Pamiętasz „polską Brigitte Bardot”? Jej życie złamał nałóg, o którym milczały media
W PRL-u były na ustach wszystkich. Olśniewały urodą, hipnotyzowały talentem i kradły każdą scenę w najgłośniejszych polskich filmach. Wtedy widzowie nie mogli oderwać od nich wzroku — dziś wiele osób nie potrafi już nawet wymienić ich nazwisk. Kim były ikony tamtego kina i co sprawiło, że tak mocno zapisały się w pamięci? Za chwilę sprawdzisz, czy rozpoznasz 5 legendarnych polskich aktorek sprzed lat.
- Teresa Tuszyńska: ikona PRL-u i modelka
- Ewa Krzyżewska: role, nagrody i życie
- Najważniejsze role Barbary Brylskiej
- Kalina Jędrusik: role i ciekawostki
- Kariera Marii Probosz: role i życie
Teresa Tuszyńska: ikona PRL-u i modelka
Teresa Tuszyńska była polską aktorką i modelką, urodzoną na warszawskiej Woli. Jej historia zaczęła się bardzo wcześnie: gdy miała zaledwie 16 lat, wypatrzył ją Andrzej Wiernicki w klubie „Stodoła”. Początkowo stanęła przed obiektywem jako modelka, a niedługo później zwyciężyła w konkursie „Film szuka młodych aktorek”. To właśnie ta wygrana otworzyła jej drzwi do kina i przyniosła debiut aktorski w filmie Ostatni strzał Jana Rybkowskiego. W czasach PRL-u najbardziej zapamiętano ją przede wszystkim z ról:
- Anny w Białym Niedźwiedziu reżyserii Jerzego Zarzyckiego
- Margueritte w Do widzenia, do jutra reżyserii Janusza Morgensterna
Wystąpiła też w wielu innych produkcjach, m.in. w Rozwodów nie będzie – gdzie zagrała Joannę Kaliszewską, studentkę ASP (reżyseria Jerzy Stefan Stawiński). Warto podkreślić, że Tuszyńska nigdy nie zdobyła formalnego wykształcenia aktorskiego, dlatego na planach filmowych pojawiała się jako amatorka. Równolegle rozwijała karierę w modelingu, pozując dla cenionych fotografów w Polsce. W życiu prywatnym Teresa Tuszyńska trzykrotnie wychodziła za mąż. Niestety pod koniec lat popadła w alkoholizm. Zmarła w 1997 roku na skutek zawału serca (lub wylewu krwi – źródła podają różne wersje). W 2017 roku Telewizja Polska pracowała nad pełnometrażowym filmem biograficznym o Teresie Tuszyńskiej, Dziewczyna z ekranu.
Ewa Krzyżewska: role, nagrody i życie
To ceniona aktorka filmowa i teatralna, absolwentka Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. Ludwika Solskiego w Krakowie. Jej nieprzeciętną urodę wypatrzył Wojciech Plewiński po publikacji fotografii Krzyżewskiej w „Przekroju” w 1959 roku. Z kolei podczas pracy nad filmem Kalosze szczęścia zwrócił na nią uwagę Janusz Morgenstern i zaprosił Krzyżowską do roli Krystyny Rozbickiej w Popiele i diamencie (w reżyserii Andrzeja Wajdy). Za tę kreację Ewa Krzyżowska została uhonorowana „Kryształową Gwiazdą” Francuskiej Akademii Filmowej. W następnych latach występowała na scenie Teatru Dramatycznego, a także użyczała głosu postaciom w wielu produkcjach. Publiczność pamięta ją również z takich ról, jak:
- Zuzanna w filmie Zuzanna i chłopcy (reżyseria Stanisław Możdżeński)
- Małgorzata Makowska w filmie Zbrodniarz i panna (reżyseria Janusz Nasfeter)
- Rebeka Widmarowa w filmie Zazdrość i medycyna (reżyseria Janusz Majewski)
- Hebron w filmie Faraon (reżyseria Jerzy Kawalerowicz)
Aktorka zmarła w 2003 roku w Hiszpanii na skutek rozległych obrażeń odniesionych w wypadku samochodowym.
