Cała Polska znała ją jako „kobietę pracującą”. Mało kto wiedział, co przeżyła podczas wojny
„Ja jestem kobieta pracująca, żadnej pracy się nie boję” — ten cytat z „Czterdziestolatka” zna niemal każdy. Ale za tym zdaniem kryje się znacznie więcej niż serialowa riposta. Irena Kwiatkowska naprawdę miała w sobie upór i magnetyzm, które pchały ją do działania, niezależnie od tego, co akurat stawało na drodze. I choć jej życie wcale nie układało się tak, by od razu prowadzić ją prosto na scenę, jedno pozostawało niezmienne: nie odpuszczała — nawet wtedy, gdy wszystko zdawało się mówić jej „nie”.
- Biedne dzieciństwo Ireny Kwiatkowskiej
- Irena Kwiatkowska: wojna przerwała karierę
- Irena Kwiatkowska: nie tylko „kobieta pracująca”
- Mąż Ireny Kwiatkowskiej: kim był?
- Co było przyczyną śmierci Kwiatkowskiej?
Biedne dzieciństwo Ireny Kwiatkowskiej
Irena Kwiatkowska przyszła na świat tuż przed wybuchem I wojny światowej. Urodziła się 17 września 1912 roku w Warszawie jako córka Kryspina Kwiatkowskiego i Marianny z Barabaszów. W domu nie było lekko — pieniędzy stale brakowało. W jej trudnych wspomnieniach najmocniej zapisały się zapachy, ale nie te kojarzące się z bezpieczeństwem czy ciepłem, tylko z głodem i biedą.
Kwiatkowscy mieszkali tuż obok piekarni. Paradoksalnie woń świeżo wypiekanych bochenków nie dawała ukojenia, a tylko boleśnie przypominała o pustym żołądku. Pierwszą pracę Irena znalazła właśnie tam — przez cały dzień układała pieczywo, a zapłatą był jeden bochenek chleba.
Biedne dzieciństwo z jednej strony odbierało jej wiele, z drugiej — uczyło niezwykłej pomysłowości. Podczas gdy rówieśniczki bawiły się porcelanowymi lalkami, ona miała jedynie szmacianą, uszytą przez mamę. Jak opowiadała po latach, wtedy po raz pierwszy „zagrała” — gdy postanowiła urządzić swojej lalce domek z pudełka po butach. “Koleżanki mówią o domkach dla lalek. Widzę, że przed sklep obuwniczy pani wystawia pudełko po butach. Takie pudełko - myślę - to idealny dom do mojej lalki. Wtedy po raz pierwszy sobie wyreżyserowałam. Ułożyłam w głowie tekst i postanowiłam go zagrać. Już dzisiaj nie pamiętam, co powiedziałam. Pamiętam jednak, że zagrałam dokładnie to, co narodziło się w mojej głowie. Po raz pierwszy miałam tremę. I wróciłam do domu z pudełkiem.”
Irena Kwiatkowska: wojna przerwała karierę
Irena Kwiatkowska ukończyła Państwowe Gimnazjum im. Klementyny Hoffmanowej w Warszawie. Już w 1935 roku odebrała dyplom Wydziału Aktorskiego Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej. Jako profesjonalna aktorka po raz pierwszy stanęła na scenie teatru Cyrulik Warszawski. Później występowała także w Teatrze Nowym w Poznaniu oraz w Teatrze Powszechnym w Warszawie.
Rozpędzoną karierę przerwał jednak wybuch II wojny światowej. W realiach okupacji nie było szans na regularną, oficjalną pracę w ukochanych teatrach, dlatego Irena Kwiatkowska podejmowała się różnych zajęć, by przetrwać. W tym okresie była m.in. księgową w Radzie Głównej Opiekuńczej, a także pracowała jako kucharka.
