminarium wstąpił jego brat Józef. W 1910 roku Rajmund rozpoczął nowicjat u franciszkanów konwentualnych i przyjął imię Maksymilian. Cztery lata później złożył śluby wieczyste, a wtedy do imienia dołączył także Maria.
W latach 1915-1919 ojciec Maksymilian Kolbe zdobył dwa doktoraty: najpierw z filozofii, a następnie z teologii. Pierwszy uzyskał na Uniwersytecie Gregorianum, natomiast drugi na Wydziale Teologicznym Ojców Franciszkanów „Seraphicum”.
W trakcie studiów doktoranckich Maksymilian Maria przyjął święcenia kapłańskie (1918). Swoją Mszę świętą prymicyjną odprawił w rzymskim kościele św. Andrzeja. Według przekazów właśnie wtedy doszło do nawrócenia pewnego Żyda.
Pod koniec lipca 1919 roku ojciec Maksymilian wrócił do Polski. W pierwszych miesiącach pobytu w kraju poświęcił się wykładaniu historii Kościoła w Krakowie. A może zainteresuje cię także ten artykuł o Świętym Wojciechu?
Kolbe i medialne imperium Niepokalanowa
Życiorys Maksymiliana to opowieść o niezwykle szerokiej aktywności i energii, z jaką działał na wielu polach. Największą popularność w Polsce międzywojennej przyniosło mu wydawanie pisma „Rycerz Niepokalanej”. Najpierw ukazywało się jako miesięcznik, później jako tygodnik. Do wybuchu II wojny światowej tytuł ten potrafił osiągać nakład sięgający nawet miliona egzemplarzy każdego wydania.
W 1927 roku Maksymilian Kolbe powołał do życia klasztor w niewielkiej miejscowości pod Warszawą — Niepokalanów. Z czasem wyrósł on na największy na świecie katolicki klasztor, w którym mieszkało około 800 osób.
Z Niepokalanowa ojciec Maksymilian kierował całym zapleczem wydawniczym. Poza „Rycerzem Niepokalanej” przygotowywał również inne tytuły prasowe. W 1935 roku uruchomił „Mały Dziennik”, gdzie obok treści religijnych pojawiały się także wątki kulturalne, społeczne i polityczne. Zapisał się też jako wydawca prasy dla najmłodszych: „Rycerzyka Niepokalanej”, „Małego Rycerzyka Niepokalanej” oraz „Biuletynu Misyjnego”.
Z inicjatywy Kolbego w Niepokalanowie powstały również elektrownia i radiostacja. Już w 1937 roku rozpoczęło nadawanie „Radio Niepokalanów”, którego audycji słuchało wielu Polaków.
Misja Kolbego w Japonii i Nagasaki
Maksymilian Kolbe bywa dziś kojarzony nie tylko z męczeństwem, ale też z odważną wyprawą misyjną na Daleki Wschód, do Kraju Kwitnącej Wiśni. Do Japonii dotarł wraz z kilkoma braćmi w pierwszych miesiącach 1930 roku i niemal od razu rzucił się w wir pracy. Na obrzeżach Nagasaki powstał z jego inicjatywy klasztor „Ogród Niepokalanej”. Co ciekawe, wybór lokalizacji na zboczu góry okazał się kluczowy — dzięki temu wspólnota przetrwała amerykański nalot bombowy w 1945 roku.
W Japonii Kolbe rozpoczął także wydawanie japońskiej wersji „Rycerza Niepokalanej”. Zorganizował ponadto Małe Seminarium, nowicjat oraz studium filozoficzno-teologiczne, tworząc zaplecze dla kolejnych pokoleń. Jego praca misyjna przyniosła wymierne owoce: liczne nawrócenia, nowe powołania zakonne i kolejne chrzty.
Maksymilian Kolbe: śmierć za współwięźnia
W 1939 roku Maksymilian Kolbe razem z kilkudziesięcioma mieszkańcami Niepokalanowa został wywieziony przez hitlerowców do obozu w Łambinowicach. Dwa lata później założyciel niepokalanowskiej wspólnoty trafił do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz. Tam, w ukryciu, odprawiał msze święte, spowiadał, udzielał sakramentów i wygłaszał poruszające kazania, które dodawały współwięźniom odwagi i nadziei.