Najważniejsze role Barbary Brylskiej
Barbara Brylska to polska aktorka filmowa i teatralna, zaliczana do grona najwybitniejszych artystek powojennego kina. Na ekranie zadebiutowała w komedii Kalosze szczęścia w reżyserii Antoniego Bohdziewicza. Ogromną rozpoznawalność przyniosła jej także rola kapłanki Kamy w Faraonie Jerzego Kawalerowicza. W dorobku Brylskiej znalazła się również postać Krystyny Drohojowskiej w Panu Wołodyjowskim (reżyseria Jerzy Hoffman). W latach 60. i 70. XX wieku uchodziła za ikonę urody i symbol seksbomby. Do innych głośnych ról aktorki z czasów PRL należą:
- Ewa w filmie Anatomia miłości (reżyseria Roman Załuski)
- Halina w filmie Pogoń za Adamem (reżyseria Jerzy Zarzycki)
- Ewa Salm w filmie Zbrodniarz, który ukradł zbrodnię (reżyseria Janusz Majewski)
- Pływaczka Jeżykówna w filmie Późne popołudnie (reżyseria Aleksander Ścibor-Rylski)
Za swoją pracę artystyczną Barbara Brylska zdobyła wiele nagród i wyróżnień, a także liczne odznaczenia państwowe. W 1985 roku uhonorowano ją Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Kalina Jędrusik: role i ciekawostki
Wybitna aktorka sceniczna i filmowa, urodzona w Gnaszynie (dzielnica Częstochowy). Kalina Jędrusik kształciła się w Państwowej Wyższej Szkole Aktorskiej w Krakowie, a za jej pierwszy ważny występ uznaje się rolę Katii w Barbarzyńcach – przedstawieniu Teatru Wybrzeże. Później związana była z kilkoma teatrami, gdzie przyciągała widzów charyzmą, odwagą sceniczną i świetnym warsztatem. Do jej najbardziej rozpoznawalnych kreacji filmowych należą:
- mieszkanka hotelu robotniczego w Ewa chce spać (reżyseria Tadeusz Chmielewski)
- Barbara w Jutro premiera (reżyseria Janusz Morgenstern)
- Joanna w Lekarstwo na miłość (reżyseria Jan Batory)
- Lucy Zuckerowa w Ziemia obiecana (reżyseria Andrzej Wajda)
Jędrusik pojawiała się także w Kabarecie Starszych Panów, gdzie wykonywała m.in. legendarny utwór „Bo we mnie jest seks”, który na lata stał się jej znakiem rozpoznawczym. W 1996 roku zajęła 3. miejsce w plebiscycie magazynu „Film” na najlepszą aktorkę w historii polskiego kina. Zmarła w 1991 roku w wyniku ataku astmy oskrzelowej – mimo że była uczulona na kocią sierść.
Kariera Marii Probosz: role i życie
Maria Probosz była znakomitą aktorką filmową, teatralną i telewizyjną pochodzącą z Łodzi. Fascynacja aktorstwem pojawiła się u niej bardzo wcześnie — już jako 6-latka wiedziała, że chce występować w filmach. Jej pierwszym krokiem na ekranie była rola uczennicy fryzjera w komedii Czy jest tu panna na wydaniu? (reżyseria Janusz Kondratiuk). Wkrótce potem wygrała konkurs „Kto nas zatrudni w filmie?”, który stał się dla niej prawdziwym przełomem i otworzył drzwi do kolejnych propozycji. Po ukończeniu Wydziału Aktorskiego PWSFTviT w Łodzi zaczęła regularnie pojawiać się w produkcjach filmowych. Do jej najbardziej rozpoznawalnych kreacji należą:
- Julka w Punkty za pochodzenie (reżyseria Franciszek Trzeciak)
- Urszula w Przeklęta ziemia (reżyseria Ryszard Czekała)
- Mariola w Żeniac (reżyseria Janusz Kidawa)
- Narkomanka Gośka w Czas dojrzewania (reżyseria Mieczysław Waśkowski)
Maria Probosz można było oglądać także w wielu lubianych polskich serialach, m.in. w 07 zgłoś się. Pracowała również poza Polską, poszerzając swoje aktorskie doświadczenia. Często obsadzano ją w rolach atrakcyjnych, zmysłowych bohaterek, choć w jej dorobku nie brakowało też mocniejszych, dramatycznych występów. W latach 80. uchodziła za jedną z najbardziej obiecujących aktorek młodego pokolenia. Zmarła w 2010 roku na skutek choroby nowotworowej — miała tylko 49 lat.
Źródła:
- Krzysztof Tomasik: Seksbomby PRL-u, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2014
- Sławomir Koper: Gwiazdy kina PRL, Wydawnictwo Czerwone i Czarne, Warszawa 2014