A potem nadszedł 1 sierpnia 1944 roku — dzień wybuchu Powstania Warszawskiego. Irena Kwiatkowska również do niego dołączyła, przyjmując pseudonim “Katarzyna”. Pełniła funkcję łączniczki i działała przy dowódcy staromiejskiej żandarmerii “Barrym”. Do tamtych chwil wróciła dopiero pod koniec życia: “Nocowałam w maglu na Bednarskiej na parapecie. To było dobre łóżko. Tylko bardzo niebezpieczne, bo wiadomo - odłamki. Ale byłam tak zmęczona, że było mi wszystko jedno, co będzie.”
Irena Kwiatkowska wielokrotnie ocierała się o śmierć. Kiedyś tuż nad nią przeleciał pocisk, innym razem wpadła na gestapowców i musiała ratować się ucieczką. A jednak nawet wśród chaosu i strachu nie traciła potrzeby grania — nic nie potrafiło jej tego odebrać. Występowała w przedstawieniach organizowanych w szpitalach i piwnicach, a zdarzało się też, że brała udział w spektaklach przygotowywanych przez Leona Schillera dla żołnierzy Armii Krajowej.
Irena Kwiatkowska: nie tylko „kobieta pracująca”
Słynne zdanie o „kobiecie pracującej” z „Czterdziestolatka” idealnie pasowałoby do życiowej postawy Ireny Kwiatkowskiej. Była artystką o ogromnej wszechstronności i nie unikała żadnych wyzwań scenicznych. Tuż po wojnie związała się z kabaretem Siedem Kotów, ale najdłużej — bo niemal 65 lat — pozostała wierna Polskiemu Radiu, gdzie pracowała jako spikerka. Równolegle nagrywała mnóstwo audycji, a szczególne miejsce zajmowały te, w których z wyjątkowym wyczuciem recytowała wiersze dla dzieci.
Większość widzów pamięta Irenę Kwiatkowską przede wszystkim jako niezapomnianą kobietę pracującą z „Czterdziestolatka”. Równie mocno zapisała się w świadomości publiczności jako mama Pawła w serialu „Wojna Domowa”. Tę niezwykłą aktorkę mogliśmy oglądać także w produkcjach takich jak „Drugi Człowiek”, „Tysiąc talarów”, „Zacne grzechy”, „Halo Szpicbródka, czyli ostatni występ króla kasiarzy” czy „Zmiennicy”. Choć na emeryturę przeszła w 1994 roku, nie zniknęła z ekranu — jeszcze przez lata pojawiała się w krótkich, ale zapadających w pamięć epizodach współczesnych filmów i seriali, m.in. „Niani”, „Graczykowie, czyli Buła i spóła” oraz „Jeszcze nie wieczór”.
Mąż Ireny Kwiatkowskiej: kim był?
Jedynym mężem Ireny Kwiatkowskiej był Bolesław Kielski. Przyszedł na świat 26 września 1915 roku w Wiedniu, a po pewnym czasie przeprowadził się z rodziną do Warszawy. Tam ukończył Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego, a później rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim.
Bolesław Kielski postanowił spróbować szczęścia w konkursie dla spikerów — nagrodą była praca w Polskim Radiu. Z grona czterech tysięcy chętnych wyłoniono właśnie jego. W radiu zyskał rozpoznawalność, prowadząc popularny teleturniej “Kółko i krzyżyk”. Irena Kwiatkowska, która również trafiła do pracy przy Myśliwieckiej, szybko zwróciła na niego uwagę i była nim oczarowana. Z boku mogło wyglądać, że to uczucie działa w obie strony, ale droga do prawdziwie bliskiej relacji okazała się bardziej skomplikowana.
Przeszkodą było to, że w tamtym czasie Bolesław Kielski miał już żonę — Jadwigę Kozakiewicz. Małżeństwo doczekało się też syna, Andrzeja. Pierwszy związek spikera nie przetrwał jednak długo. Dopiero po jego rozwodzie Bolesław Kielski i Irena Kwiatkowska zaczęli się spotykać, a po dwóch latach znajomości stanęli na ślubnym kobiercu.