W lipcu 1941 roku z Auschwitz uciekł jeden z więźniów. W odwecie Niemcy wskazali kilku ludzi, skazując ich na śmierć głodową. Wśród wybranych znalazł się Franciszek Gajowniczek, który załamał się na myśl o żonie i dzieciach. Widząc jego rozpacz, Maksymilian Kolbe wyszedł z szeregu i zwrócił się do kierownika obozu z prośbą, by pozwolono mu umrzeć w miejsce skazańca.
Prośbę przyjęto. Po apelu zaprowadzono go do bloku, gdzie rozebrany został zamknięty w piwnicy. Razem z nim przebywało jeszcze dziesięciu więźniów. Zakonnik wspierał ich i przygotowywał na odejście. Sam zmarł 14 sierpnia 1941 roku o godzinie 12:50 — po tym, jak niemiecki funkcjonariusz wstrzyknął mu truciznę.
Za heroiczną postawę Kościół katolicki ogłosił Maksymiliana Kolbego najpierw błogosławionym (1971), a następnie świętym (1982). Mszy kanonizacyjnej przewodniczył papież Jan Paweł II, a do Rzymu w dniu kanonizacji przybyły tłumy pielgrzymów, w tym wielu Polaków.
Ojciec Maksymilian Maria Kolbe jest dziś patronem kilku miejscowości (Zduńska Wola, Pabianice) oraz licznych kaplic i szkół w Polsce. Jego imię nosi również wiele ulic w kilkudziesięciu miastach i miasteczkach, m.in. w: Bydgoszczy, Białymstoku, Kamieńcu Krajeńskim, Jaworznie, Legnicy, Oświęcimiu, Radomsku, Pile, Warszawie, Łodzi i Rzeszowie.
Źródła:
- Domański Jerzy, Eucharystia w życiu św. Maksymiliana, Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, Niepokalanów 2005,
- Domański Jerzy, Maksymilian Maria Kolbe. Patron naszego wieku, Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, Niepokalanów 1987.
- Frossard Andre, Pamiętajcie o miłości… Męczeństwo Maksymiliana Kolbego, tłum. Barbara Durbajło, PROMIC, Warszawa 2015.
- https://niepokalanow.pl/maksymilian-kolbe/zyciorys [dostęp: 12.03.2021].
- Kalvelage Francis Mary, Maksymilian Kolbe – święty Niepokalanej, tłum. Agnieszka Bielawska, Wydawnictwo Diecezjalne i Drukarnia, Sandomierz 2011.
- Kąkolewski Krzysztof, Wydanie świętego Maksymiliana w ręce oprawców, Polonia, Warszawa 1989.
- Kijas Zdzisław Józef, Św. Maksymilian Kolbe, Wydawnictwa WAM, Kraków 2011.
- Kosmana Ignacy, Święty czy samobójca?, Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, Niepokalanów 2012.
- Maliński Mieczysław, Maksymilian Kolbe, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1982.
- Maxence Philippe, Maksymilian Kolbe. Kapłan, dziennikarz, męczennik (1894–1941), tłum. Jan Maria Kłoczowski, Noir sur Blanc, Warszawa 2013.
- Ojciec Kolbe i jego współpracownicy, red. Ludomir Jan Bernatka, Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, Niepokalanów 1981.
- Stanek Piotr, Maksymilian Maria Kolbe (1894–1941), Centralne Muzeum Jeńców Wojennych, Opole 2019.
- Szwarc Julia, Pozyskać cały świat. Opowieść biograficzna o dzieciństwie i wczesnej młodości świętego Maksymiliana Marii Kolbego, Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, Niepokalanów 2001.
- Święty naszych czasów. Beatyfikacja i kanonizacja ojca Maksymiliana Kolbego, wybór, układ i oprac. Amelia Szafrańska, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1983.
- Terlikowski Tomasz P., Maksymilian Maria Kolbe. Biografia świętego męczennika, Wydawnictwo Esprit, Kraków 2017.
- Wagabundowa-Wędrowski Arnold Marian, Kwiaty i krew, Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, Niepokalanów 1992.
- Winowska Maria, Szaleniec Niepokalanej. Święty Maksymilian Maria Kolbe, przygot. do druku Jerzy Domański, Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, Niepokalanów 1999.