Ojciec żądał, by studiował na UJ. Jerzy Stuhr spełnił to marzenie, ale potajemnie wybrał inną drogę
Aktor, który jednym spojrzeniem potrafił wywołać salwy śmiechu i doprowadzić widzów do łez — tak dziś najczęściej mówi się o Jerzym Stuhrze. Mało kto jednak zdaje sobie sprawę, że jego niezwykły talent mógł w ogóle nie przebić się na światło dzienne, bo przez młodzieńczą nieśmiałość był o krok od tego, by zostać niezauważonym. Prywatnie przez ponad pół wieku trwał u boku tej samej kobiety i wychował dwójkę dzieci. Co sprawiło, że właśnie on stał się jednym z najbardziej uwielbianych aktorów w Polsce — i jaką drogę musiał przejść, by do tego dojść?
- Śląskie korzenie Jerzego Stuhra i młodość
- Jak Jerzy Stuhr spełnił marzenie o aktorstwie
- Miłość Jerzego Stuhra od przedszkola
- Jerzy Stuhr: walka z chorobą i pożegnanie
Śląskie korzenie Jerzego Stuhra i młodość
Jerzy Stuhr niemal całe dorosłe życie kojarzony był z Krakowem — to tam mieszkał i pracował, więc dla wielu fanów był „krakowskim” aktorem. Mało kto pamięta jednak, że jego rodzinne ślady prowadzą na Śląsk. Choć urodził się 18 kwietnia 1947 roku w Krakowie, już jako 6-latek przeprowadził się z rodzicami do Katowic. Ojciec, Tadeusz, był prokuratorem, a mama, Maria, pracowała jako księgowa w Miejskim Handlu Detalicznym. Dopiero później znalazła zatrudnienie w teatrze Banialuka, gdy rodzina na stałe przeniosła się do Bielska-Białej.
Wbrew temu, jak zapamiętaliśmy go z filmu, sceny i telewizji, w dzieciństwie Jerzy Stuhr nie był duszą towarzystwa. Uchodził raczej za nieśmiałego chłopca, który z trudem nawiązywał koleżeńskie relacje. Nie pomagało mu też niemiecko brzmiące nazwisko — w szkolnym otoczeniu stało się ono pretekstem do przykrych docinków i prześladowań.
Gdyby nie jedna nauczycielka, która postanowiła pomóc mu przełamać nieśmiałość, jego droga mogła wyglądać zupełnie inaczej. Jak wspominał w rozmowie dla portalu enycklopediateatru.pl: “Moja nauczycielka zadawała dużo nauki na pamięć, np. wiersze. Przy całej mojej nieśmiałości, ona zauważyła, że gdy zaczynam mówić wierszyk, staję się pewniejszy, mądrzejszy i się już nie boję. Trzeba dodać, że pracowała co prawda w komunistycznej szkole, ale była wykształcona przed wojną. I ona to we mnie podsycała, w tym kierunku popychała. Często zaglądałem do teatru w Bielsku i raz akurat potrzebowali dzieci na statystów do “Dziadów” Mickiewicza. No i tak się zaczęło, złapałem bakcyla”.
W Bielsku-Białej ukończył III Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego. To właśnie wtedy coraz wyraźniej postawił na rozwijanie aktorskich umiejętności, angażując się w kółka teatralne. Był też mocno związany z Teatrem Banialuka w swoim mieście — dorabiał tam m.in. jako bileter, dzięki czemu teatr miał na co dzień niemal na wyciągnięcie ręki.
Jak Jerzy Stuhr spełnił marzenie o aktorstwie
Kiedy Jerzy Stuhr miał już jasno określone, jaką drogą chce iść, nie doczekał się wsparcia ze strony ojca. Ten był przekonany, że syn powinien koniecznie podjąć studia na Uniwersytecie Jagiellońskim — nawet jeśli nie miałby jeszcze pewności co do kierunku. W rodzinie była to niemal żelazna zasada: mężczyźni z rodu kształcili się właśnie tam. I faktycznie, Jerzy Stuhr częściowo spełnił to oczekiwanie, bo na tej uczelni ukończył polonistykę.