Nie mieli dzieci, ale była to decyzja wspólna i w pełni świadoma. Irena Kwiatkowska nosiła w sobie takie postanowienie jeszcze od nastoletnich lat — otwarcie mówiła o nim po trudnym, czterodniowym porodzie swojej siostry. Już wtedy była pewna, że chce zostać aktorką i bez reszty poświęcić się scenie. W przeciwnym razie rozważała nawet życie zakonne. Z kolei Bolesław Kielski, który był już ojcem, nie czuł potrzeby powiększania rodziny — tym bardziej, że dzieci zwyczajnie go drażniły.
Irena Kwiatkowska i Bolesław Kielski na pierwszym planie stawiali pracę. Jednocześnie w codzienności mieli wobec siebie dużo cierpliwości i wyrozumiałości. Najlepiej czuli się w domu, ewentualnie w kameralnym gronie najbliższych. Aktorka w rozmowie z serwisem e-teatr.pl tak opisywała męża: “Gdy wracałam do domu rozdrażniona, z miejsca oświadczałam, że jestem zdenerwowana. Nie pytał dlaczego. Wiedział, że trzeba odczekać. Był cierpliwy. Jeśli mógł, odbierał mnie z teatru. Dom był właściwie na jego głowie”.
Co było przyczyną śmierci Kwiatkowskiej?
Wybitna aktorka zmarła 3 marca 2011 roku w Konstancinie-Jeziornej. Niemal natychmiast pojawiły się doniesienia, że przyczyną śmierci Ireny Kwiatkowskiej był po prostu sędziwy wiek — w końcu do setnych urodzin brakowało jej niewiele. Jednocześnie część źródeł wskazywała, że w rzeczywistości mogła to być sepsa.
Co ciekawe, z sepsą mierzyła się już wcześniej — w 2003 roku, gdy trafiła do szpitala z powodu kamicy. Wtedy doszło także do zatoru, a podawany antybiotyk nie przynosił oczekiwanej poprawy. Wspomnienia z tego okresu przytacza Marcin Wilk w książce “Kwiatkowska. Żarty się skończyły”: “Wychodzi wtedy z Jabłońską na powietrze, siada na ławce, patrzy wysoko w niebo i mówi: “O Boże, jak to niebo jest wysoko!”. Powtórzyła to chyba z dziesięć razy… Organizm Ireny, choć wyczerpany i wyniszczony, jest wyjątkowo silny. Ma jeszcze siłę, by wyjść, by porozmawiać, nabrać oddechu w płuca, odmówić modlitwę. Przeżyje śmierć kliniczną, wróci do życia”.
Niestety w 2011 roku choroba powróciła. Tym razem Irena Kwiatkowska nie miała już dość sił, by stawić jej czoła. Aktorkę pochowano 14 marca 2011 roku na Powązkach, obok jej męża. Pożegnała ją liczna rodzina oraz wielu ludzi ze świata kultury — wśród nich byli m.in. Alina Janowska, Teresa Lipowska, Jerzy Połomski, a także Wojciech Młynarski. Pamięć o Irenie Kwiatkowskiej upamiętniono m.in. ławeczką przy deptaku w Ustce.
Źródła:
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Irena_Kwiatkowska
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Boles%C5%82aw_Kielski_(spiker)
- https://gwiazdy.wp.pl/irena-kwiatkowska-umierala-dwa-razy-nieznane-fakty-6354651184215681a
- https://plejada.pl/newsy/irena-kwiatkowska-i-boleslaw-kielski-byli-razem-az-do-smierci-historia-zwiazku/7m1fpn3
- https://viva.pl/ludzie/niezwykle-historie/irena-kwiatkowska-i-boleslaw-kielski-historia-milosci-135042-r1/
- https://swiatseriali.interia.pl/newsy/seriale/kultowe-seriale-667/news-irena-kwiatkowska-byla-laczniczka-w-powstaniu-warszawskim-sm,nId,6192859
- https://viva.pl/kultura/film/irena-kwiatkowska-zycie-biografia-rocznica-smierci-skandale-124073-r1/
- https://kultura.dziennik.pl/artykuly/71970,irena-kwiatkowska-pamietam-zapach-dziecinstwa.html