Nie zamierzał jednak porzucić marzenia o aktorstwie. W tej sprawie mógł liczyć właściwie tylko na babcię, która dawała mu potrzebne wsparcie. To dzięki temu Jerzy Stuhr zdecydował się na Państwową Wyższą Szkołę Teatralną w Krakowie i rozpoczął studia aktorskie. Również tam nie było lekko — musiał mierzyć się z krytyką i ocenami. Nie zrezygnował jednak mimo trudności, a ta konsekwencja z czasem uczyniła go jednym z najważniejszych aktorów polskiej sceny.
Swoją aktorską drogę budował już od początku lat 70. XX wieku. Widzowie mogli oglądać go m.in. w takich filmach jak “Trzecia część nocy”, “Spokój”, “Bez znieczulenia”, “Szansa”, “Amator”, “Seksmisja”, “Ucieczka”, “Deja vu”, “Uprowadzenie Agaty”, “Kiler”, “Kiler-ów 2-óch”, “Show”, “Pogoda na jutro”, “Mistyfikacja” czy “Sonata”.
Poza ekranem zapisał się też w pamięci widzów jako głos bohaterów kultowych animacji: “Shrek”, “Mulan”, “Smerfy”, “Kajko i Kokosz”, “Król Lew” oraz “Gnomy rozrabiają”. Sam również stanął po drugiej stronie kamery, reżyserując kilka głośnych tytułów, m.in. “Historie miłosne”, “Tydzień z życia mężczyzny”, “Pogoda na jutro”, a także “Obywatel”. Trudno o lepszy dowód na to, że Jerzy Stuhr — mimo braku wiary ze strony ojca — wyrósł na artystę o wyjątkowo wielu talentach.
Miłość Jerzego Stuhra od przedszkola
W świecie artystów trudno natknąć się na związki, które trwają całe życie i jednocześnie są pierwszym małżeństwem dla obojga. A jednak Jerzy Stuhr i jego żona Barbara pokazali, że takie historie naprawdę się zdarzają. Co więcej, ich relacja zaczęła się zaskakująco wcześnie — jeszcze w przedszkolu. Mieli wtedy zatańczyć razem krakowiaka, ale mały Jerzy podobno uparcie nadeptywał Basi na stopy.
W tamtym czasie nie było jeszcze mowy o wielkim uczuciu. Z czasem ich ścieżki się rozeszły, bo Barbara wybrała szkołę muzyczną. Mimo to wciąż co jakiś czas na siebie trafiali — choćby na katechezie w parafialnej salce. Prawdziwa bliskość przyszła dopiero później, w okresie studiów. Barbara kontynuowała naukę w Wyższej Szkole Muzycznej, a po pewnym czasie spotkali się w okolicach uczelni i zobaczyli siebie zupełnie inaczej niż wcześniej.
W książce “Basia. Szczęśliwą się bywa” opisano pierwszą reakcję aktora, gdy po dłuższej przerwie znów zobaczył swoją przyszłą żonę: “Nie widzieli się ponad rok, odkąd Jerzy pierwszy wyjechał z Bielska na studia do Krakowa. Nie poznał Basi. Zmieniła się wydoroślała, wypiękniała. Stanęli w kącie na korytarzu, żeby porozmawiać. Tak to się zaczęło”. W 1938 roku doszło do ich zaręczyn. Jerzy nie należał jednak do szczególnie wylewnych mężczyzn, dlatego każde z nich nieco inaczej zapamiętało moment, w którym zapadła decyzja o wspólnym życiu. Na ślubnym kobiercu stanęli w październiku 1971 roku. Najpierw wzięli ślub cywilny, a dopiero w Boże Narodzenie złożyli sobie przysięgę w kościele w Bielsku-Białej.
Doczekali się dwójki dzieci. W 1975 roku urodził się Maciej, który z czasem poszedł w ślady ojca. Siedem lat później na świecie pojawiła się córka, Marianna. Początki ich wspólnego życia były skromne — oboje dopiero budowali swoją pozycję zawodową. Z czasem musieli jednak przyzwyczaić się do tego, że aktora coraz częściej nie ma w domu. Najpierw pochłaniały go sceny teatralne, a później zaczęły pojawiać się także propozycje z Włoch, co oznaczało częste wyjazdy i dłuższe rozłąki.
Na szczęście oboje konsekwentnie dbali o swoje małżeństwo. Barbara zajmowała się nie tylko domem i wychowaniem dzieci, ale też realizowała się zawodowo. Założyła kwartet Amar Corde, z którym koncertowała. Bez wątpienia byli razem w chwilach dobrych i trudnych. Jerzy Stuhr przeszedł dwa zawały serca. W 2020 roku zmagał się ze skutkami udaru mózgu, a dziewięć lat wcześniej musiał stawić czoła nowotworowi krtani. Przez wszystkie te doświadczenia niezmiennie towarzyszyła mu ukochana żona, a także dzieci.
Jerzy Stuhr: walka z chorobą i pożegnanie
Niestety rok 2023 nie okazał się łaskawy dla Jerzego Stuhra. To właśnie wtedy nowotwór krtani wrócił, a pierwszym krokiem w leczeniu było usunięcie guza z narządu mowy. Mimo tego zdrowie aktora nie chciało się ustabilizować, a kolejne miesiące nie przynosiły oczekiwanej poprawy.
Mimo trudności nie zamierzał się poddawać. W rozmowie z Newsweekiem mówił wprost: “Myślałem tylko tym, ile jeszcze kroków dzisiaj? Dokąd dojdę? Do łazienki czy do recepcji? Z balkonikiem czy dam radę o własnych siłach? Jestem zaprawiony w chorobach. Widocznie mam silny organizm, że wszystko wytrzymuję”.
Tym razem choroba okazała się jednak przeciwnikiem, którego nie dało się pokonać. 9 lipca 2024 Jerzy Stuhr zmarł. Uroczystości pogrzebowe odbyły się 17 lipca, a mszy żałobnej przewodniczył kard. Grzegorz Ryś. Urnę z prochami Jerzego Stuhra złożono na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
W wywiadzie dla magazynu Viva aktor wrócił też do tego, co szczególnie go uwierało i czego najbardziej żałował: “(...) fizycznie siedzę przy stole z rodziną, ale myślami błądzę gdzieś zupełnie indziej: czy dobrze zrobiłem tę scenę, czy dobrze obsadziłem, co będę jutro kręcił… Oni są, ale ja się patrzę na nich jako widz. Wciąż popełniam ten błąd. To jedynie bym w swoim życiu zmienił… (milczenie). Jeśli czegoś czasami żałuję, to dzieciństwa Maćka i jego siostry, które gdzieś mi umknęło, przeleciało przez palce. To są koszta pracy, kariery”.
Źródła:
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Jerzy_Stuhr
- https://slawno.naszemiasto.pl/jerzy-stuhr-jesli-czegos-czasami-zaluje-to-dziecinstwa-macka-i-jego-siostry-tak-aktor-mowil-o-rodzinnych-relacjach/ar/c6p2-26541355
- https://hematoonkologia.pl/informacje-dla-chorych/aktualnosci/id/7186-odszedl-prof-jerzy-stuhr
- https://www.medonet.pl/choroby-od-a-do-z/choroby-nowotworowe,jerzy-stuhr-o-nawrocie-nowotworu--mam-dokladnie-to-samo--co-ziobro,artykul,33031714.html
- https://plejada.pl/zdjecia-gwiazd/jerzy-stuhr-nie-zyje-zona-przez-ponad-50-lat-byla-jego-najwiekszym-oparciem/hxsnl47
- https://telemagazyn.pl/o-zonie-jerzego-stuhra-kiedys-slyszal-caly-swiat-malo-kto-wiedzial-co-robila-przed-laty-barbara-stuhr/ar/c13-17549477
- https://viva.pl/ludzie/niezwykle-historie/historia-milosci-barbara-i-jerzy-stuhrowie-jak-sie-poznali-o-milosci-rodzinie-132020-r1/
- https://pila.naszemiasto.pl/jerzy-stuhr-jesli-czegos-czasami-zaluje-to-dziecinstwa-macka-i-jego-siostry-tak-aktor-mowil-o-rodzinnych-relacjach/ar/c6p2-26541355
- https://slaskie.eska.pl/nie-zyje-jerzy-stuhr-dziecinstwo-spedzil-na-slasku-aa-xz71-gWr1-d1GM.html
- https://www.se.pl/wiadomosci/exclusive/jerzy-stuhr-nie-zyje-prawda-na-temat-jego-zycia-wyszla-po-latach-aa-xkTq-R7om-wTSc.html